III SA/Po 596/17

Dnia 15 listopada 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych - Olszanowska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2017 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z [...] lipca 2016 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007- 2013. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono następujące uzasadnienie faktyczne i prawne. W dniu 14 maja 2015 r., zgodnie z § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem z 2013 r.", strona we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 wystąpiła o przyznanie kontynuacyjnej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015. Strona zadeklarowała realizację pakietu 1 - rolnictwo zrównoważone w wariancie 1.1 - zrównoważony system gospodarowania na powierzchni gruntów ornych wynoszącej 40,40 ha. Do płatności zadeklarowano działki rolne leżące na działkach ew. nr: - [...], [...], [...] i [...] położonych w województwie [...], powiecie [...], gminie [...], obrębie [...], - [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w województwie [...], powiecie [...], gminie [...], obrębie [...], - [...] i [...] położonych w województwie [...], powiecie [...], gminie [...], obrębie [...]. W oparciu o art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2016 r., poz. 1387 ze zm.) w gospodarstwie strony od 21 do 23 lipca 2015 r. przeprowadzono kontrolę, z której sporządzono raport nr [...]. W trakcie kontroli wymogów w ramach realizowanego wariantu 1.1 do działek rolnych oznaczonych jako D1, F1 i I1 przypisano kod błędu S3 (strona 18, 19 i 20 raportu) - brak realizacji planu nawozowego. Zastosowane dawki azotu były wyższe niż dawki zalecane w planie nawozowym na rok 2015: - na działce D1 zastosowano dawkę azotu 52,63 kg, a w planie nawozowym dawka wynosi 51,6; - na działce F1 zastosowano dawkę azotu 455,33 kg, a w planie nawozowym dawka wynosi 446,4; - na działce I1 zastosowano dawkę azotu 612 kg, a w planie nawozowym dawka wynosi 600. Zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia z 2013 r. określa się zadania do realizacji w ramach poszczególnych pakietów. W przypadku pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone wyszczególniono m. in.: - opracowanie co roku planu nawozowego na podstawie bilansu azotu oraz aktualnej chemicznej analizy gleby, z określeniem zawartości P, K i Mg oraz potrzeb wapnowania gleby oraz realizacja tego planu; - nieprzekraczanie maksymalnej dawki azotu pochodzącego z nawozów naturalnych, kompostów i nawozów mineralnych wynoszącej: 150 kg/ha na gruntach ornych, 120 kg/ha na trwałych użytkach zielonych, lecz nie więcej niż maksymalna dawka azotu takiego pochodzenia, określona w programie działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarze szczególnie narażonym, na którym jest położone, chociażby w części, gospodarstwo rolne rolnika, pomniejszona o 10% na gruntach ornych i 40% na trwałych użytkach zielonych. Uzasadnione jest więc zastosowanie kodu błędu S3 dla działek D1, F1 i I1, gdyż przekroczono planowaną dawkę nawożenia określoną w planie nawozowym. Kod błędu S3 (str. 18, 19 i 20 raportu) zastosowano zgodnie z instrukcją stanowiskową dla inspektorów terenowych. Inspektor uznaje wymóg za niespełniony, jeśli stwierdzi na podstawie zapisów w planie nawozowym, rejestrze działalności rolnośrodowiskowej, weryfikacji w terenie na działce rolnej i wykonanych obliczeń, że rolnik zastosował na działce dawkę nawożenia azotem większą niż dawka nawożenia azotem zalecona w planie nawozowym. Powyższe oznacza brak realizacji planu nawozowego dla działek rolnych D1, F1 i I1. Konsekwencją jest pomniejszenie płatności rolnośrodowiskowej. Zgodnie z § 38 rozporządzenia z 2013 r., jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów określonych w części I. Pakiet 1.Rolnictwo zrównoważone załącznika nr 3 do rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa dotycząca pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o tyle procent, ile odpowiada stosunkowi powierzchni gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi w ramach tego pakietu. Sankcję z § 38 rozporządzenia z 2013 r. nałożono więc na działki rolne: D1 (1,7327%), F1 (18,4158%) i I1 (24,7525%) w łącznej wysokości 44,901% przysługującej płatności z tytułu braku realizacji planu nawozowego, stanowiące kwotę 6530,39 zł. W skardze na decyzję organu odwoławczego strona zarzuciła nieuwzględnienie zmiany części I pkt 5 załącznika nr 3 rozporządzenia z 2013 r., wynikającej z § 1 pkt 22 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 324), zwanego dalej "rozporządzeniem zmieniającym z 2014 r.". Skutkowało to błędnym zastosowaniem rozporządzenia z 2013 r. w brzmieniu obowiązującym przed wspomnianą zmianą, przez co - w związku z rzekomym nierealizowaniem planu nawozowego w zakresie nawożenia azotem - niezasadnie pomniejszono płatność rolnośrodowiskową do działek D1, F1 i I1. Tymczasem zmiana rozporządzenia z 2013 r. umożliwia uzyskanie niezmniejszonej płatności rolnośrodowiskowej nawet w przypadku przekroczenia maksymalnej dawki azotu do 10% (strona przekroczyła ją jedynie o 2%). Skarżący zakwestionował też ustalenie, że nie realizował planu nawozowego w zakresie nawożenia azotem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podniósł, że wniosek z 2015 r. był kontynuacją realizowanego programu podjętego przez skarżącego w 2011 r. (piąty rok realizacji). W tej sytuacji nie stosuje się zmiany wynikającej z rozporządzenia zmieniającego z 2014 r. (weszło ono w życie 15 marca 2014 r.), stosownie do jego § 3 ust. 1 i 3. Organ wskazał również, że podczas kontroli nie stwierdzono, aby strona przekroczyła maksymalną dawkę azotu pochodzącego z nawozów naturalnych, kompostów i nawozów mineralnych wynoszącą 150 kg/ha na gruntach ornych, lecz przekroczyła zaleconą dawkę azotu określoną w planie nawozowym (brak realizacji planu nawozowego), co skutkowało zastosowaniem sankcji z § 38 rozporządzenia z 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego zawarte w zaskarżonej decyzji. W związku z jego obszernym omówieniem, zbędne byłoby jego powtarzanie. Odnosząc się do zarzutu skargi należy podnieść, co następuje. Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji o przyznaniu skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015, zmniejszonej o kwotę 6 530,39 zł. Skarżący zakwestionował zasadność tego zmniejszenia, powołując się na nowelizację części I pkt 5 załącznika nr 3 do rozporządzenia z 2013 r., dokonaną w § 1 pkt 22 rozporządzenia z 2014 r., która weszła w życie 15 marca 2014 r., polegającą na wprowadzeniu tolerancji do 10% przy przekroczeniu maksymalnej dawki azotu pochodzącego z nawozów naturalnych, kompostów i nawozów mineralnych wynoszącej 150 kg/ha na gruntach ornych. Część I pkt 5 załącznika nr 3 do rozporządzenia z 2013 r. nie miała jednak w sprawie zastosowania, i to niezależnie czy w brzmieniu przed czy po nowelizacji. Zmniejszenie wysokości płatności nie nastąpiło bowiem w związku z częścią I pkt 5 załącznika nr 3 do rozporządzenia z 2013 r. (przekroczeniem maksymalnej dawki azotu pochodzącego z nawozów naturalnych, kompostów i nawozów mineralnych wynoszącej 150 kg/ha na gruntach ornych), lecz w związku z częścią I pkt 2 tego załącznika (brak realizacji planu nawozowego). Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia zmieniającego z 2014 r. rolnik, który na podstawie przepisów dotychczasowych podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), kontynuuje jego realizację zgodnie z przepisami dotychczasowymi. Stosownie zaś do § 3 ust. 2 rozporządzenia zmieniającego z 2014 r. do pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" przyznawanej za realizację zobowiązania, o którym mowa w § 3 ust. 1 w kolejnych latach jego realizacji stosuje się przepisy dotychczasowe. Wniosek z 2015 r. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej był kontynuacją zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez skarżącego w 2011 r., stąd - w świetle § 3 ust. 3 rozporządzenia zmieniającego z 2014 r. - do pomocy finansowej w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego na podstawie przepisów dotychczasowych, stosuje się te przepisy. Przepis dotychczasowy mający zastosowanie w sprawie to część I pkt 2 załącznika nr 3 do rozporządzenia z 2013 r., ustanawiający wymóg opracowania co roku planu nawozowego na podstawie bilansu azotu oraz realizacja tego planu. Sporządzony plan nawozowy przewidywał zalecane dawki azotu dla działek D1, F1 i I1 odpowiednio w ilości 51,6 kg, 446,4 kg i 600 kg, natomiast całkowite dawki azotu zastosowanego na tych działkach, stwierdzone podczas kontroli, to 52,63 kg, 455,33 kg i 612 kg. Uzasadniało to zmniejszenie wysokości płatności na podstawie § 38 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2013 r. w brzmieniu sprzed wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego z 2014 r. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 [czyli jak w tej sprawie: pakietu 1 - rolnictwo zrównoważone - brak realizacji planu nawozowego], płatność rolnośrodowiskowa dotycząca tego pakietu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o tyle procent, ile odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi w ramach tego pakietu. Niezasadny jest więc zarzut, że organ nieprawidłowo ustalił brak realizacji w powyższym zakresie planu nawozowego. Wobec tego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).