III SA/Po 599/09

Dnia 17grudnia 2009roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ...r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu adwokat M. Z. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w P. kwotę ... złotych, uwzględniającą podatek od towarów i usług w wysokości ... złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. /-/M. Ławniczak /-/B. Sokołowska /-/W. Długaszewska Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 13 lutego 2009 r. wydaną na podstawie art. 20 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427) w zw. z § 3 ust. 1, 2, 3 , § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448 ze zm.), art. 16 ust. 3 akapit 2 oraz ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich(Dz. U. WE nr L 368 z 23 grudnia 2006r., str. 74 ze zm.) oraz art. 104 kpa, odmówił J. przyznania płatności ONW na rok 2008 do działek rolnych lub ich części położonych w obszarze ONW typu ONW – Nizinne strefa II i nałożył na wnioskodawcę sankcję finansową w kwocie 1441,44 zł, która będzie potrącana z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż w toku postępowania administracyjnego stwierdzono różnice pomiędzy powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli (1, 34 ha) a powierzchnią zadeklarowaną we wniosku o dopłaty ONW za 2008 rok (6,80 ha). W przedmiotowym wniosku zadeklarowano działki nr .... W trakcie kontroli stwierdzono błąd dotyczący działki nr .. odnośnie deklaracji jej powierzchni oraz błąd kontroli krzyżowej z innym producentem rolnym dotyczący działki nr ... Po stwierdzeniu błędu kontroli krzyżowej również odnośnie działki nr ... oba grunty zostały wykluczone ostatecznie z płatności ONW. Procentowa różnica między wartością zadeklarowaną a stwierdzoną przekracza 50 %, wobec czego należało zastosować wobec wnioskodawcy odpowiednie sankcje na podstawie art. 16 ust. 3 akapit 2 oraz ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich(Dz. U. WE nr L 368 z 23. grudnia 2006r., str. 74 ze zm.). W odwołaniu od tej decyzji J. podniósł, iż nie wyraził zgody na wykluczenie działek nr ... z wnioskowanych płatności. W związku z powyższym wniósł o przydzielenie po połowie dopłat ONW co do spornych działek oraz o odstąpienie od sankcji z powodu "niemożliwości zerwania umowy pięcioletniej" i z powodu zmian zaistniałych nie z jego winy. Odwołujący domagał się także przyznania w całości dopłat co do działek nr ..., o łącznej powierzchni 1,34 ha, które użytkował. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 18 maja 2009r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając ustalenia faktyczne oraz rozważania prawne Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Organ odwoławczy wskazał, iż J. podał, że jest właścicielem spornych działek nr .... Jednakże w kwestii uprawnień do otrzymania dopłat unijnych z tytułu ONW decydujące znaczenie ma wyłącznie okoliczność faktycznego posiadania i użytkowania (uprawy) deklarowanych działek a nie fakt bycia właścicielem. Może przy tym chodzić nawet o bezumowne posiadanie danego gruntu. Organ II instancji podkreślił, że ... sam podał w toku postępowania administracyjnego, że jest właścicielem, ale nie faktycznym posiadaczem działek nr .... Ich użytkownikiem w 2008 r. był R., co potwierdził wnioskodawca i co wynika również z oświadczenia . W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pozbawione podstaw były też twierdzenia odwołującego, iż jest związany z ARiMR umową pięcioletnią. Organ odwoławczy wskazał, że naliczenie sankcji powoduje deklarowanie gruntów rolnych, których wnioskodawca w rzeczywistości nie użytkuje. Organ powołał się jednocześnie na swą decyzję z dnia 16 października 2008 r. (załączoną do akt administracyjnych), w której kwestia zobowiązania wieloletniego i sankcji była już J. wyjaśniana. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji i nałożonych sankcji finansowych. Skarżący domagał się nadto "przysądzenia" dopłat ONW do działek nr .... Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne – zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonywana jest zarówno co do zgodności z prawem materialnym jak i co do zachowania przy jej wydaniu przepisów postępowania. Sąd nie jest jednak uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że skarga była niezasadna. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętej Programem rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448 ze zm.) płatność obszarowa z tytułu ONW przysługuje rolnikowi posiadającemu minimum 1 ha gruntów rolnych na obszarach górskich i obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których prowadzona jest działalność rolnicza. Przesłanką warunkującą uzyskanie powyższych środków unijnych jest wobec tego posiadanie (użytkowanie rolnicze) danego gruntu rolnego, a nie bycie jego właścicielem. Posiadanie jest przy tym stanem faktycznym a nie prawnym, wobec czego organy obu instancji zasadnie nie badały prawa własności gruntów. Wnioskodawca winien zaś skutecznie udowodnić fakt władania spornymi działkami i ich rolniczego użytkowania, nawet w przypadku tzw. bezumownego korzystania z gruntu. To czy użytkowanie danej działki przez osobę nie będącą jej właścicielem odbywa się za zgodą właściciela, czy też bez jego zgody nie ma istotnego znaczenia w sprawie o przyznanie dopłat ONW. Nie bada się legalności posiadania, lecz stan faktycznego władania gruntami rolnymi. Płatności ONW są przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty tzn. decyduje jakie rośliny uprawiać, dokonuje zabiegów agrotechnicznych i zbiera plony. Przepisy prawa nie przewidują przy tym przyznania płatności ONW zarówno właścicielowi nieruchomości, jak i jej faktycznemu użytkownikowi. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego wnioskodawca J. już przed organem I instancji oświadczył, że jest właścicielem spornych gruntów, w 2008 ale ich nie użytkuje. Skarżący wskazał przy tym jako osobę faktycznego użytkownika powyższych działek R. Fakt nieposiadania w 2008 roku przez wnioskodawcę przedmiotowych nieruchomości był wobec tego okolicznością bezsporną. Należy zauważyć, że J. deklarował posiadanie odpowiedniej wiedzy w zakresie wymagań dotyczących ubiegania się o dopłaty unijne, podpisując w pkt. VIII wniosku oświadczenie o znajomości zasad przyznawania płatności. W przypadku wątpliwości w tym przedmiocie mógł się natomiast zwrócić o odpowiednią poradę do właściwych osób czy instytucji. Według Sądu organy, tak I jak i II instancji trafnie uznały, iż pięcioletnie zobowiązanie wynikające z umowy zawartej przez skarżącego z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dotyczącej pomocy finansowej udzielanej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" nie może mieć bezpośredniego wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Sankcje wyrażone w § 9 powyższego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. dotyczą bowiem wyłącznie sytuacji, gdy we wniosku zadeklarowano działki rolnicze nie użytkowane rolniczo, a nie sytuacji, w których nie zadeklarowano działek ewidencyjnych, na których podjęto zobowiązanie wieloletnie. Trzeba wyraźnie podkreślić, że w postępowaniu administracyjnym wszczynanym na wniosek strony decyzja wydawana jest w oparciu o deklaracje faktycznych powierzchni przez nią użytkowanych. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną w trakcie kontroli spowodować może nie tylko odmowę przyznania płatności, ale również konieczność zastosowania określonych sankcji finansowych. Wniosek skarżącego z dnia 12 maja 2008 r. nie był prawidłowy pod względem faktycznym oraz J. nie wykazał skutecznie w toku postępowania, iż nie ponosi winy za zadeklarowanie w przedmiotowym wniosku nieprawidłowych danych. Sporne działki nie były bowiem użytkowane przez wnioskodawcę, co sam przyznawał w trakcie postępowania i co wynika z oświadczenia R. W przypadku poinformowania rolnika o stwierdzonych nieprawidłowościach może on dokonać częściowego cofnięcia wniosku – pod warunkiem, iż wykryte nieprawidłowości zostały wyjaśnione na jego korzyść. Ewentualne wycofanie części wniosku nie może być natomiast składane w celu uniknięcia nałożenia sankcji. Skoro ostatecznie różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym przez skarżącego (6,80 ha) a obszarem zatwierdzonym (1,34 ha) wynosiła 5,46 ha, czyli 407,46 % organy administracji obu instancji zasadnie odmówiły przyznania J. płatności obszarowej z tytułu ONW i nałożyły przy tym sankcję finansową, ustalając ją w prawidłowej wysokości. Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja organu II instancji i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zostały wydane zgodnie z prawem, wobec czego skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O zwrocie pełnomocnikowi skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej mu z urzędu orzeczono na podstawie § 18 ust. 1 pkt. 1 c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). /-/ M. Ławniczak /-/ B. Sokołowska /-/ W. Długaszewska D.W.d