III SA/Po 60/11

Dnia 17 maja 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi W. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia .... r. nr w przedmiocie odmowy przyznania płatności na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009r. o d d a l a s k a r g ę Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 14 maja 2010 r. wydaną na podstawie § 2 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ( ONW )" ( Dz. U. Nr 40, poz. 329 ) – odmówił przyznania płatności ONW za 2009rok. W uzasadnieniu podniesiono, iż w toku postępowania administracyjnego stwierdzono przy działce E różnicę pomiędzy powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli ( 1, 12 ha ) a powierzchnią zadeklarowaną do objęcia JPO i UPO we wniosku o dopłaty ( 1,26 ha ). W trakcie kontroli stwierdzono również błąd kontroli krzyżowej z innym producentem rolnym dotyczący działki nr .... Po stwierdzeniu błędu kontroli krzyżowej oba grunty zostały wykluczone ostatecznie z płatności. Wnioskodawca oświadczył, iż jest aktualnym właścicielem spornych działek, załączając odpowiedni wypis z ewidencji gruntów. Z kolei R. przedłożył oświadczenie o posiadaniu i uprawianiu działek, a ponadto załączył nieprawomocne postanowienie Sądu Rejonowego stwierdzające zasiedzenie przez niego tych gruntów z dniem 14 maja 2008 r. Wnioskodawca był nieobecny w trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 6 stycznia 2010r. Świadkowie potwierdzili użytkowanie spornych gruntów przez R. od 1978 r. ( w tym również w 2009 r. ). Organ podkreślił, iż o przyznaniu płatności ONW decyduje faktyczne posiadanie ( użytkowanie ) gruntów rolnych, niezależnie od tytułu ich własności. W toku postępowania sam wnioskodawca przyznawał fakt zajmowania działki przez R. (w ocenie strony – zajmowania bezprawnego ). Ostatecznie z płatności wykluczono działki x a działkę E pomniejszono o 0,12 ha. Procentowa różnica między wartością zadeklarowaną a stwierdzoną przekraczała 30 % ( wyniosła bowiem 43,78 % ) wobec czego należało zastosować wobec wnioskodawcy odpowiednie regulacje z art. 16 ust. 3 rozporządzenia Komisji ( WE ) nr 1975/2006 w zw. z art. 50 ust. 3 rozporządzenia Komisji ( WE ) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ( Dz. U. WE nr L 141 z 30.04.2004r., str. 18 ze zm. ) i odmówić przyznania płatności ONW. W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, iż to ona miała występować po środki unijne, a po wypowiedzeniu umowy dzierżawy w dniu 5 marca 2008 r. ( z końcem zbiorów w 2008 r. ) sporne działki były użytkowane przez R. nielegalnie. Złożył on wniosek o dopłaty bez zgody właściciela. W. podważył też wiarygodność zeznań świadków złożonych na rozprawie administracyjnej i samego R. Wyjaśnił ponadto powody swojej nieobecności na tej rozprawie. Wskazał też na trwający spór sądowy dotyczący dzierżawy działek . Do odwołania dołączono m. in. wypowiedzenie umowy dzierżawy z dnia 4 marca 2008 r. oraz jedną stronę pozwu z dnia 30 października 2008 r. przeciwko R. o wydanie nieruchomości. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 22 listopada 2010 r. utrzymał w mocy orzeczenie I organu instancji, podzielając jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne. Organ odwoławczy wskazał, iż o przyznaniu płatności ONW decyduje posiadanie gruntów ( nawet bez wymaganego tytułu prawnego ) i ich faktyczne użytkowanie rolnicze. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego strona nie udowodniła skutecznie w jakikolwiek sposób, iż w roku 2009 posiadała i użytkowała sporne działki nr ... . Organ II instancji stwierdził, iż niezależnie od zeznań świadków złożonych na rozprawie administracyjnej sam wnioskodawca W. przyznawał w toku prowadzonego postępowania, iż rzeczywistym użytkownikiem gruntów jest R. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W. wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji powołując się generalnie na argumenty podnoszone w toku postępowania administracyjnego ( w tym również na zarzuty odwołania ). Wskazano m. in., iż wnioskodawca nie zamierzał świadomie zawyżać powierzchni zadeklarowanych działek, a dane o działce E miały pochodzić z ewidencji gruntów. Organy dokonały błędnego obliczenia procentowej różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną ( 43,78 zamiast 29,50 % ). Strona podniosła zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa, gdyż w jej ocenie nie mogła uczestniczyć prawidłowo we wszystkich czynnościach przedmiotowego postępowania administracyjnego. W ocenie strony skarżącej organy administracji ponoszą odpowiedzialność za wprowadzenie producentów rolnych w błąd co do prawa własności gruntów jako podstawowej przesłanki uzyskania spornych dotacji. Zanegowała ona ponadto zeznania świadków złożone w trakcie rozprawy administracyjnej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. W piśmie z dnia 2 maja 2011 r. strona skarżąca powtórzyła generalnie swoje zarzuty dotyczące zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu decyzje organu II i I instancji zostały wydane zgodnie z odpowiednimi przepisami prawa materialnego i procesowego, regulującymi kwestie przyznawania dopłat unijnych. Wskazać należy na wstępie, iż zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ( ONW )" ( Dz. U. Nr 40, poz. 329 ) płatność ONW przysługuje rolnikowi na grunty znajdujące się w jego posiadaniu i wchodzące w skład jego gospodarstwa rolnego. Przesłanką warunkująca uzyskanie powyższych środków unijnych jest wobec tego posiadanie ( użytkowanie ) danego gruntu rolnego, a nie bycie jego właścicielem. Posiadanie jest przy tym stanem faktycznym a nie prawnym, wobec czego organy administracji zasadnie odmawiają w sprawach o przyznanie dopłat oceny sporu o prawo własności gruntów. Wnioskodawca winien zatem skutecznie udowodnić nie prawo własności do danej nieruchomości, a fakt rzeczywistego władania nią ( użytkowania rolniczego ), nawet w przypadku tzw. bezumownego korzystania z gruntu. To czy użytkowanie danej działki przez osobę nie będącą jej właścicielem odbywa się za zgodą właściciela, czy też bez jego zgody nie ma istotnego znaczenia w sprawie o przyznanie dopłat bezpośrednich. Przepisy prawa nie przewidują przy tym przyznania płatności bezpośredniej zarówno właścicielowi nieruchomości, jak i jej użytkownikowi. W toku prowadzonego postępowania wnioskodawca już przed organem I instancji oświadczył, że jest właścicielem spornych gruntów, ale ich faktycznie nie użytkował w 2009 roku, na skutek bezprawnego ( bezumownego ) zajmowania tych nieruchomości przez byłego dzierżawcę R. Wskazał tym samym jako faktycznego użytkownika gruntów R.. Fakt nieposiadania w 2009 roku przez skarżącego przedmiotowych nieruchomości był wobec tego okolicznością w zasadzie bezsporną. Skarżący wielokrotnie w toku samego postępowania podkreślał utratę posiadania działek, na skutek bezprawnego ( w jego ocenie ) zachowania R. Pismem z dnia 30 października 2008 r. skarżący wytoczył przeciw niemu powództwo o zwrot spornych nieruchomości, jako gruntów mających stanowić własność powoda. Te okoliczności podnoszone przez samą stronę skarżącą były w ocenie Sądu wystarczające do przyjęcia tezy o nieposiadaniu i nieużytkowaniu rolniczym przedmiotowych działek przez skarżącego w roku 2009. W związku z tym zeznania świadków składane na rozprawie administracyjnej nie miały już decydującego wpływu na dokonanie przez organy prawidłowej oceny istnienia przesłanki dotyczącej posiadania ( użytkowania ) gruntów. Niezależnie od tego podkreślić należy, iż na mocy na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 8 października 2009 r. stwierdzono nabycie przez R. już z dniem 14 maja 2008 r. w drodze zasiedzenia własności spornych działek. Apelacja skarżącego od tego postanowienia została oddalona w całości postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 5 lutego 2010 r.. Wynika stąd, iż wbrew danym z ewidencji gruntów skarżący nie tylko nie był posiadaczem, ale od dnia 14 maja 2008 r. nie był on również właścicielem spornych działek. Zasadnie wobec tego organy obu instancji uznały, iż grunty te nie kwalifikowały się do uzyskania przez skarżącego przedmiotowych dopłat. Wbrew zarzutom skargi organy obu instancji prawidłowo zweryfikowały powierzchnię działki E– z 1,26 ha do wielkości 1,12 ha, opierając się w trakcie kontroli administracyjnej na pomiarach powierzchni ewidencyjno – gospodarczej odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej. Prawidłowo też wyliczono procentową różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną ( 43,78 % ), uznając ją za przesłankę uzasadniającą odmowę przyznania wnioskowanych płatności w całości. Wskazać należy ponadto, iż skarżący deklarował posiadanie odpowiedniej wiedzy w zakresie wymagań dotyczących ubiegania się o dopłaty unijne, podpisując w pkt. X wniosku oświadczenie o znajomości zasad przyznawania płatności. W przypadku wątpliwości w tym przedmiocie mógł zwrócić się o odpowiednią poradę do właściwych osób czy instytucji. W postępowaniu administracyjnym wszczynanym na wniosek strony decyzja wydawana jest w oparciu o deklaracje faktycznych powierzchni przez nią użytkowanych. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną w trakcie kontroli spowodować może nie tylko odmowę przyznania dotacji, lecz również konieczność zastosowania określonych sankcji finansowych. Wniosek skarżącego nie był prawidłowy pod względem faktycznym i skarżący nie wykazał skutecznie w toku postępowania, iż nie ponosi winy za zadeklarowanie we wniosku nieprawidłowych danych. Sporne działki nie były bowiem użytkowane przez niego, co sam przyznawał de facto w trakcie postępowania. Sąd nie stwierdził ponadto naruszenia żadnych przepisów postępowania, w tym m. in. regulacji dotyczących konieczności zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu. Skarżący odebrał wezwanie z dnia 15.12.2009r. do stawiennictwa na rozprawę administracyjną , która odbyła się w dniu 6.01.2009r. i nawet odpowiedział na nie (pismo skarżącego z dnia 30.12.2009r.) stwierdzając w piśmie, że "(...) zamiar przeprowadzenia rozprawy jest nieuzasadniony". Tym samym skarżący sam zrezygnował z możliwości udziału w charakterze strony w rozprawie administracyjnej, na której był przesłuchiwany R. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, iż zaskarżone decyzje organu II i I instancji zostały wydane zgodnie z prawem, wobec czego skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ).