III SA/Po 600/23
WyrokWSA w Poznaniu2023-11-08
Skład orzekający: Izabela Paluszyńska, Walentyna Długaszewska, Mirella Ławniczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., prawidłowo ocenił, że organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie?Ratio decidendi
Sąd oddalił sprzeciw, uznając, że decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia była zgodna z prawem. Sąd stwierdził, że organ pierwszej instancji nie ustalił, czy pomosty zostały wykonane niezgodnie z warunkami pozwolenia wodnoprawnego od razu, czy też nastąpiła późniejsza nielegalna przebudowa, co miało istotny wpływ na zastosowanie właściwego przepisu prawa materialnego (art. 190 ust. 13 P.w. vs. art. 415 pkt 2 P.w.). Niewyjaśnienie tej okoliczności stanowiło naruszenie przepisów postępowania (art. 7 i 77 § 1 K.p.a.), uzasadniające zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a.Stan faktyczny
Stowarzyszenie w S. wniosło sprzeciw od decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji nakazującą likwidację urządzenia wodnego (przystani, pomostów, boi, pomp) i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ pierwszej instancji ustalił, że pomosty zostały wykonane niezgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym lub w sposób nielegalny przebudowane. Stowarzyszenie zarzuciło organowi odwoławczemu naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 8 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Protokolant : Sekretarz sądowy Aleksandra Andrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2023 roku sprawy ze sprzeciwu Stowarzyszenie w S. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 10 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie nakazu likwidacji urządzenia wodnego przystani i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oddala sprzeciw.
Zaskarżoną sprzeciwem przez Stowarzyszenie w S. decyzją z 10 sierpnia 2023 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej: "K.p.a.", orzekł o uchyleniu decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 15 czerwca 2023 r. i przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, co następuje.
Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich [...] powziął informację o lokalizacji pomostów na Jeziorze P. na wysokości działki ew. nr [...] obręb O., gm. P., które zostały wykonane niezgodnie z udzielonym przez Starostę [...] pozwoleniem wodnoprawnym z 17 maja 2013 r. nr [...] na wniosek Stowarzyszenie w S..
Podczas kontroli brzegu Jeziora P. 16 maja 2022 r. przeprowadzonej przez pracowników PGW Wody Polskie Nadzór Wodny w S. stwierdzono, że parametry i lokalizacje pomostów odbiegają od warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, a część pomostów jest w stanie zagrażającym bezpieczeństwu (przekrzywiona konstrukcja, ubytki w poszyciu). W głębi jeziora w odległości 5-10 m od brzegu wykazano kilka boi, które są zakotwiczone w dnie jeziora i połączone linami z urządzeniami zlokalizowanymi na brzegu. W trzech miejscach ujawniono urządzenia do poboru wody, a także znaleziono skrzynki energetyczne i gniazda elektryczne. Wyżej wymienione ustalenia zostały potwierdzone wynikami wizji terenowej przeprowadzonej przez pracowników Nadzoru Wodnego w S. i Zarządu Zlewni [...] 18 sierpnia 2022 r. Podczas wizji sporządzono szkic sytuacyjny zastanego stanu faktycznego.
Organ pierwszej instancji pismem z 9 marca 2023 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie likwidacji urządzeń wodnych - pięciu przystani składających się z pomostów wraz z miejscem przeznaczonym do cumowania jednostek pływających, urządzeń wodnych - boi zakotwiczonych w dnie Jeziora P. w liczbie 13 sztuk oraz urządzeń wodnych służących do ujmowania wody powierzchniowej, tj. trzech pomp, zlokalizowanych na działce ew. nr [...] obręb P., gm. P. na wysokości działki ew. nr [...] obręb P., gm. P..
Organ pierwszej instancji w toku postępowania informował stowarzyszenie o możliwości legalizacji przystani, boi cumowniczych i urządzeń służących do ujmowania wód powierzchniowych, a także wzywał do złożenia wyjaśnień.
Stowarzyszenie przedłożyło posiadane pozwolenie wodnoprawne na wykonanie pięciu pomostów na Jeziorze P. (działka ew. nr [...] na wysokości działki ew. nr [...] w m. O. , gm. P.) udzielone decyzją Starosty [...] z 17 maja 2013 r. informując jednocześnie, że boje zakotwiczone w dnie jeziora są częścią pomostów, natomiast urządzenia do poboru wód powierzchniowych nie są własnością stowarzyszenia. Stowarzyszenie poinformowało również, że niezgodność parametrów i lokalizacji wykonanych pomostów z pozwoleniem wynika z modernizacji pomostów na przestrzeni lat ze względu na zmieniające się warunki wodne (obniżanie się lustra wody), a ponadto wskazało, że podejmie próbę legalizacji przedmiotowych urządzeń, co jednak nie doszło do skutku.
W pozwoleniu wodnoprawnym na wykonanie przedmiotowych pomostów wskazano, że będą one służyć do celów rekreacyjnych, wędkarskich oraz do cumowania sprzętu pływającego, a także określono ich lokalizację podaną za pomocą współrzędnych geograficznych oraz parametry: kształt - litera "I", konstrukcja - drewniano-stalowa, szerokość - 1 m, długości całkowite - nr [...]: [...] m, nr [...]: [...] m, nr [...]: [...] m, nr [...]: [...] m, nr [...]: [...] m, odległości pomiędzy pomostami - 2 m. Wyżej wymieniony sposób wykonania pomostów został zatwierdzony przez Starostwo Powiatowe [...], które nie zgłosiło sprzeciwu co do zgłoszenia Stowarzyszenie w S. do wykonania robót budowalnych obejmujących wykonanie pomostów i przekazało zgłoszenie do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S..
Decyzją z 15 czerwca 2023 r. Dyrektor Zarządu Zlewni [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na podstawie art. 190 ust. 13 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r., poz. 2625 ze zm.), dalej: "P.w.", orzekł o nakazaniu Stowarzyszenie w S. likwidacji urządzenia wodnego przystani, w skład której wchodzi pięć pomostów z miejscami przeznaczonymi do cumowania jednostek pływających wraz z bojami zakotwiczonymi w dnie Jeziora P. w liczbie 13 sztuk oraz urządzeniami wodnymi służącymi do ujmowania wody powierzchniowej, tj. trzech pomp, zlokalizowanych na działce ew. nr [...] obręb P., gm. P., na wysokości działki ew. nr [...] obręb O., gm. P., pow. s. , woj. w. .
Od powyższej decyzji odwołanie złożyło Stowarzyszenie w S..
Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania stwierdził, co następuje.
Postępowanie dotyczy wydania decyzji w trybie art. 190 ust. 13 P.w. Zgodnie z art. 190 ust. 1 P.w. jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację. Natomiast jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w tym przepisie lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku (art. 190 ust. 13 P.w.).
Z powyższym przepisów wynika charakter prawny postępowania legalizacyjnego odnoszącego się do urządzenia wodnego zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia. Wdrożenie trybu legalizacji jest wyłącznie uprawnieniem właściciela urządzenia wodnego, z którego może, lecz nie musi, skorzystać.
W myśl art. 16 pkt 65 lit. i P.w. zarówno pomost jak i przystań jest urządzeniem wodnym, na którego wykonanie wymagana jest zgoda wodnoprawna, udzielana przez wydanie pozwolenia wodnoprawnego lub w przypadku pomostu również przez przyjęcie zgłoszenia wodnoprawnego (art. 388 P.w.). Przepisy dotyczące wykonania urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy, rozbiórki lub likwidacji tych urządzeń, z wyłączeniem robót związanych z utrzymywaniem urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji (art. 389 pkt 6 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 P.w.).
Zgłoszenie wodnoprawne zgodnie z art. 394 ust. 1 pkt 1 P.w. jest wymagane na wykonanie pomostu o szerokości do 3 m i długości całkowitej do 25 m, stanowiącej sumę długości jego poszczególnych elementów, natomiast pozwolenie wodnoprawne zgodnie z art. 389 pkt 6 P.w. jest wymagane na wykonanie pomostu w pozostałych przypadkach.
Ponadto uzyskania pozwolenia wodnoprawnego wymagają obiekty służące do ujmowania wód powierzchniowych zgodnie z art. 16 pkt 65 lit. d w zw. z art. 389 pkt 6 P.w., a także usługa wodna obejmująca pobór tych wód (art. 389 pkt 1 w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 1 P.w.).
Stowarzyszenie dysponowało pozwoleniem wodnoprawnym na wykonanie pomostów, lecz ich parametry i lokalizacja odbiegają od warunków określonych w tym pozwoleniu. W niniejszej sprawie mamy zatem do czynienia albo z wykonaniem urządzeń wodnych niezgodnie z udzielonym pozwoleniem albo z nielegalną ich rozbudową/przebudową w późniejszym czasie, jednakże nie zostało to przez organ pierwszej instancji precyzyjnie ustalone.
Biorąc pod uwagę, że pomosty służą do cumowania sprzętu pływającego, zostały wyposażone w boje cumownicze oraz infrastrukturę towarzyszącą w postaci urządzeń do poboru wód powierzchniowych czy skrzynek i gniazd elektrycznych można uznać, że wykonano przystań. Przystań zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej (Dz. U. z 2022 r., poz. 1097), dalej: "ustawa o żegludze śródlądowej", to akwen i grunt oraz związana z nim infrastruktura, znajdująca się w granicach przystani. Pozwolenie wodnoprawne na wykonanie przystani powinno określać powierzchnię akwenu niezbędnego do cumowania jednostek pływających oraz lokalizację boi cumowniczych, co nie zostało ujęte w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym przez Starostę [...].
Wykonanie urządzenia wodnego o parametrach niezgodnych z ustalonymi w pozwoleniu wodnoprawnym oznacza wykonanie urządzenia wodnego niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu wodnoprawnym, co stanowi wymienioną w art. 415 pkt 2 P.w. przesłankę cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego. Zgodnie z tym przepisem pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania, jeżeli urządzenia wodne wykonane zostały niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu wodnoprawnym lub nie są należycie utrzymywane. Wykonanie urządzeń wodnych z przekroczeniem warunków ustalonych w pozwoleniu wodnoprawnym powoduje stan niezgodności z prawem.
Instytucja legalizacji (art. 190 ust. 1 P.w.) dotyczy natomiast wyłącznie urządzeń wodnych wykonanych bądź rozbudowanych, przebudowanych, odbudowanych, nadbudowanych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
W niniejszym przypadku przepisy dotyczące legalizacji mają zastosowanie do urządzeń służących do poboru wód powierzchniowych.
W przypadku zaś pomostów (biorąc pod uwagę, że właściciel oświadczył, że dokonywano modernizacji pomostów na przestrzeni lat) należałoby ustalić, czy faktycznie zostały one wykonane niezgodnie z udzielonym pozwoleniem czy raczej mamy do czynienia z późniejszą ich rozbudową, nadbudową, przebudową, wykonaną bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
W odniesieniu do urządzeń służących do poboru wód powierzchniowych, tj. trzech pomp, mimo że stowarzyszenie oświadczyło, że nie jest ich właścicielem, to umiejscowione są one przy pomostach i stanowią element przystani (pobrana woda używana jest do mycia jednostek pływających). To właściciel przystani ustala regulamin korzystania z niej podczas postoju jednostek pływających i kontroluje, co się na tej przystani znajduje. Z tego względu po stronie właściciela winna pozostać kwestia legalności zamontowania tych urządzeń do poboru wód, a w niniejszej sprawie właścicielem pomostów wchodzących w skład przystani jest Stowarzyszenie w S. (zgodnie z udzielonym przez Starostę [...] pozwoleniem wodnoprawnym z 17 maja 2013 r.).
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organ winien powtórnie dokonać oceny stanu faktycznego, po uprzednim uzupełnieniu w niezbędnym zakresie materiału dowodowego i zastosować adekwatny do sytuacji przepis prawa materialnego, w szczególności ustalić, czy właściciel wykonał pomosty z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym czy dokonał nielegalnej przebudowy/rozbudowy/nadbudowy istniejących pomostów tworząc przystań.
Organ pierwszej instancji nie wyjaśnił zatem istotnych okoliczności faktycznych, mających wpływ na wynik sprawy, naruszając art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.
Rolą organu odwoławczego nie jest prowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części odnośnie kwestii mogących mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji, bowiem sprawa byłaby rozstrzygana de facto w jednej instancji, a więc strona nie mogłaby kwestionować wyników postępowania wyjaśniającego w drodze odwołania. Należało zatem, zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a., uchylić zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W sprzeciwie na decyzję organu odwoławczego Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 138 § 2 K.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że:
- pozostaje zakres spraw koniecznych do wyjaśnienia, podczas gdy w sprawie istniały podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania;
- zakres okoliczności wymagających przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodowego skutkuje potrzebą uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy mu do ponownego rozpatrzenia.
Wnoszący sprzeciw wniósł o:
1. uwzględnienie sprzeciwu przez organ odwoławczy i uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i wydanie nowej decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.;
2. ewentualnie - o uchylenie zaskarżonej sprzeciwem decyzji w całości.
W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że konieczny zakres spraw do wyjaśnienia w zakresie ustaleń stanu faktycznego nie wymagał uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia. W sprawie istniały podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w całości i wydania decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie o nałożenie obowiązku likwidacji urządzeń wodnych. Materiał dowodowy zebrany przez organ pierwszej instancji był wystarczający do wydania przez organ odwoławczy decyzji uchylającej i umarzającej postępowanie w sprawie.
W odpowiedzi na sprzeciw organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie sprzeciwu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sprzeciw podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona nim decyzja organu odwoławczego jest zgodna z prawem.
Na podstawie art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.
Sprzeciw od decyzji organu odwoławczego, wydanej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uruchamia postępowanie sądowe szczególnego rodzaju. Stosownie do art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania takiej decyzji. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 151a § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).
Sprzeciw od decyzji kasacyjnej uruchamia postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej, ale jej przedmiotem jest sprawa administracyjna procesowa, a właściwie nierozstrzygnięta sprawa indywidualna, w której doszło jedynie do wyczerpania toku instancji w rozumieniu procesowym. Decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. nie kształtuje bowiem stosunku materialnoprawnego, stanowi przeszkodę dla ukształtowania tego stosunku wydanym wcześniej rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji, uniemożliwiając mu uzyskanie przymiotu ostateczności.
Wniesienie sprzeciwu powoduje zatem wszczęcie przed sądem administracyjnym postępowania o ograniczonym zakresie, obejmującym kontrolę decyzji administracyjnej z uwzględnieniem tylko kryteriów formalnych. Kontrola prawidłowości zaskarżonej sprzeciwem decyzji oznacza konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty.
Obowiązkiem sądu rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej jest ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., a więc odstąpienia od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem.
Kontrola decyzji objętej sprzeciwem, dokonywana przez sąd administracyjny, ma zatem charakter formalny i w porównaniu z zakresem kontroli w odniesieniu do decyzji objętej skargą jest ograniczona jedynie do oceny istnienia przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej. Sąd nie weryfikuje prawidłowości wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego, w ramach których organ odwoławczy stwierdził potrzebę wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Ocenia jedynie, czy zaistniały przesłanki uprawniające do wydania tej decyzji. Niemniej jednak, jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. akt II OSK 132/19 (dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), jeśli zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny w ogóle zignorowane. Tym samym w ramach niniejszej sprawy sąd może badać decyzję odwoławczą tylko przez pryzmat zasadności uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Dla zastosowania przywołanego przepisu niezbędne jest zatem kumulatywne wystąpienie dwóch przesłanek, bowiem wydanie tego rodzaju decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy warunkowane jest ustaleniem, że:
- zaskarżona (w odwołaniu) decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a nadto:
- konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
W ramach niniejszej sprawy Sąd mógł badać decyzję drugoinstancyjną wyłącznie przez pryzmat zasadności uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Wobec wskazanych ram badania zasadności sprzeciwu należy stwierdzić, że ustalenia organu odwoławczego co do wystąpienia przesłanek do wydania decyzji kasatoryjnej są trafne.
W uzasadnieniu zaskarżonej sprzeciwem decyzji organ odwoławczy zasadnie podniósł, że organ pierwszej instancji nie ustalił, czy Stowarzyszenie wykonało pomosty z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym z 17 maja 2013 r. czy dokonało późniejszej nielegalnej (czyli bez pozwolenia wodnoprawnego) przebudowy, rozbudowy lub nadbudowy pomostów wykonanych zgodnie z warunkami określonymi w tym pozwoleniu.
W ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie uznał, że niewyjaśnienie tej okoliczności stanowi naruszenie przepisów postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Organ pierwszej instancji na podstawie art. 190 ust. 13 P.w. nakazał Stowarzyszenie w S. likwidację urządzenia wodnego przystani, w skład której wchodzi pięć pomostów z miejscami przeznaczonymi do cumowania jednostek pływających wraz z bojami zakotwiczonymi w dnie Jeziora P. w liczbie 13 sztuk oraz urządzeniami wodnymi służącymi do ujmowania wody powierzchniowej, tj. trzech pomp, zlokalizowanych na działce ew. nr [...] obręb P., gm. P., na wysokości działki ew. nr [...] obręb O., gm. P., pow. s., woj. w. .
Jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego zezwolenia wodnoprawnego, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację (art. 190 ust. 1 P.w.). Jeżeli nie wystąpił z takim wnioskiem lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku (art. 190 ust. 13 P.w.).
Prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, że urządzeniami wodnymi są pomosty i przystanie, na które składają się również boje i pompy, jako infrastruktura przystani (art. 16 pkt 65 lit. i P.w. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o żegludze śródlądowej).
Jeżeli P.w. nie stanowi inaczej, na wykonanie urządzeń wodnych jest wymagane pozwolenie wodnoprawne (art. 389 pkt 6 P.w.). Zgłoszenia wodnoprawnego wymaga wykonanie pomostu o szerokości do 3 m i długości całkowitej do 25 m, stanowiącej sumę długości jego poszczególnych elementów. Przedmiotowe pomosty, objęte pozwoleniem wodnoprawnym z 17 maja 2013 r., przekraczają łączną długość 25 m.
W związku z tym prawidłowo ustalono, że wymagane pozwolenie wodnoprawne uzyskano jedynie na wykonanie pomostów o parametrach określonych w pozwoleniu z 17 maja 2013 r., tj. kształt - litera "I", konstrukcja - drewniano-stalowa, szerokość - 1 m, długości całkowite - nr [...]: [...] m, nr [...]: [...] m, nr [...]: [...] m, nr [...]: [...] m, nr [...]: [...] m, odległości pomiędzy pomostami - 2 m. W pozwoleniu określono także lokalizację pomostów podaną za pomocą współrzędnych geograficznych.
Nie udzielono natomiast pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie boi i pomp i tylko co do nich zachodziła możliwość ewentualnego orzeczenia nakazu ich likwidacji na podstawie art. 190 ust. 13 P.w.
Jeżeli zaś chodzi o pomosty, to co najmniej przedwczesne jest orzeczenie nakazu ich likwidacji, ponieważ organ pierwszej instancji nie ustalił czy pomosty te, po udzieleniu pozwolenia z 17 maja 2013 r., już pierwotnie wykonano niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu czy też pierwotnie wykonano je zgodnie z tymi warunkami, ale w późniejszym czasie nastąpiła nielegalna (tj. bez pozwolenia wodnoprawnego) przebudowa pomostów.
Powyższa okoliczność ma znaczenie dla rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, gdyż w drugim przypadku (pierwotnego wykonania pomostów zgodnie z warunkami pozwolenia i ich późniejszej nielegalnej przebudowie) nie znajdzie zastosowania art. 190 ust. 13 P.w. dotyczący nakazu likwidacji pomostów (stosowany w przypadku wykonania urządzenia wodnoprawnego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego), ale art. 415 pkt 2 P.w. Zgodnie z tym przepisem pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania, jeżeli urządzenia wodne wykonane zostały niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu wodnoprawnym (czyli przy udzieleniu takiego pozwolenia).
Gdyby zatem bezpośrednio po udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego pomosty wykonano zgodnie z pozwoleniem, a dopiero później je rozbudowano, to nie miałby zastosowania przepis o nakazie likwidacji urządzenia wodnego (art. 190 ust. 1 i 13 P.w.), ale o cofnięciu lub ograniczeniu pozwolenia wodnoprawnego (art. 415 pkt 2 P.w.).
W związku z tym, że organ pierwszej instancji nie zbadał tej okoliczności (tzn. kiedy zaszła niezgodność z pozwoleniem - od razu czy później), organ odwoławczy zasadnie uchylił jego decyzję i przekazał mu sprawę, aby to wyjaśnił (art. 138 § 2 K.p.a.).
Organ pierwszej instancji nie określił warunków likwidacji urządzenia wodnego (art. 190 ust. 13 P.w.), ale odniesienie się do tej kwestii byłoby przedwczesne w związku z tym, że na obecnym etapie nie jest rozstrzygnięte jakiego rodzaju decyzję powinien wydać organ pierwszej instancji.
Wobec tego Sąd oddalił sprzeciw na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło