III SA/Po 601/23

Dnia 6 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (sprawozdawca) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 grudnia 2023 roku sprawy ze skargi M. P. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia 20 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych oddala skargę. Inspektor Transportu Drogowego (dalej "ITD") decyzją z 20 czerwca 2023 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Usługi transportowe M. P. (dalej: "skarżący") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 5 kwietnia 2023 r., nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł za naruszenie przepisów ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 756 ze zm., dalej: "u.p.t.n.") oraz europejskiej umowy ADR dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych sporządzonej w Genewie 30 września 1957 r. t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2147 ze zm. dalej "umowa ADR"), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym. W dniu 6 marca 2023 r., na autostradzie A4, został zatrzymany do kontroli samochód marki [...] o nr rejestracyjnym [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej [...], którym kierował W. M. wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy w imieniu skarżącego. Podczas kontroli ustalono, że ciągnik samochodowy ww. zespołu pojazdów był wyposażony w dwa stałe zbiorniki paliwa o pojemności 900 litrów (zbiornik po lewej stronie pojazdu) i o poj. 450 litrów (zbiornik po prawej stronie pojazdu) do zasilania jednostki napędowej olejem napędowym, stanowiącym towar niebezpieczny [...] olej napędowy klasy 3 i III grupy pakowania, wymieniony w wykazie towarów niebezpiecznych umowy ADR. Naczepa ciężarowa ww. zespołu pojazdów (chłodnia) była wyposażona w jeden oryginalny stały zbiornik na paliwo o pojemności 245 litrów do zasilania agregatu chłodniczego olejem napędowym stanowiący ww. towar niebezpieczny. Łączna pojemność wszystkich zbiorników na paliwo wyniosła 1595 litrów. Przebieg kontroli utrwalono w protokole kontroli nr [...] ITD w uzasadnieniu decyzji, powołując się na przepis art. 107 ust. 1 i 2 oraz ust. 4 pkt 1 u.p.t.n. wskazał, że na podstawie ustaleń kontroli stwierdzono naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu pojazdem wyposażonym w zbiorniki paliwa o łącznej pojemności przekraczającej maksymalną pojemność 1500 litrów na jednostkę transportową określoną w przepisie 1.1.3.3.lit.A do umowy ADR. Organ wyjaśnił, że powyższe naruszenie jest sankcjonowane karą pieniężną w wysokości [...] zł, Co wynika z lp. 6.7. załącznika nr 1 u.p.t.n., która została określona w sposób sztywny. Oznacza to, że organ nie miał możliwości miarkowania wysokości kary, dlatego też, zdaniem organu, regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a. na mocy art. 189a § 2 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. po. 775 ze zm. dalej "k.p.a.") nie ma zastosowanie w sprawie. Organ rozważył również możliwość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary wskazując, że w sprawie nie stosuje się przepisów art. 189e i art. 189f k.p.a. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje bowiem pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a. Organ wskazał także, że strona nie wskazywała na okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie przepisu art. 109 ust. 1 pkt 1 u.p.t.n. wyjaśniając, że to na przedsiębiorcy spoczywa ciężar wykazania, że dołożył należytej staranności organizując przewóz oraz że nie miał wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Chodzi zatem o zdarzenia, których nie można było przewidzieć. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ II instancji stwierdził, że faktyczna ilość paliwa przewożonego w zbiornikach nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, gdyż znaczenie ma pojemność zbiorników i już sam fakt przekroczenia łącznej pojemności zbiorników powyżej 1500 l stanowi naruszenie przepisów umowy ADR oraz u.p.t.n. W skardze skierowanej do tut. Sądu, wnosząc o uchylenie decyzji ITD i zasądzenie od organu kosztów postępowania skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 109 u.p.t.n. w ten sposób, że skarżący był przekonany, że chodzi o faktyczną ilość przewożonego paliwa w zbiornikach, a nie o objętość zbiorników. Jednocześnie skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji przejawiające się brakiem dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz brakiem wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Skarżący zarzucił również naruszenie przepisu postępowania art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowolnej oceny zebranych w sprawie dowodów. ITD w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a skarżący nie wyraził wobec rozpoznania sprawy w wyżej wskazanym trybie sprzeciwu. Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie. Podkreślenia przy tym wymaga, że Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności. Odnosząc się do meritum to wskazać należy, że stan faktyczny sprawy nie był kwestionowany. Mianowicie w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy kierujący zespołem pojazdów, składającym się z samochodu marki [...] o nr rejestracyjnym [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej [...], wykonywał w imieniu skarżącego międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy. Z niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń faktycznych wynika także, że kontrolowana jednostka transportowa posiadała pojemność trzech stałych zbiorników paliwa na olej napędowy o łącznej pojemności wynoszącej 1595 litrów. Prawidłowo organ ustalił, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że olej napędowy służący do zasilania jednostki napędowej (silnika ciągnika samochodowego) i do zasilania agregatu chłodniczego naczepy skontrolowanej jednostki transportowej jest towarem niebezpiecznym [...], wymienionym w wykazie towarów niebezpiecznych umowy ADR. Przepis 1.1.3.3a umowy ADR w załączniku A odnosi się do zwolnień związanych z przewozem paliw płynnych i stanowi, że przepisy zawarte w ADR nie mają zastosowania do przewozu: (a) paliwa znajdującego się w zbiornikach pojazdu i służącego do jego napędu lub do pracy jego wyposażenia, które jest używane podczas przewozu lub przeznaczone do takiego użycia, w związku z wykonywaniem operacji transportowej. Paliwo, o którym mowa, może być przewożone w zbiornikach stałych, zgodnych z odpowiednimi przepisami, połączonych bezpośrednio z silnikiem pojazdu lub jego dodatkowym wyposażeniem lub przeznaczonych do tego celu zbiornikach przenośnych (np. w kanistrach). Pojemność całkowita zbiorników stałych nie powinna przekraczać 1500 litrów na jednostkę transportową, a pojemność zbiornika zamocowanego na przyczepie nie powinna przekraczać 500 litrów. W zbiornikach przenośnych dopuszcza się przewóz najwyżej 60 litrów paliwa na jednostkę transportową. Ograniczeń niniejszych nie stosuje się do pojazdów służb ratowniczych; UWAGA 1: Kontener wyposażony w urządzenia do używania w czasie przewozu i zamocowany na pojeździe, uważany jest za integralną część pojazdu i korzysta z tych samych wyłączeń w odniesieniu do paliwa niezbędnego do pracy urządzeń. UWAGA 2: Łączna pojemność zbiorników lub butli, w tym zawierających paliwa gazowe, nie powinna przekraczać wielkości energii równoważnej 54000 MJ (patrz UWAGA 1: w 1.1.3.2 (a)). Zgodnie z załącznikiem A do umowy ADR (str.19 z 1266 załącznika A) jednostka transportowa to pojazd samochodowy bez przyczepy lub zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego i dołączonej do niego przyczepy. Prawidłowo zatem organ zakwalifikował zespół przedmiotowych pojazdów jako jednostkę transportową wskazaną w przepisie 1.1.3.3a umowy ADR załącznika A. Słusznie również organ zauważył, że już sam fakt przekroczenia łącznej pojemności zbiorników powyżej 1500 litrów stanowi naruszenie przepisów umowy ADR oraz u.p.t.n., nie ma zatem znaczenia faktyczna ilość przewożonego paliwa w zbiornikach. Powyższe wynika bowiem wprost z brzmienia przepisu 1.1.3.3a umowy ADR, zgodnie z którym "pojemność całkowita zbiorników stałych" nie powinna przekraczać 1500 litrów na jednostkę transportową. W przepisie tym nie ma mowy o faktycznej pojemności przewożonego przez jednostkę transportową paliwa, a o faktycznej pojemności zbiorników stałych paliwa. Norma zawarta w przepisie 1.1.3.3a umowy ADR jest przy tym jasno i w sposób zrozumiały sformułowana. W konsekwencji, w ocenie Sądu, na skarżącego organ prawidłowo nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł, za stwierdzone podczas kontroli naruszenie, określone w Ip. 6.7 załącznika nr 1 do u.p.t.n. tj. wykonywanie przewozu towaru niebezpiecznego pojazdem wyposażonym w zbiorniki paliwa o łącznej pojemności przekraczającej maksymalną pojemność określoną w ADR dla jednostki transportowej. Zgodnie bowiem z art. 107 ust. 1 u.p.t.n. uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych, który narusza obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] zł do [...] zł, z zastrzeżeniem art. 113. W myśl ust. 2 tego przepisu wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w tabeli 9 załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego oraz zmieniającego załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 74 z 19.03.2016, str. 8), w zakresie przewozu drogowego, określa załącznik nr 1 do ustawy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 109 u.p.t.n. to należy zauważyć, że organ rozważył i zasadnie nie zastosował tego przepisu. Zarzut ten zatem nie zasługuje na uwzględnienie. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że na gruncie zasad odpowiedzialności uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych, określonych w przepisie art. 109 ust. 1 pkt 1 u.p.t.n., należy przyjąć, iż to na uczestniku spoczywa ciężar wykazania, że dołożył należytej staranności organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Jednocześnie organ zasadnie i prawidłowo wyjaśnił, że pod pojęciem naruszenia, na które uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych nie miał wpływu należy rozumieć jedynie takie zjawiska, które występują gwałtownie, niespodziewanie, których wystąpienie nie jest możliwe do zaplanowania przy dołożeniu należytej staranności przez uczestnika przewozu prowadzącego działalność gospodarczą. Słusznie organ zauważył natomiast, że w kontrolowanej sprawie skarżący nie wskazywał na żadne okoliczności, o których mowa w art. 109 u.p.t.n., które mogłyby uzasadniać zastosowanie ww. przepisu. Uwzględniając istotę przedmiotowego obowiązku dopełnienia wymagań w zakresie przewozu towarów niebezpiecznych, fakt prowadzenia przez skarżącego profesjonalnej działalności gospodarczej, wymagającej dołożenia przy jej prowadzeniu zasad należytej staranności, w ocenie Sądu, organ prawidłowo stwierdził, że nie występują w kontrolowanej sprawie przesłanki z art. 109 ust. 1 pkt 1 u.p.t.n., uwalniające od nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie. Co więcej organ w sposób prawidłowy rozważył również możliwość zastosowania art. 189d k.p.a. wskazując, że na mocy art. 189a § 2 k.p.a., przepis art. 189d k.p.a. nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie, jak również stwierdził, że także zastosowanie przepisów art. 189e i art. 189f k.p.a. jest wyłączone w związku z odrębnym uregulowaniem w u.p.t.n. Wbrew zarzutom skargi, nie doszło zatem również do naruszenia przepisów art. 7, 77, 80, art. 107 k.p.a. Organ powołał bowiem właściwe przepisy prawa, które w sprawie znajdują zastosowanie, jak również dokonał ich subsumcji do ustalonych i bezspornych w sprawie okoliczności faktycznych. Organ dopełnił także obowiązku zebrania materiału dowodowego sprawy i prawidłowo, w sposób swobodny ocenił ten materiał, mając na uwadze przesłanki materialnoprawne stanowiące podstawę rozstrzygnięcia. Organ odniósł się również do zastrzeżeń strony skarżącej wskazując z jakich względów nie zasługują na uwzględnienie. W związku z powyższym, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a., o czym Sąd orzekł w sentencji wyroku.