III SA/Po 607/23

Dnia 8 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Protokolant : Sekretarz sądowy Aleksandra Andrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2023 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 8 lutego 2023 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 207 (dwieście siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z 8 lutego 2023 r. Starosta [...] orzekł o nałożeniu na M. K. kary pieniężnej w wysokości [...] zł za naruszenie obowiązku zgłoszenia zbycia wymienionego w decyzji pojazdu w terminie. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1, ust. 2a i ust. 4 oraz art. 140mb pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.), dalej: "P.r.d.". W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona 3 czerwca 2020 r. zbyła przedmiotowy pojazd, a zgłoszenia tego faktu nie dokonała do dnia wydania decyzji. Nie wykonała zatem obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu w terminie 180 dni, zgodnie z art. 31i ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), dalej: "ustawa COVID-19". Z tego powodu nałożono na stronę karę administracyjną w wysokości [...] zł. Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Decyzją z 3 lipca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 735 ze zm.), dalej: "K.p.a.", orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, że na zgłoszenie zbycia pojazdu strona miała 180 dni od dnia jego zbycia. Zgłoszenie to w tym terminie nie nastąpiło. Dokonano go dopiero 14 lutego 2023 r. W sprawie nie ma zastosowania art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19, gdyż odnosi się tylko do postępowań administracyjnych wszczętych w okresie stanu epidemii, a w niniejszej sprawie nastąpiło to 30 grudnia 2022 r., już po ustaniu stanu epidemii. Nie zachodzą okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej na podstawie art. 189f § 1 K.p.a. Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego wniósł M. K., reprezentowany przez adwokata, żądając jej uchylenia i uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, a także wnosząc o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19 przez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że znajduje on zastosowanie wyłącznie do postępowań administracyjnych toczących się w okresie obowiązywania stanu epidemii, a w konsekwencji jego niezastosowanie w sytuacji, gdy stanowi on dodatkową ochronę przewidzianą dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii; 2. art. 7, art. 8 § 1, art. 9 w zw. z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19 przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że obowiązek poinformowania strony o uchybieniu terminu i wyznaczeniu jej 30-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie stanowi normy bezwzględnie obowiązującej; 3. art. 189f § 1 w zw. z art. 15 K.p.a. przez błędne uznanie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skargę jako zasadną należało uwzględnić. Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości [...] zł w związku z naruszeniem obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w ustawowym terminie. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organu jest art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. stanowiący, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o zbyciu pojazdu. Z kolei art. 140mb pkt 2 P.r.d. stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł. Powyższy termin został zmodyfikowany, gdyż w związku z panującą od 2020 r. pandemią ustawodawca przyjął ustawę COVID-19, która weszła w życie z dniem 8 marca 2020 r. Zgodnie z jej art. 31i ust. 1 w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy COVID-19 do dnia 31 grudnia 2020 r.: 1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. Wskazane wyżej przepisy ustawy COVID-19, jak prawidłowo przyjęły organy, mają zastosowanie w kontrolowanej sprawie, gdyż zbycie pojazdu (3 czerwca 2020 r.) nastąpiło w czasie obowiązywania wydłużonego do 180 dni terminu na zawiadomienie o zbyciu pojazdu. Organy orzekające prawidłowo przyjęły też, że strona nie wywiązała się w terminie 180 dni z ciążącego na niej obowiązku poinformowania Starosty [...] o zbyciu przedmiotowego pojazdu. Poza sporem pozostaje, że skarżący zbył przedmiotowy pojazd 3 czerwca 2020 r. Jak wynika zaś z akt administracyjnych, skarżący zgłosił ten fakt organowi 14 lutego 2023 r., już po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, po upływie 180-dniowego terminu. Zasadny jest jednak zarzut zignorowania przez organy instytucji przywrócenia terminu wprowadzonej przepisem art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19. Zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, o czym mowa już w ust. 2 cytowanego artykułu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie zaś do ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu. Powyższa regulacja obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Użyte w art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 wyrażenie "w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii (...) terminów" oznacza, że aby przepis ten znalazł zastosowanie, uchybienie terminu, a nie stwierdzenie uchybienia terminu, winno nastąpić w okresie obowiązywania stanu epidemii. Błędne jest zatem stanowisko organu odwoławczego, że przepis ten stanowi, że w okresie obowiązywania stanu epidemii winno toczyć się postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia zgłoszenia zbycia pojazdu w terminie. Uchybienie terminu nastąpiło w okresie obowiązywania stanu epidemii. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Regulacja ta znajduje zastosowanie także w razie uchybienia terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. w zw. z art. 31i ust. 1 ustawy COVID-19. Przewidziany w tych przepisach termin stanowi bowiem termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art. 140mb pkt 2 P.r.d. Stwierdzając zatem uchybienie przez skarżącego tego terminu organ winien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe czynności w kontrolowanej sprawie nie zostały jednak przez organ podjęte, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 K.p.a. Zaniechanie to nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na organie obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 K.p.a.), lecz także obowiązku prowadzenia tego postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). Ewentualne przywrócenie terminu spowoduje bowiem, że stronie nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. w zw. z art. 31i ust. 1 ustawy COVID-19. Organ pierwszej instancji zatem, na zasadzie art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19, zawiadomi stronę o uchybieniu terminu i wyznaczy jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W razie złożenia takiego wniosku organ rozstrzygnie w sprawie tego przywrócenia. Dopiero wykazanie, że skarżący w ogóle winien ponosić odpowiedzialność na gruncie normy określonej art. 140mb pkt 2 P.r.d., czego w kontrolowanej sprawie zabrakło, pozwoli na rozważenie kwestii związanych z wysokością kary pieniężnej i ewentualnym odstąpieniem od jej nałożenia. Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji, kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania. Wobec tego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I. sentencji wyroku. Sąd w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w z zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 2 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964) zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 207 zł jako sumę pobranego wpisu od skargi (100 zł), stawki wynagrodzenia pełnomocnika (90 zł) i uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).