III SA/Po 608/17

Dnia 31 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzenna Kosewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 stycznia 2018 r. sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek postanawia: zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w ten sposób, że przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w P. Skargę na wskazaną w sentencji decyzję Sąd oddalił wyrokiem z 15 listopada 2017 r. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono skarżącemu 4 grudnia 2017 r. Skarżący w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że pozostaje w związku małżeńskim, posiada orzeczoną rozdzielność majątkową i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Wskazał, że jego dochody netto miesięcznie wynoszą 1 160,91 zł (świadczenie rentowe 1 072,87 zł i czynsz dzierżawny 88,04 zł). Z kolei miesięczne koszty utrzymania skarżący oszacował na kwotę 1 161 zł (woda 150 zł, energia elektryczna 300 zł, leki 160 zł, telefon 45 zł, samochód 100 zł, podatek gruntowy 33 zł, opłata za użytkowanie wieczyste 6 zł, opłata adiacencka 15 zł, inne wydatki 352 zł). Skarżący oświadczył, że jest właścicielem połowy nieruchomości mieszkalnej o pow. 1450 m² zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. 182 m², dwóch nieruchomości rolnych o pow. 1925 m² i 7235 m²) i użytkownikiem wieczystym gruntu o pow. 742 m², na którym posadowiony jest budynek o powierzchni 140 m². Ponadto wnioskodawca posiada samochód o wartości około 30 000 zł. Pismem z 13 grudnia 2017 r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia oświadczenia majątkowego w zakresie udokumentowania przychodów i kosztów utrzymania odnośnie każdego z członków rodziny oraz przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych członków rodziny. Powołując się na orzeczoną rozdzielność majątkową wnioskodawca przekazał własne zeznania podatkowe oraz wyciąg z własnego rachunku bankowego. Postanowieniem z 17 stycznia 2018 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (ustanowienia adwokata), powołując się na: - pozostawanie skarżącego w związku małżeńskim i obowiązek alimentacji przez żonę, mimo istniejącej między nimi rozdzielności majątkowej oraz na prowadzenie przez żonę skarżącego działalności gospodarczej; wykazanie sytuacji materialnej żony skarżącego, przynajmniej w zakresie wystarczającym do scharakteryzowania rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego, jest niezbędne, a mimo wezwania nie zostało dokonane; - podanie przez skarżącego na etapie postępowania administracyjnego, że prowadzi z żoną i córką wspólne gospodarstwo domowe; - wpłaty środków finansowych przez osobę trzecią (L. S.) na rachunek bankowy wnioskodawcy (w sumie 1400 zł). Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia wskazując, że: - nie są mu znane dochody żony i nigdy nie ponosił z nią rozliczeń fiskalnych, jako że rozdzielność majątkową orzeczono w 1985 r.; - uprzednio oświadczył, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, - L. S. jest jego siostrą i rzeczywiście wsparła go w trudnej sytuacji życiowej kwotą 1400 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Stosownie do art. 260 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a. (tj. m. in. o odmowie przyznania prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona wniosła o ustanowienia adwokata, stąd Sąd, na podstawie materiałów zgormadzonych w aktach sprawy, zbadał, czy wykazała ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem Sądu strona nie jest w stanie ponieść kosztów pomocy prawnej we własnym zakresie. Uzyskuje bowiem stały dochód w łącznej wysokości 1 160,91 zł, co - uwzględniając koszty utrzymania - nie pozwala na taki wydatek. Nie można z kolei od strony oczekiwać, aby w sytuacji oddalenia skargi i chęci wniesienia przez nią skargi kasacyjnej objętej przymusem adwokackim, w szybkim tempie spieniężyła posiadane nieruchomości i ruchomości. Poza tym, zasadnie skarżący wskazał, że rozdzielność majątkową orzeczono już w 1985 r. i brak podstaw, aby obecnie realizować obowiązek alimentacyjny w stosunku do kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Należy ponadto zaznaczyć, że w postępowaniu sądowym skarżący konsekwentnie podnosił, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a w braku dowodów na fakt przeciwny oświadczenie to należy przyjąć jako odzwierciedlające stan rzeczywisty. Dla rozstrzygnięcia też nie ma znaczenia incydentalne wsparcie skarżącego przez jego siostrę w wysokości 1400 zł. W świetle powyższego Sąd postanowił, jak w sentencji na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.