III SA/Po 61/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Asesor sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant : ref. staż. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi D.R. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2005r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza W. z dnia [...] października 2005 roku nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Bejgerowska /-/ M. Kosewska /-/ W. Długaszewska WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Burmistrz W., decyzją z dnia [...] października 2005 roku, wydaną na podstawie art. 104 kpa w zw. z art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. Nr 87, poz. 960 z 2001 roku ze zm.), po przeprowadzeniu, na żądanie D.R., postępowania administracyjnego, odmówił wymeldowania A.L. z synami J. i M.L. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego w W., ulica [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że D.R. [...] kwietnia 2005 roku, po zawieszonym w 2003 roku postępowaniu w sprawie wymeldowania z pobytu stałego z lokalu położonego w W. przy ulicy [...] A.L. i jej synów M. i J., wystąpiła ponownie z wnioskiem o wymeldowanie wskazanych wyżej osób, powołując się na wyrok Sądu Rejonowego w Chodzieży z 28 lipca 2004 roku w sprawie eksmisji A.L., J.L. i M.L. z przedmiotowego lokalu oraz wskazując, że A.L., J.L. i M.L. faktycznie nie mieszkają w tym lokalu od października 2003 roku. A.L., jak wskazał organ, przedłożyła wyrok Sądu Rejonowego z 16 lutego 2004 roku, którym przywrócono jej utracone posiadanie lokalu mieszkalnego nr [...], położonego w W. przy ulicy [...], utraconego przez nią wskutek naruszenia przez D. i E.R. Burmistrz W. pismem z dnia [...] sierpnia 2005 roku zwrócił się do Komornika sądowego w C. o podanie przyczyn nie wykonania wyroku eksmisyjnego. Z odpowiedzi Komornika z dnia [...] września 2005 roku wynikało, że nie złożono wniosku o eksmisje, zgodnie z przedłożonymi wyrokami Sądu Rejonowego w Chodzieży oraz Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 7 grudnia 2004 roku. Jednoczenie organ w dniu [...] sierpnia 2005 roku przeprowadził wizje lokalową, w trakcie której ustalił, że mieszkanie jest zamknięte. Zaś z informacji uzyskanej od sąsiadów wynikało, że w lokalu zamieszkuje D.R., którą widują sporadycznie na klatce schodowej. Ostatecznie organ I instancji przyjął, iż A.L. wraz z synami skorzystała ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Powyższe, zdaniem organu, oznacza brak przesłanki "opuszczenia" (dobrowolnego).Organ wskazał również, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Tym samym, w ocenie organu, legitymowanie się D.R. orzeczeniem sądowym o eksmisji A.L. z synami jest dowodem na okoliczność oceny stanu prawnego przebywania w lokalu, a nie tylko stanu faktycznego, który jest przedmiotem zainteresowania organu meldunkowego. Prawomocny wyrok eksmisyjny bez jego wyegzekwowania stanowi jedynie dowód utraty uprawnienia do przebywania w lokalu. Nie ma znaczenia w obowiązującym stanie prawnym w sprawie o wymeldowanie. D.R. odwołała się od wskazanej wyżej decyzji, podnosząc, że A.L. nie skorzystała z możliwości przeprowadzenia egzekucji na podstawie wyroku przywracającego jej posiadanie lokalu mieszkalnego przy ulicy [...]. Jednocześnie podniosła, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy pozostaje to, czy złożyła wyrok eksmisyjny do komornika, skoro po wydaniu tego wyroku ani A.L. ani jej synowie faktycznie w przedmiotowym lokalu nie mieszkali Wojewoda decyzją z dnia [...] grudnia 2005 roku, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 15 ust.2 ustawy z 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz. U. z 2001 r. Nr 87, póź. 960/, po rozpatrzeniu odwołania D.R. od decyzji Burmistrza W. z dnia [...] października 2005 roku, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podzielił stanowisko Burmistrza W. Jednocześnie wskazał, że A.L. wystąpiła do Komornika Sądu Rejonowego w Chodzieży o egzekucję wyroku z dnia 16 lutego 2004 roku i sprawa jest w toku załatwiania. Z notatki służbowej sporządzonej w postępowaniu przed organem II instancji wynika, że ze wskazanym wyżej wnioskiem A.L. wystąpiła w dniu [...] marca 2005 roku. D.R. wniosła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza W. z dnia [...] października 2005 roku, zarzucając naruszenie art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez błędną jego wykładnię, zwłaszcza błędną interpretację i znaczenie wyroku orzekającego o eksmisji oraz wyroku o przywróceniu posiadania lokalu, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż organy administracyjne I i II instancji nadużyły w swoich decyzjach przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych odmawiając wymeldowania A.L. z jej dorosłymi synami. Skarżąca wskazała również, iż bezzasadnym jest zmuszanie jej do występowania z wnioskiem egzekucyjnym do Komornika, celem wykonania wyroku eksmisyjnego, skoro wniosek taki byłby bezprzedmiotowy i bezpodstawny, gdyż A.L. i obaj jej synowie od wielu lat w przedmiotowym lokalu faktycznie nie mieszkają. Wojewoda Wielkopolski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek nie tylko z powodów podniesionych przez skarżącą. Zgodnie z przepisem art. 5 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. Nr 87, poz. 960 z 2001 roku ze zm.) organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W związku zaś z utrwalonym już w orzecznictwie organów administracyjnych i sądów administracyjnych poglądem, przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Zatem to, czy spełnione zostały przesłanki wynikające z art. 15 ustawy, musi wynikać z wnikliwie ustalonych przez organy administracji okoliczności faktycznych sprawy, pozwalających na dokonanie oceny w świetle wskazanego wyżej przepisu. W niniejszej sprawie, postępowanie – mając na uwadze to, że pierwszy wniosek o wymeldowanie A.L. i jej synów D.R. do organu złożyła [...] lipca 2000 roku - toczyło się, z przerwami, 5 lat. Mimo to, w ocenie Sądu, organy administracji, podejmując decyzję o odmowie wymeldowania A.L., J.L. i M.L., z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 kpa, nie ustaliły w istocie stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. Jak wynika bowiem z uzasadnień decyzji obu instancji, organy oparły się wyłącznie na wyrokach Sądu Rejonowego z 16 lutego 2004 roku, którym przywrócono A.L. utracone, wskutek naruszenia przez D. i E.R., posiadanie lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w W. przy ulicy [...] oraz wyroku Sądu Rejonowego w Chodzieży z 28 lipca 2004 roku, w sprawie eksmisji A.L., J.L. i M.L. z przedmiotowego lokalu. Przy czym, jako decydujący o odmowie wymeldowania uznały wyrok Sądu Rejonowego z dnia 16 lutego 2004 roku, uznając, iż skoro A.L. wraz z synami skorzystała ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, to brak przesłanki dobrowolnego opuszczenia lokalu. Nie budzi wątpliwości pogląd, że prawomocny wyrok przywracający posiadanie lokalu osobie bezprawnie z niego usuniętej, oznacza brak przesłanki dobrowolnego opuszczenia, co stwierdziły organy obu instancji, rozważając orzeczenie sądu powszechnego w sprawie posesoryjnej. Zauważyć jednak należy, iż decyzję, w oparciu o ten wyrok, organ I instancji wydał po upływie ponad roku od dnia jego wydania. Tymczasem, jak podnosiła D.R. w pismach składanych do organu, A.L. wraz z synami od momentu opuszczenia lokalu w 2003 roku – mimo wyroku – nigdy do spornego mieszkania nie powrócili, Okoliczność ta w ogóle nie była przedmiotem badania organów. Brak również jakiejkolwiek oceny przeprowadzonych przez organ I instancji dowodów w postaci wizji lokalowej z dnia [...] sierpnia 2005 roku oraz pisma Komisariatu Policji z dnia [...] sierpnia 2005 roku. W sprawie nawet nie przesłuchano wnioskodawczyni ani uczestników postępowania. Nie wyjaśniono, czy zachowanie uczestników postępowania, którzy w istocie od 2003 roku nie mieszkają w spornym mieszkaniu, nie powrócili do lokalu po wskazanym wyżej wyroku; wniosek o egzekucję został złożony do komornika dopiero w marcu 2005 roku, nie nosi jednak znamion trwałego opuszczenia lokalu. Podkreślić bowiem należy, co słusznie zauważa organ I instancji, że wymeldowanie, tak jak i zameldowanie, jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby w danym lokalu. Zatem, zdaniem Sądu, nawet jeżeli opuszczenie przedmiotowego lokalu przez A.L. i jej synów nie było dobrowolne, o czym świadczy wyrok Sądu Rejonowego z 16 lutego 2004 roku, to z uwagi na wskazane wyżej okoliczności, organy administracji przed wydaniem decyzji, winny je wziąć pod uwagę ustalając aktualny stan faktyczny w sprawie. Również w świetle powyższego, należało ocenić brak wniosku D.R. o egzekucję wyroku eksmisyjnego. Słusznie zauważają organy, że dopiero egzekucja wyroku orzekającego eksmisję z lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu danej osoby w tym lokalu. Jednakże w sytuacji, kiedy dana osoba nie przebywa w tym lokalu, jak podnosi skarżąca w przedmiotowej sprawie, a czego organy nie ustaliły, zaś od daty wydania wyroku w przedmiocie eksmisji również minął ponad rok, być może ma rację skarżąca, iż w takiej sytuacji bezcelowym jest występowanie z wnioskiem o egzekucję. Powyższe okoliczności, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie zostały jednak wyjaśnione w przedmiotowej sprawie. Ponadto, zgodnie z przepisem art. 10 kpa obowiązkiem organów prowadzących postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organy administracji obowiązane są utrwalić w aktach sprawy w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1,(§3). Brak natomiast w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organy prowadzące postępowanie pouczyły stronę o przysługującym jej prawie, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie, uzasadnia wniosek, że naruszono obowiązek ustalony w art. 10 § 1 kpa. Naruszenie zaś zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę wszczęcia postępowania w sprawie o wznowienie postępowania na wniosek strony (art. 145 § 1 pkt 4 kpa) i uzasadnia uchylenie zaskarżonych decyzji przez sąd administracyjny. Reasumując, wobec stwierdzonych wyżej braków postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd nie był w stanie ocenić legalności zaskarżonych decyzji, a w szczególności, czy rozstrzygnięcie wydane zostało po rozważeniu całokształtu zebranego w sprawie materiału i po dokonaniu jego właściwej oceny. Rozpoznając sprawę ponownie, z uwzględnieniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 10 k.p.a. organ w sposób wyczerpujący zbierze i rozpatrzy cały materiał dowodowy, uwzględniając poczynione wyżej uwagi. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 lit. b i c oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji. /-/ M. Bejgerowska /-/ M. Kosewska /-/ W. Długaszewska D.W.d