III SA/Po 61/25

Dnia 6 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Marek Sachajko WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant : st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2025 roku sprawy ze skargi B. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 28 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę W dniu 05 czerwca 2024 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wpłynął wniosek B. M. o przyznanie pomocy finansowej producentowi rolnemu któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy, który w okresie od dnia 01 stycznia 2024 r. do dnia 31 maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych. Decyzją z 01 sierpnia 2024 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...], na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1199, dalej jako ustawa o ARiMR), § 13zzo ust. 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187 z późn. zm., dalej jako Rozporządzenie) – odmówił przyznania wnioskowanej pomocy finansowej B. M.. W odwołaniu B. M. (dalej także jako skarżący) wniósł o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę decyzji poprzez przyznanie pomocy finansowej, zgodnie z wnioskiem. Zarzucił: 1. rażące naruszenia art. 8, art. 9 i art. 10 K.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, nie zapewniając wnioskodawcy czynnego udziału w postępowaniu oraz poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, 2. naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i przez to błędne uznanie, że wnioskodawca będąc jednocześnie podmiotem prowadzącym produkcję zwierzęcą skupował pszenicę od innych rolników, 3. naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nie wskazanie przez organ faktów uznanych za udowodnione i dowodów na których się oparł, brak wyjaśnienia podstaw prawnych wydanej decyzji, w szczególności wyjaśnienia dlaczego organ zastosował przepis §13zzo ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia oraz jaką jego wykładnię przyjął, 4. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na niezasadnym przyjęciu, że skarżący jest producentem rolnym będącym jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot, a w konsekwencji niezasadną odmowę przyznania pomocy finansowej. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: (i) wydruku z rejestru Regon dotyczącego działalności rolniczej pod nazwą Gospodarstwo Rolne B. M., (ii) wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej [CEIDG] dotyczącego prowadzenia działalności gospodarczej pod firmą [...] – odrębną od działalności rolniczej. Decyzją z 28 listopada 2024 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako K.p.a.), w związku z art. 10 ust. 2 ustawy o ARiMR – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zgodnie z § 13zzo ust. 1 Rozporządzenia, w 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy; który w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą. W § 13zzo ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia zastrzeżono, że przedmiotowej pomocy nie przyznaje się producentowi rolnemu będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot. Organ wskazał, że należy traktować jako jeden podmiot B. M. oraz [...], posługujących się tym samym numerem NIP. Jednoosobowa działalność gospodarcza jest powiązana bezpośrednio z jej właścicielem, wszystkie zobowiązania a także dochody to majątek przedsiębiorcy -właściciela. Skarżący prowadzi produkcję zwierzęcą od 2015 r. Ponadto dokumenty finansowe przedłożone przez skarżącego do wniosku o przyznanie pomocy potwierdzają sprzedaż: faktura z 30 maja 2024 r. - 100 ton pszenicy; faktura z 29 maja 2024 r. - 49,82 ton pszenicy, faktura z 28 maja 2024 r. - 48,40 ton pszenicy. Z dokumentów dostępnych organowi z urzędu wynika, że skarżący w okresie wskazanym w rozporządzeniu dokonał zakupu: pszenicy (4 faktury wymienione przez organ w decyzji), pszenżyta i żyta (po jednej fakturze), jęczmienia (dwie faktury). Organ podsumował, że skarżący jednocześnie skupował zboża w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą oraz sprzedawał ten sam rodzaj zbóż. Organ zaznaczył, że sam fakt sprzedaży zboża przy jednoczesnej prowadzonej produkcji zwierzęcej nie skutkuje odmową przyznania pomocy. Natomiast przepisy prawa ograniczają możliwość otrzymania pomocy w przypadku, gdy wnioskodawca jest skupującym i sprzedającym dany rodzaj zboża oraz prowadzi działalność rolniczą w zakresie produkcji zwierzęcej, którą skarżący bezspornie prowadzi. Pomoc jest adresowana do rolników, którzy sprzedają wskazane w przepisie płody rolne, opisanym tam podmiotom, czyli podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą. Wykładnia celowościowa wskazuje, że przedmiotowe wsparcie stanowi reakcję na negatywne skutki zakłóceń na rynku rolnym spowodowanych agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy, jest realnym wsparciem dla producentów rolnych, którzy skutki wojny faktycznie ponoszą (np. na skutek przywozu zboża technicznego z Ukrainy). Chodzi o wsparcie producentów rolnych dokonujących rzeczywistej sprzedaży zbóż. Wobec powyższego, analizowana pomoc powinna być kierowana do podmiotów, które rzeczywiście prowadzą określony rodzaj działalności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu B. M., zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł o uchylenie decyzji w całości i zobowiązanie organu I instancji do przyznania wnioskowanej pomocy finansowej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzucono naruszenie: 1) §13zzo ust. 2 Rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię polegającą na: a) niezasadnym przyjęciu, iż nie przyznaje się pomocy, o której mowa w §13zzo ust. 1 Rozporządzenia, producentowi rolnemu wnioskującemu o udzielenie pomocy finansowej - dopłat do zboża określonego rodzaju, jeśli jednocześnie prowadzi on odrębną od gospodarstwa rolnego firmę zarejestrowaną w CEIDG, w ramach której dokonuje skupu zboża tego samego rodzaju, b) niezasadnym przyjęciu, iż przepis ten ogranicza możliwość otrzymania pomocy w przypadku, gdy wnioskodawca jest skupującym i sprzedającym dany rodzaj zboża oraz prowadzi działalność rolniczą w zakresie produkcji zwierzęcej, podczas gdy właściwa wykładnia przepisu wskazuje na ograniczenie możliwości otrzymania pomocy w przypadku, gdy wnioskodawca jest sprzedającym i jednocześnie skupującym dany rodzaj zbóż w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą, tj. nabycie zbóż, aby było przeszkodą do przyznania pomocy musi być przyczynowo związane z prowadzoną produkcją zwierzęcą, 2) art. 86 K.p.a., art. 10a ust. 1a i ust. 1b ustawy o ARiMR poprzez oddalenie wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego, pomimo że przedmiotem dowodu były okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym ustalenia okoliczności decydujących o spełnieniu przez skarżącego warunków do przyznania mu pomocy finansowej, którego naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zaprezentowana przez organy obu instancji wykładnia przepisu § 13zzo ust. 2 Rozporządzenia prowadzi do sytuacji, w której producent rolny, rzeczywiście pokrzywdzony agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy ale prowadzący oprócz gospodarstwa rolnego jeszcze dodatkową działalność pozarolniczą, nie otrzymałby pomocy, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Rolnikom miały zostać zrekompensowane negatywne skutki na rynku związane z sytuacją na Ukrainie. Nie mieli być zaś "karani" w związku z prowadzoną działalnością na innych płaszczyznach. Co istotne, idąc tokiem myślenia organu II instancji, "problem" z uzyskaniem dopłaty nie powstałby, gdyby skarżący założył spółkę, której byłby jedynym wspólnikiem i w ramach tej spółki prowadziłby działalność w zakresie skupu zbóż. Zdaniem skarżącego takiego stanowiska organu II nie sposób zaakceptować. Skarżący jest producentem rolnym, który podobnie jak inni rolnicy faktycznie został pokrzywdzony panującą sytuacją na rynku zbóż powstałą na skutek toczącej się wojny na Ukrainie. Sytuacja na rynku wywołana agresją na Ukrainę wywołała skutki dla działalności wytwórczej skarżącego w rolnictwie. Pełnomocnik potwierdził, że skarżący prowadzi produkcję zwierzęcą w ramach gospodarstwa rolnego. Niewątpliwie jednak w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie dokonywał skupu zbóż "w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą". Marginalnie pełnomocnik zaznaczył, że skarżący nawet w ramach prowadzonego gospodarstwa rolnego nie nabywa zbóż w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą albowiem zwierzęta karmi paszą nabywaną od specjalistycznych podmiotów. W podobny sposób działalność w zakresie produkcji zwierzęcej prowadzą wszystkie duże gospodarstwa rolne, co powinno być dla organu I i II instancji, a także Sądu, okolicznością notoryjną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd uznaje za prawidłowy wyżej wskazany, ustalony przez organy stan faktyczny. Jest on zresztą poza sporem, spór dotyczy interpretacji faktów. W kontrolowanej sprawie organy odmówiły przyznania pomocy finansowej, przeznaczonej dla producentów rolnych na podstawie przepisów § 13zzo rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187). Przedmiotowa pomoc finansowa została przez prawodawcę zaadresowana do tych producentów rolnych, którym zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy; którzy w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 maja 2024 r. dokonali sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą. Oraz spełnili pozostałe warunki wymienione w tym paragrafie. Spór w kontrolowanej sprawie dotyczy negatywnej przesłanki przyznania pomocy. Otóż w § 13zzo ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia zastrzeżono, że przedmiotowej pomocy nie przyznaje się producentowi rolnemu będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot. Strony zgodnie wywodzą, że skarżący prowadzi produkcję zwierzęcą w ramach działalności rolniczej i oprócz prowadzenia gospodarstwa rolnego prowadzi działalność gospodarczą pod firmą [...]. Skarżący zatem to przedsiębiorca będący osobą fizyczną i wykonuje we własnym imieniu różnoraką działalność gospodarczą, w tym rolniczą. O tożsamości podmiotowej świadczą zresztą te same numery: NIP i Regon. Z tego powodu Sąd ocenia jako bezzasadne wywodzenie skutków prawnych z tej okoliczności, że skarżący sprzedawał pszenicę prowadząc działalność rolniczą, natomiast kupował pszenicę pod firmą [...]. Innymi słowy, wszystkie umowy sprzedaży zawarł B. M.. Poza sporem są także: zakup pszenicy przez skarżącego w okresie wskazanym w Rozporządzeniu jak i sprzedaż przez skarżącego pszenicy w okresie wskazanym w Rozporządzeniu (k. 28, 25/1, 23/1, 21/1 oraz 1/7 – 1/9 akt sprawy) - co stanowi jeden z warunków przyznania pomocy finansowej. Sąd zaznacza przy tym, że skarżący zwarł wszystkie umowy sprzedaży jako przedsiębiorca a nie jako konsument. Sąd w pełni podziela wykładnię celowościową przepisów § 13zzo Rozporządzenia, zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Analizowana pomoc finansowa została przeznaczona dla tych producentów rolnych, których dotknęły ograniczenia na rynku rolnym spowodowane agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy (np. na skutek przywozu zboża technicznego z Ukrainy). Wsparcie mieli otrzymać producenci rolni którym zagroziła utrata płynności finansowej z tego powodu, że sprzedali pszenicę, żyto, jęczmień, pszenżyto lub mieszanki zbożowe po cenie niższej, niż można było się wcześniej spodziewać, skoro na rynku rolnym pojawiło się dodatkowe zboże. Skarżący składając wniosek oświadczył, że zagraża mu utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy. Z innego oświadczenia skarżącego wynika, że jest producentem rolnym będącym jednocześnie podmiotem skupującym który w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą nie kupował – między innymi – pszenicy (s. 2-3 wniosku). Sąd zaznacza, że wszystkie oświadczenia zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, o czym skarżący został stosownie pouczony (s. 3 wniosku). Skarżący nadmienił w skardze, że nie kupował zboża w związku z prowadzoną hodowlą zwierząt, bowiem zwierzęta karmi specjalistyczną paszą, co zdaniem pełnomocnika jest okolicznością notoryjną w przypadku dużych gospodarstw rolnych. Sąd odmawia uznania za powszechnie znany fakt tego, czym wyłącznie karmi się zwierzęta w "dużych gospodarstwach rolnych". Argument dotyczący karmienia zwierząt specjalistyczną paszą w gospodarstwie skarżącego nie został w żaden sposób uprawdopodobniony przez zawodowego pełnomocnika, mimo oświadczenia we wniosku, że skarżący jest producentem rolnym będącym jednocześnie podmiotem skupującym który w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą nie kupował – między innymi – pszenicy. Przy czym mając na uwadze cel przyznania pomocy skarżący musiałby niezbicie udowodnić zakup odpowiedniej ilości specjalistycznej paszy i fakt karmienia nią zwierząt, oraz uprawdopodobnić że cel zakupu pszenicy nie był związany z produkcją zwierzęcą prowadzoną przez skarżącego. Ubiegając się bowiem o przyznanie pomocy finansowej należy ponad wszelką wątpliwość wykazać nie tylko spełnienie przesłanek jej przyznania ale także wykazać, że nie zaistniały negatywne przesłanki jej przyznania. Skarżący argumentuje, że problem nie powstałby, gdyby założył spółkę której byłby jedynym wspólnikiem i w ramach spółki prowadził działalność w zakresie skupu zbóż. Sąd stwierdza, że wykładnia literalna przepisu, dotycząca przyznania pomocy osobnym bytom prawnym, pozostaje bez znaczenia w realiach sprawy dotyczącej spełnienia warunków przyznania pomocy finansowej osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą. W sprawie nie ma wątpliwości do rozwiązania których doprowadziłaby ww. wykładnia literalna. Ubocznie Sąd wskazuje na daty faktur dokumentujących sprzedaż pszenicy przez skarżącego: 28 maja, 29 maja i 30 maja 2024 r., a więc w ostatnich dniach pięciomiesięcznego okresu uprawniającego do ubiegania się o przyznanie przedmiotowej pomocy. Sąd uznaje, że organy obu instancji należycie ustaliły i udokumentowały wszystkie okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o przyznanie pomocy finansowej. Obie decyzje wydane w sprawie Sąd ocenia jako zgodne z prawem, co prowadzi do uznania skargi za bezzasadną i jej oddalenia, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).