III SA/Po 613/24

Dnia 25 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lutego 2025 roku sprawy ze skargi H. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 6 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę Decyzją z 6 września 2024 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: organ II instancji lub Dyrektor ARiMR) po rozpatrzeniu odwołania H. C. (dalej: skarżący) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] (dalej: "organ I instancji") z 18 lipca 2024 r. nr [...] o odmowie przyznania pomocy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 5 czerwca 2024 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynął wniosek skarżącego o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych. Organ I instancji decyzją z 18 lipca 2024 r. odmówił przyznania pomocy finansowej. Przytoczywszy treść § 13zzo ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187 ze zm. - dalej: "rozporządzenie") organ I instancji stwierdził, że skarżący jest równocześnie podmiotem skupującym pszenicę w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez skarżącego. Mając to na względzie uznano, że skarżący nie spełnia warunków przyznania pomocy. W odwołaniu od powyższej decyzji wyjaśnił, że załączone do wniosku faktury VAT dotyczyły sprzedaży pszenicy konsumpcyjnej na podmiot zajmujący się obrotem zboża. Tymczasem w swoim gospodarstwie oprócz produkcji roślinnej ma produkcję zwierzęcą, dla których to zwierząt kupuje pasze pełnowartościowe lub zboża paszowe. Zatem sprzedał pszenicę, która miała bardzo dobre parametry jakościowe (o wysokiej gęstości i glutenie), a brakujące dla zwierząt zboże w postaci pszenicy i żyta (niska gęstość i niski gluten) zakupił. Zdaniem skarżącego organ błędnie zinterpretował § 13zzo ust. 2 rozporządzenia, bowiem przepis ten ma na celu uniknięcie sytuacji, w której producent rolny, będący również podmiotem skupującym zboża do własnych celów produkcyjnych, korzysta z pomocy przy sprzedaży zbóż, które wcześniej nabył. Pomoc ma być udzielana wyłącznie producentom, którzy nie są jednocześnie skupującym i nie dotyczy zbóż, które zostały przez nich kupione. Po rozpatrzeniu odwołania, organ II instancji decyzją z 6 września 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor ARiMR podzielił ocenę organu I instancji. Wskazał, iż jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego skarżący zakupił 3080 kg pszenicy paszowej oraz 7440 kg żyta paszowego i dokonał sprzedaży pszenicy podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą, o czym świadczą przedstawione przez skarżącego faktury. Zatem skarżący w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą, skupował, a następnie sprzedawał ten sam rodzaj zbóż. Dodatkowo we wniosku w sekcji VIII skarżący zaznaczył, iż jest producentem rolnym będącym jednocześnie podmiotem skupującym zboża, który w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą zakupił pszenicę oraz żyto. W tym stanie sprawy organ II instancji stwierdził, że przepis § 13zzo ust. 2 rozporządzenia wyklucza możliwość przyznania pomocy podmiotowi prowadzącemu produkcję zwierzęcą, który jednocześnie skupuje i sprzedaje ten sam rodzaj zbóż. Chodzi o ten sam rodzaj zboża, a nie o to samo zboże, co jest logiczne, gdyż w sytuacji gdy podmiot skupuje i sprzedaje ten sam rodzaj zboża trudno przyjąć, że poniósł straty gospodarcze spowodowane przez zwiększony przywóz zbóż. Taki cel wsparcia jednoznacznie potwierdza rozporządzenie, w którym wskazano, że wsparcie przeznaczone jest dla producentów rolnych w związku ze zwiększonym przywozem zbóż w celu zrekompensowania im strat (utraty wartości produkcji), które ponieśli. H. C. w skardze na powyższą decyzję Dyrektora ARiMR zarzucił organowi naruszenia: 1. art. 7, art. 77 § 1 art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: K.p.a.) polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy; 2. art. 9 i 11 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek pozostawienia wniosku skarżącego bez rozpoznania; 3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezzasadnym odmówieniu przyznania pomocy finansowej. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie pomocy finansowej oraz zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 2.000,00 zł. W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył argumentację tożsamą do zaprezentowanej w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi Dyrektor ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2024 r., poz. 1267 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl natomiast art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Wedle art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 P.p.s.a.). Dokonując kontroli według podanych kryteriów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zatem skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Kwestia sporna w sprawie sprowadzała się do wykładni § 13zzo ust. 2 oraz ust. 1 pkt 1-5 rozporządzenia (pełną nazwę i publikator aktu podano wyżej). Z prawidłowych ustaleń organów orzekających wynika, że skarżący jest producentem rolnym (nr [...]), który prowadzi zarówno gospodarstwo rolne w zakresie produkcji zwierzęcej, jak i działalność gospodarczą pod nazwą Gospodarstwo Rolne [...] i posługuje się tym samym numerem NIP. Skarżący w sekcji VIII wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 maja 2024 dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszkanek zbożowych wskazał, że jest producentem rolnym będącym jednocześnie podmiotem skupującym zboża, który w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą zakupił pszenicę paszowa i żyto paszowe od podmiotu - Gospodarstwo Rolne [...], co potwierdza faktura nr [...] z 30.04.2024 r. Równocześnie w dniach 19.04.2024 r. i 28.05.2024 r. skarżący dokonał sprzedaży podmiotowi – [...] pszenicy konsumpcyjnej na podstawie faktur (odpowiednio nr [...] oraz nr [...]). Zgodnie z § 13zzo ust. 1 rozporządzenia, w 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472; 3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy; 4) który w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą; 5) który w 2023 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. W ust. 2 tego przepisu wskazano natomiast, że pomocy, o której mowa w ust. 1, nie przyznaje się producentowi rolnemu: 1) który dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych podmiotom: a) prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż lub b) skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą - którzy są współposiadaczami gospodarstwa tego producenta rolnego; 2) będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot. Podkreślenia wymaga, że § 13zzo ust. 2 rozporządzenia wyklucza możliwość przyznania pomocy podmiotowi prowadzącemu produkcję zwierzęcą, który jednocześnie skupuje i sprzedaje ten sam rodzaj zbóż, jeżeli jednocześnie nie jest ich producentem. Prawidłowa zdaniem Sądu jest taka wykładnia omawianego przepisu, że skoro wnioskodawca jest sprzedającym i kupującym dany rodzaj zboża oraz prowadzi produkcję zwierzęcą, pomoc nie może zostać przyznana, o ile nie jest on producentem sprzedawanych zbóż. Ta okoliczność winna być wskazana przez ubiegającego się o pomoc, bo nie wynika ona z samego faktu wypełnia przesłanki złożenia w 2023 roku wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. Zgodnie bowiem z art. 10a ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1199 ze zm., dalej: u.ARiMR), jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art, 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. Jednocześnie zgodnie z ustanowioną w art. 10a ust. 1b u.ARiMR regułą dowodzenia, w niniejszym postępowaniu to na wnioskodawcy ciążył obowiązek udowodnienia faktów uzasadniających kierowane względem organów Agencji żądanie przyznania pomocy finansowej. Tym samym ciężar dowodu wykazania warunków przyznania pomocy spoczywał na skarżącym. Wskazane regulacje nakładają na organy administracyjne wyłącznie obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wprowadzając tym samym odstępstwo od określonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zasady podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Porównanie regulacji dotyczących postępowania w sprawie przyznania pomocy z zasadami ogólnymi wymienionymi w K.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 K.p.a. Zgodnie z tą zasadą, organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Natomiast w przypadku analizowanej pomocy, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dotyczy to przede wszystkim dowodów wskazanych we wniosku oraz w innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zatem obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W ocenie Sądu z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jasno wynika, że organ odwoławczy dokonał oceny wszelkich przedłożonych przez stronę dowodów. Przypomnieć należy, że skarżący stał na stanowisku, że zakup zboża (pszenicy paszowej i żyta paszowego) ma związek z produkcją zwierzęcą. W oświadczeniu z 5 czerwca 2024 r. podał, że zakupił 30.04.2024 r. pszenicę paszową w ilości 3080 kg i żyto paszowe w ilości 7440 kg w celu obsługi bydła (faktury VAT nr [...] z 30.04.2024 r. – sprzedawca Gospodarstwo Rolne [...] NIP [...]), a sprzedał pszenicę konsumpcyjną w ilości 289,76 t (faktura VAT nr [...] r. – nabywca [...] NIP: [...]) i w ilości 237,56 t (faktura VAT z 28.05.2024 r. z 28.05.2024 r. nabywca [...] NIP: [...]). Skarżący poza fakturami i oświadczeniami – jak przyjęły zasadnie organy orzekające – nie wykazał, czy między zakupioną pszenicą i żytem, a prowadzoną produkcją zwierzęcą zachodził związek, a zatem, że zakup tego zboża służył produkcji zwierzęcej. Dyrektor ARiMR skonstatował, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wnioskodawca w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą skupował, a następnie sprzedawał ten sam rodzaj zbóż. We wniosku w sekcji VIII zaznaczył, że jest producentem rolnym będącym jednocześnie podmiotem skupującym zboża, który w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą zakupił pszenicę i żyto. Przepis § 13zoo ust. 2 pkt 2 rozporządzenia wyklucza zaś możliwość przyznania pomocy tego rodzaju podmiotowi. Dyrektor ARiMR podkreślił, że chodzi o ten sam rodzaj zbóż, a nie o to samo zboże. Skoro, jak wynika z zebranego materiału dowodowego, skarżący prowadzi działalność w zakresie produkcji zwierzęcej oraz jednocześnie kupował i sprzedawał pszenicę, pomoc mu się nie należy. Skarżący bowiem nie tylko sprzedawał pszenicę, ale również ją skupował. W ocenie Sądu organ zasadnie przyjął względy celowościowe przepisów rozporządzenia uznając, że przyznanie przedmiotowej pomocy ma na celu wsparcie tych podmiotów, które dokonały sprzedaży zbóż z wykluczeniem tych, którzy jednocześnie je skupowali, bowiem spadek cen przy zakupie wyłącza możliwość sprzedaży z dopłatą wyprodukowanego w swoim gospodarstwie zboża tego samego rodzaju. W kontekście przedstawionych powyżej uwag nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja podniesiona w skardze. Warunkiem przyznania wnioskowanej pomocy finansowej jest łączne spełnienie przez wnioskodawcę wszystkich przesłanek określonych w § 13zzo ust.1 pkt 1-5 rozporządzenia. Strona nie wykazała zaś, aby zajmowała się produkcją zbóż, które następnie sprzedawała. Wyłącznie więc sprzedaż zbóż rolnika-producenta tych zbóż uprawnia do uzyskania płatności. Sama pomoc finansowa nazwana jest pomocą finansową dla producenta rolnego, który w okresie od dnia 1 stycznia 2024 roku do dnia 31 maja 2024 dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych. Uruchomienie pomocy dla producentów zbóż w kolejnym roku miało swoje umocowanie w Komunikacie Komisji z 6 maja 2024 roku "Druga zmiana tymczasowych kryzysowych i przejściowych ram środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki po agresji Rosji wobec Ukrainy" i jej celem było wsparcie w sektorach podstawowej produkcji rolnej. Także w uzasadnieniu projektu rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2024 r. (Dz.U.2024.657) zmieniającego z dniem 7 maja 2024 r. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazano, że wsparcie rolników wynikające z rozporządzenia ma "charakter przejściowy, doraźny" i służy "zdjęciu nadwyżki zbóż z polskiego rynku", nałożyło też dodatkowe rygory formalne, jak choćby nie przyznawanie producentowi rolnemu, który sprzedał wskazane zboża podmiotom, które są współposiadaczami jego gospodarstwa. Reasumując, zdaniem Sądu stan faktyczny i prawny w niniejszej sprawie został ustalony przez organy orzekający w sposób prawidłowy. Materiał dowodowy został w wystarczający sposób przeanalizowany, a wyciągnięte z niego wnioski są prawidłowe. Wymaga podkreślenia, że to na wnioskodawcy spoczywał ciężar wykazania, że jako producent rolny nie jest on jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot (§ 13zzo ust. 2 pkt 2 rozporządzenia). Samo posłużenie się w fakturach sprzedaży i kupna zbóż określeniami, że transakcje dotyczyły odpowiednio pszenicy paszowej i żyta paszowego (zakup przez skarżącego) oraz pszenicy konsumpcyjnej (sprzedaż przez skarżącego), przy równoczesnym, opisanym przez organ II instancji, oświadczeniu we wniosku o byciu producentem rolnym będącym jednocześnie skupującym zboża, który w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą zakupił pszenicę i żyto, wykluczyło skarżącego z grona beneficjentów pomocy. Odnośnie zarzutu skargi naruszenia przez organy administracji przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. stwierdzić należy, że z uwagi na treść przepisu art. 10a ust. 1 u.ARiMR (powołany wyżej) wymienione przepisy K.p.a. nie miały w sprawie zastosowania. Zważywszy zaś na organ odwoławczy ustosunkował się do całokształtu zebranych w sprawie dowodów zarzut naruszenia art. 80 K.p.a. jawi się jako niezasadny. W rezultacie Sąd nie dopatrzył się również, by organ dopuścił się do naruszenia przepisów art. 9 i art. 11 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek rozstrzygnięcia, a także by w sprawie doszło do błędu w ustaleniach faktycznych. Na gruncie art. 10a ust. 1b u.ARiMR to na skarżącym jako wnioskodawcy pomocy finansowej spoczywał ciężar udowodnienia faktu, którego wywodził skutki prawne, a zatem tak spełnienia przesłanek pozytywnych w uzyskaniu przedmiotowej pomocy (określonych w § 13zzo ust. 1 rozporządzenia), jak i dowiedzenia, że nie zachodzą w jego przypadku przesłanki negatywne wykluczające możliwość jej udzielenia (określone w § 13zzo ust. 2 rozporządzenia). Skarżący zmierzał zaś do zaprezentowania takiego stanu prowadzonej działalności rolnej, w której to, pomimo posiadania przezeń znacznych areałów ziemskich, z których pochodzi sprzedana w kwietniu i maju 2024 r. pszenica konsumpcyjna w ilości 527,32 t (237,56 t + 289,76 t) równocześnie zmuszony był do zakupu pszenicy i żyta (paszowych) w ilości 10,52 t (3080 +7440 kg) w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą. W ocenie Sądu słusznie organy orzekające nie dały wiary, by tak o to realnie kształtował się stan faktyczny sprawy. Sąd przy tym podziela ocenę skarżącego, że zapis przepisu § 13zzo ust. 2 rozporządzenia ma na celu uniknięcie sytuacji, w której producent rolny, będący jednocześnie podmiotem skupującym zboża do własnych celów produkcyjnych, korzysta z pomocy przy sprzedaży zbóż, które wcześniej nabył. Pomoc ma być udzielana wyłącznie producentom rolnym, którzy nie są jednocześnie skupującymi i nie dotyczy zbóż, które zostały przez nich skupione. Niemniej mając na uwadze, że dowodzenie przez skarżącego ograniczyło się jedynie do złożenia oświadczenia wraz z przedłożeniem faktur dotyczących kupna i sprzedaży zbóż, organ na gruncie art. 10a ust. 1 i 1a u.ARiMR nie był zobowiązany do podjęcia dalszych ustaleń w zakresie wykazania, że sprzedana przez skarżącego pszenica nie została przez skarżącego uprzednio kupiona, a tym samym by należało zrekompensować skarżącemu straty spowodowane rynkową utratą wartości zboża związaną z jego napływem z Ukrainy. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.