III SA/Po 615/17

Dnia 26 października 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: ref. staż. Marta Chocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi Z. Spółki Akcyjnej w S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] czerwca 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania wsparcia na zalesienie oddala skargę W dniu 20 lipca 2017 pełnomocnicy Z. złożyli w BP ARiMR w P. wniosek o przyznanie wsparcia na zalesienie na rok 2016 do działki [...] obejmującej działki o nr ewid. [...] i [...]. Do wniosku załączono m.in.kopię planu zalesienia i dokument potwierdzajacy własność gruntów objętych planem zalesienia.Wniosek złożono w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 maja 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Inwestycje w rozwój obszarów leśnych i poprawę żywotności lasów" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Po rozpoznaniu wniosku decyzją z dnia [...] października 2016 r. o nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. odmówił przyznania wsparcia na zalesienie w ramach działania "Inwestycje w rozwój obszarów leśnych i poprawę żywotności lasów" objętego PROW na lata 2014-2020. W uzasadnieniu organ wskazał, że benficjentowi odmówiono wsparcia z uwagi na nieuzyskanie minimalnej liczby punktów w ramach wyboru operacji. Ustalono bowiem w wyniku weryfikacji wniosku,że uzyskał on tylko 4 punkty,podczas gdy minimalna liczba punktów w ramach wyboru operacji wynosi 6. Zdaniem organu strona spełniła jedynie kryterium określone w § 4 ust.1 pkt 1 lit f cyt.wyżej rozporządzenia tj. "grunty przeznaczone do wykonania zalesienia przynajmniej w części są położone w województwie o lesistości poniżej 30%". Strona złożyła odwołanie, w którym zarzuciła organowi, że pominął kryteria określone w § 4 ust.1 pkt 1 lit.c i e, a których uznanie skutkowałoby przyznaniem wymaganej liczby punktów.Zdaniem strony będąca przedmiotem sporu działka ewid. [...] jest rozdzielona od kompleksu leśnego drogą, która ma szerokość powyżej 5 metrów, co pozwala na przyjęcie, że przylega ona bezpośrednio do lasu. Na działce tej ponadto przebiega rów, który jest połączony z rowem biegnącym na granicy działek [...] i [...], przez co spełnione jest też kryterium przylegania do wód śródlądowych.Strona uznała, że powyższe może skutkować korektą do planu zalesienia i zostać naprawione w postępowaniu odwoławczym. W dniu [...] czerwca 2017 r, o nr [...] Dyrektor ARiMR w P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przywołując zapisy rozporządzenia z dnia 8 maja 2015 roku wskazano, że strona poza kryterium określonym w § 4 ust.1 pkt 1 lit f nie spełniła żadnego innego. Odnośnie faktu ewentualnych zmian w dokumentacji wnioskodawcy organ wyjaśnił, że określenie przylegania do lasu i potencjalna zmiana w Liście kontrolnej dla działania "Inwestycje w rozwój obszarów leśnych i poprawę żywotności lasów" w części V nie zmieniłoby rozstrzygnięcia, bowiem i tak benficjent nie spełnia tego kryterium.Odnośnie istnienia rowu na działkach [...] i [...] organ wyjaśnił, że rowy zgodnie z art. 5 ust.3 z dnia 18 lipca 2001 - Prawo wodne nie mogą zostać uznane za wody śródlądowe powierzchniowe. Nawet poprawienie załącznika przez beneficjenta nie zmieniłoby rozstrzygnięcia, bowiem nie spowodowałoby to przyznania większej liczby punktów na mocy § 4 ust.1 pkt 1a-f. Wskazano też, że jednym z kryteriów rankingowych do otrzymania płatności jest przyleganie gruntow przeznaczonych do zalesiania do śródlądowych wód powierzchniowych, ale z wyłączeniem rowów, które nie mogą zostać uznane za śródlądowe wody powierzchniowe zgodnie z art. 5 ust.3 ustawy z dnia 18 lipca 2001r - Prawo wodne. Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.W skardze podniosła naruszenie prawa materialnego tj. § 4 ust.1 pkt 1 lit c i e porzez błędną wykładnię i w konsekwencji nie uznanie, że działki [...] oraz o nr ewid. [...] i [...] spełniają kryteria rankingowe.W ocenie skarżącego kompleks obejmujący działkę [...] przylega do kompleksu leśnego, a oddzielony jest od niego jedynie drogą o szerokości powyżej 2m. Zalesienie działki powierdza także zaświadczenie Nadleśnictwa [...], które załączono do skargi.Skarżący w zakresie tego kryterium zwrócił uwagę na zmianę rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2017 r zmieniające rozporządzenie z dnia 8 maja 2015 w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "inwestycje w rozwój obszarów leśnych i poprawę żywotności lasów" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w ten sposób, że doprecyzowano kwestię przylegania zarówno do śródlądowych wód powierzchniowych, jak i obszaru zalesionego.Zarzucono tez organom, że nie uwzględniły faktu uwidocznienia w dokumentacji rowu, który jest oznaczony symbolem [...] i okresowo zasila Kanał [...], o czym spółka uzyskała telefoniczne zapewnienie od [...] Zarządu Melioracji. W ocenie skarżącej organy dopuściły się także naruszeń prawa procesowego z uwagi na lakoniczność uzasadnienia zaskarżonej decyzji, naruszenie zasady przekonywania, brak wnikiliwego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko. W dniu 25 lipca 2017 r strona złożyła pismo procesowe wskazujące na stanowisko [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych wraz z załączonym odpisem z ewidencji wód, z którego wynika, że na działce [...] położony jest Kanał [...] stanowiący sródlądową wodę płynącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw.z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że kontrola sądowa decyzji administracyjnych sprowadza się do oceny, czy jest ona zgodna z obowiązującym prawem. Sąd administracyjny nie ocenia decyzji pod względem słuszności celowości czy też sprawiedliwości społecznej. Oceniając skargę według powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że nie znajduje ona usprawiedliwionych podstaw. Podstawą materialnoprawną decyzji od odmowie przyznania wsparcia na zalesianie są przepisy ustawy z dnia ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.-O wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 349 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 maja 2015 r w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Inwestycje w rozwój obszarow leśnych i poprawe żywotności lasów" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. 206. poz. 655 ze zm). Zgodnie z § 4 ust.1 pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia wsparcie na zalesianie przysługuje tym podmiotom, których operacje uzyskały minimum 6 pkt.Wnioskowana operacja skarżącej otrzymała tylko 4 punkty, bowiem niezasadnie zdaniem skarżącej pominięto warunki określone w § 4 ust. 1 pkt 1 lit c i e.Nie przyznanie punktów za spełnianie tych warunków jest zdaniem wniookodawcy wynikiem błędnej inerpretacji zapisów rozporządzenia. Paragraf 4 ust.1 pkt 1 lit c stanowi,że przyznaje się wnioskodawcy 10 punktów jeśli grunty przeznaczone do wykonania zalesienia przynamnjeniej w części przylegają do środlądowych wód powierzchniowych, o których mowa w art.5 ust.3 ustawy z dnia 18 lipca 2001-Prawo wodne. Przepis ten stanowi,że śródlądowe wody powierzchniowe dzielą się na: 1) płynące, do których zalicza się wody: a) w ciekach naturalnych, kanałach oraz w źródłach, z których cieki biorą początek, b) znajdujące się w jeziorach oraz innych naturalnych zbiornikach wodnych o ciągłym bądź okresowym naturalnym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych, c) znajdujące się w sztucznych zbiornikach wodnych usytuowanych na wodach płynących; 2) stojące, do których zalicza się wody znajdujące się w jeziorach oraz innych naturalnych zbiornikach wodnych niezwiązanych bezpośrednio, w sposób naturalny, z powierzchniowymi wodami płynącymi. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że w dacie rozpatywania wniosku na tle przedłożonej przez stronę dokumentacji organ nie miał podstaw, by przedmiotowy rów uznać za śródlądową wodę powierzchniową, która jest kryterium rankingującym zawartym w § 4 ust.1 pkt 1 lit c. W tym miejscu wskazać należy, że ani we wniosku ani w planie zalesienia strona nie wskazała, że dzialka [...] przylega do sródlądowej wody płynącej. Także z załączonego do wniosku o płatność wypisu z rejestru gruntów wynika, że na działce [...] znajdują się rowy zaklasyfikowane jako [...],[...] i [...]. Klasyfikacja ta zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. 2016,poz.1034 ze zm.) odpowiada użytkom rolnym a, konkretnie gruntom pod rowami, a nie wodami. Takie też oznakowanie-[...] naniesiono na szkicu działki [...], sporządzonym w dniu 21 czerwca 2016 roku przez uprawnionego geodetę.Powyższe oznaczenie i stan geodezyjny tej działki potwierdza akt notarialny z 15 lipca 2014 roku.Organ w dacie oceny wniosku aż do momentu wydania decyzji ostatecznej nie miał żadnej informacji o tym,że na działce [...] są inne tereny niż wskazane tam użytki. Z zaświadczenia Wójta Gminy [...] z dnia 9 czerwca 2016 wynika jedynie ,że w studium warunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...] dla działek [...],[...], [...],[...] wskazano (dla wszystkich tych działek )jako proponowane cele – tereny wód powierzchniowych śródlądowych. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego służy gminie do określenia kierunków jej polityki przestrzennej, określa politykę gminy w zakresie zagospodarowania przestrzennego, zwykle w dłuższym czasie i nie może samodzielnie, bez wniosku strony stanowić kryterium rankingowego, zwłaszcza, że przewiduje ono także szereg innych przeznaczeń tych terenów. Strona jednakże w żadnym z dokumentów kwalifikujących sporne działki do dofinansowania nie wskazała tego faktu. W odwołaniu podniosła jedynie, że na działkach [...] i [...] biegną rowy.Zawarto też w nim oświadczenie ,że na potwierdzenie faktu przylegania działki do wód śródlądowych uzyskała stosowne zaświadczenie, którego jednak do odwołania nie załączyła.Organ nie miał żadnej miarodajnej informacji o tym, że na tej działce bądź działce sąsiedniej znajdują się sródlądowe wody powierzchniowe, a z całości dokumentacji wynikało jedynie, że znjadują się tam rowy.Rów z kolei nie mógł spełniać przesłanki uzyskania punktów rankingowych przewidzianych dla kryterium zawartego w § 4 ust.1 pkt1 lit c rozporządzenia, bowiem rów, zgodnie z ustawą Prawo wodne to sztuczny ciek wodny i nie jest śródlądową wodą powierzchniową płynącą ani stojącą.Dopiero w skardze strona podnosi, że rów okresowo zasila Kanał [...].Wbrew jednak twierdzeniom strony , informacja taka nie widnieje w dokumentacji załączonej do wniosku, w żadnym zresztą z dokumentów zebranych w postępowaniu administracyjnym.Co więcej –strona zaświadczenie takie przedłożyła dopiero w piśmie procesowym z dnia 25 lipca 2017 roku, a nie w samej skardze. Zaświadczenie nosi datę datę 20 lipca 2017.Ponadto wbrew wywodom skargi oznaczenie [...] zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r nie świadczy o tym, że rów łączy wody śródlądowe, tylko że jest rowem pod grunatmi klasy V. Rację miały więc organy przyjmując, iż strona sładając wniosek nie przedstawiła dokumentów przesądzajacych o możliwości uzyskania 10 pkt za to kryterium. Sąd nie podziela także zarzutu odnośnie błędnej wykładni § 4 ust.1 pkt 1 lit e rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 8 maja 2015 r.Prawidłowo bowiem organy uznały, że kompleks leśny, który miałby przylegać do dzialek [...] i [...] oddziela droga o szerokości powyżej 2 metrów, która stanowi odrębną działkę geodezyjną [...].Stan prawny związany z przyznawaną punktacją 6 pkt za kryterium opisane w § 4 ust.1 pkt 1 lit e obowiązywał do 15 marca 2017 roku .Na mocy tego przepisu w dacie składania wniosku punkty przyznawane były za wykonanie zalesienia gruntów przynajmniej w części przelagających do lasu lub obszaru zalesionego.Nie ulega wątpliwości, że i z wniosku i z ewidencji gruntów i ze szkiców działek wynika,że działka bezpośrednio nie przylegała do kompleksu leśnego.Dopiero nowelizacja rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 maja 2015 r dokonana z dniem 15 marca 2017 roku wprowadziła zapis, że uznaje się że grunty przeznaczone do wykonania zalesienia przynajmniej w części przylegają do lasu lub obszaru zalesionego, jeśli przynajmniej w części są położone w pasie o szerokości metrów od tego lasu lub tego obszaru zalesionego. W tym miejscu jednak wskazać należy na treść § 2 rozporządzenia zmieniającego, który stanowi, że do przyznawania pomocy w ramach działania "Inwestycje w rozwój obszarów leśnych i poprawę żywotości lasów" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w zycie niniejszego rozporządzenia stosuje się przespisy dotychczasowe. W konsekwencji przepisy znowelizowanego rozporządzenia nie mogą znaleźć zastosowania. Odnośnie zarzutów postępowania stwierdzić należy, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.- O wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, w postępowaniu w sprawieo przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Stosownie do art. 27 ust. 2 ww. ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z przedstawionej regulacji wynika, że w postępowaniu dotyczącym przedmiotowej płatności obowiązki organu w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego zostały w istotny sposób zmodyfikowane w stosunku do regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ma wątpliwości, że obowiązki organu zostały ograniczone do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie. Modyfikacji uległy ponadto obowiązki organów w zakresie zasady informowania wyrażonej w art. 9 Kpa oraz zasady zapewniania stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania wyrażonej w art. 10 Kpa.Także zaskarżona decyzja wbrew argumentom skargi zawiera stanowisko organu i odniesienie do wywodów odwołania. W postępowaniu o przyznanie pomocy finansowej ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, obowiązki organów w zakresie udzielania stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz zapewnianie stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, uzależnione zostały od zgłoszenia przez stronę takiego żądania w tym zakresie. Składając wniosek o płatność Skarżący oświadczył, że znane są mu zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem (sekcja IX wniosku "Oświadczenia i Zobowiązania"), a więc również prawo do żądania od organu niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych oraz prawo do żądania zapewnienia czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Jeżeli takiego żądania strona nie złożyła, zarzuty stawiane w tym zakresie w skardze nie mogły zostać uwzględnione. To strona jest beneficjentem płatności i winna przedłożyć wszelkie stosowne argumenty oraz dowody na ich poparcie w toku postępowania.Wykazywanie ich dopiero w skardze jest działaniem spóźnionym. Dlatego też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.