III SA/Po 618/18

Dnia 20 lutego 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska (spr.) WSA Małgorzata Górecka Protokolant: St. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu należności celnych oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy swoją uprzednią decyzję z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą X zwrotu kwoty wynikającej z długu celnego, określonej decyzją Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]r. W uzasadnieniu organ wskazał na następujące ustalenia faktyczne: Na podstawie wskazanej wyżej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r. stwierdzono powstanie długu celnego wobec samochodu [...]. Za moment powstania długu celnego uznano datę rejestracji przedmiotowego pojazdu ([...] r.), a za osoby zobowiązane do zapłaty kwoty wynikającej z długu celnego uznano Y i X. Decyzja została doręczna w dniu [...] r. X wnioskiem z [...]r. zażądał wznowienia postępowania w zakresie uznania go za dłużnika celnego, powołując się na toczące się postępowanie karne przez Sądem Rejonowym i wnosząc o przeprowadzenie dowodu z akt karnych, w których, w ocenie strony, znajdowały się nowe dowody w postaci wyjaśnień Y, świadczących o tym, ze X nie miał nic wspólnego z powstaniem długu celnego od samochodu marki [...]. Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...]r. wznowił postępowanie zakończone ostateczna decyzja naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]r. i następnie decyzją z dnia [...]r. umorzył postępowanie ze względu na upływ 3 letniego terminu do wznowienia postępowania, wskazanego w art. 2652 pkt. 2 Kodeksu celnego. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od wskazanej decyzji, Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Pismem z dnia [...] r. X wystąpił z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Skarbowego o zwrot pobranych należności celnych z odsetkami, które zostały wyegzekwowane, w jego ocenie, jako bezpodstawnie pobrane. W uzasadnieniu wniosku oraz w piśmie uzupełniającym z dnia [...]r., wskazał na wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...]r., wydany w sprawie o syg. akt[...], którym został uniewinniony od zarzutu oszustwa polegającego na sprzedaży samochodu [...]jako[...], co tym samym, zdaniem wnioskodawcy, wskazuje na całkowity brak podstaw do uznania X za dłużnika celnego, a tym samym brak podstaw do prowadzenia przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia [...]r. nr [...]odmówił X zwrotu kwoty wynikającej z długu celnego, określonej decyzją Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]r. Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]r. Odmawiając zwrotu należności celnych, organ w pierwszej kolejności wskazał na decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]r., którą stwierdzono powstanie długu celnego wobec samochodu[...], które to rozstrzygnięcie pozostaje w obrocie prawnym, a zatem kwota określonego stronie długu celnego, jest kwotą prawnie należną. Dalej organ powołał się na art. 246 § 2 Kodeksu celnego, zgodnie z którym należności celne są zwracane, jeżeli w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w art. 229 § 3. Należności celne są zwracane lub umarzane na wniosek dłużnika złożony przed upływem 3 lat, licząc od dnia jego powiadomienia o tych należnościach ( art. 246 § 4). Organ celny dokona zwrotu lub umorzenia z urzędu, gdy stwierdzi przed upływem 3 lat od powiadomienia dłużnika, że zachodzą okoliczności uzasadniające zwrot lub umorzenie ( art. 246 § 5 ). Jak wskazał organ, X wniosek o zwrot należności celnych złożył ·z przekroczeniem terminu o którym mowa w § 4 powołanego przepisu. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że powiadomienie dłużnika o wysokości należności wynikających z długu celnego nastąpiło wraz z doręczeniem decyzji z dnia [...]r., tj. [...]r. Zatem od tego dnia zaczął biec 3 letni termin na złożenie wniosku o zwrot należności celnych. Upłynął on ostatecznie z dniu [...] r. Wniosek o zwrot należności celnych złożony został pismem z dnia[...] r.,a zatem z przekroczeniem 3 letniego terminu. Jednocześnie, organ podzielił dokonaną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...]r., wydanego w sprawie o syg akt[...], wykładnię przepisu art. 246 § 2, z której wynika, że art. 246 § 2 Kodeksu celnego należy interpretować łącznie z art. 246 § 4 wskazanej ustawy, co w konsekwencji prowadzić musiało do konieczności uznania, że złożenie przez skarżącego wniosku o zwrot należności celnych po upływie trzech lat od dnia powiadomienia go o tych należnościach nie pozwala na dokonanie zwrotu. Ponadto, w trakcie toczącego się postępowania strona nie udowodniła, że niezłożenie wniosku spowodowane było nieprzewidzianymi okolicznościami lub działaniem siły wyższej, co umożliwiałoby przedłużenie terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. i [...]r. oraz o przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania z powodu naruszenia art. 246 § 2, § 4 i § 6 Kodeksu celnego. Zdaniem skarżącego, w sprawie zaistniały podstawy do przyjęcia, że 3 letni termin do rozpatrzenia wniosku o zwrot należności celnych winien być przedłużony. Skarżący został uniewinniony po wieloletnim procesie sądowym, a organ celny oparł swoje ustalenia dotyczące długu celnego wyłącznie na materiale z postępowania przygotowawczego, bez dokonywania własnych ustaleń w tym zakresie. Skarżący został wobec tego uznany bezpodstawnie za dłużnika celnego, ale mógł dochodzić swoich racji dopiero po zakończeniu postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018r. poz. 1302 - dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 Kodeksu celnego należności celne są zwracane, jeżeli w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w art. 229 § 3. Paragraf 4 stanowi zaś, że należności celne są zwracane lub umarzane na wniosek dłużnika złożony przed upływem 3 lat, licząc od dnia jego powiadomienia o tych należnościach. W § 5 wskazano, że organ celny dokona zwrotu lub umorzenia z urzędu, gdy stwierdzi przed upływem 3 lat od powiadomienia dłużnika, że zachodzą okoliczności uzasadniające zwrot lub umorzenie. Natomiast w myśl § 6 termin, o którym mowa w § 4, może ulec przedłużeniu, jeżeli dłużnik udowodni, że niezłożenie wniosku przed upływem 3 lat od dnia powiadomienia go o tych należnościach było spowodowane nieprzewidzianymi okolicznościami lub działaniem siły wyższej. W przedmiotowej sprawie skarżący podnosi, że kwota należności celnych nie była prawnie należna, co zostało przesądzone wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] r., wydanym w sprawie o syg. akt [...], którym skarżący został uniewinniony od zarzutu oszustwa polegającego na sprzedaży samochodu[...], jako[...]. Należy zatem wskazać, co prawidłowo ustalił i ocenił organ, że skarżący jest zobowiązany do uiszczenia przedmiotowego długu celnego na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]r. Jest to akt administracyjny o charakterze ostatecznym i prawomocnym. Wywołuje nadal określone skutki prawne, w tym może stanowić podstawę egzekucji skierowanej wobec skarżącego. Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]r. nie została wyeliminowana z obrotu prawnego w trybie postępowania celnego czy sądowoadministracyjnego. Niewątpliwie zaś jedną z przyczyn zastosowania przepisu z art. 246 § 2 Kodeksu celnego może być sytuacja, w której decyzja określająca, wobec danego podmiotu, zobowiązane celne została wyeliminowana trwale z obrotu prawnego. Nie ulega natomiast wątpliwości, że na skutek ostatecznej i prawomocnej decyzji określającej dług celny i zobowiązanie celne wobec danego podmiotu jest on zobligowany do uiszczenia wskazanych należności celnych, zgodnie z obowiązującym prawem. Tym samym, nie ma podstaw do stwierdzenia, że w chwili uiszczenia kwota należności celnych wynikających z takiej decyzji nie była prawnie należna. Organy prawidłowo zatem uznały, powołując wskazany wyżej przepis art. 246 § 2 Kodeksu celnego, że w chwili uiszczenia kwota należności, ustalona wskazaną wyżej decyzją, była prawnie należna. Ponadto, co prawidłowo, zdaniem Sadu, ocenił i wskazał organ, powołując się na utrwalone w tym zakresie orzecznictwo sądowoadministracyjne, zwrot należności celnych nie jest nieograniczony w czasie. Wszystkie należności, w szczególności o charakterze publicznoprawnym ograniczone są terminami, w zakresie których można domagać się ich odzyskania. W przedmiocie należności celnych jak wskazano wyżej, ustawodawca ustalił prawo wynikające z § 4 art. 246 Kodeksu celnego do żądania zwrotu w terminie 3 lat, licząc od dania powiadomienia zobowiązanego o tych należnościach. Upływ powyższego terminu, z zastrzeżeniem wyjątków określonych przez normodawcę w § 6 wskazanego wyżej artykułu, implikuje nieskuteczność złożonego wniosku. W kontrolowanej sprawie, poza sporem pozostaje to, że wniosek o zwrot należności celnych złożony został po upływie trzyletniego terminu. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, powiadomienie dłużnika o wysokości należności wynikających z długu celnego nastąpiło wraz z doręczeniem decyzji z dnia[...] r., tj. [...] r. Zatem od tego dnia zaczął biec 3 letni termin na złożenie wniosku o zwrot należności celnych. Termin ten upłynął ostatecznie z dniu [...]r., natomiast wniosek o zwrot należności celnych złożony został pismem z dnia [...] r. Jednocześnie, zdaniem Sądu, organ celny zasadnie przyjął, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie było podstaw do uznania, że termin ten może ulec przedłużeniu. Skarżący ( dłużnik ) nie udowodnił bowiem, że niezłożenie wniosku przed upływem 3 lat od dnia powiadomienia go o tych należnościach było spowodowane nieprzewidzianymi okolicznościami lub działaniem siły wyższej. Nieprzewidziane okoliczności, to takie okoliczności, które uniemożliwiły przy zachowaniu normalnych typowych działań złożenie wniosku do właściwego organu ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...]r., sygn. akt[...], lex nr [...] ). W ocenie Sądu, takie okoliczności nie wystąpiły w przedmiotowej sprawie. Samo długotrwałe prowadzenie postępowania karnego, zakończonego wyrokiem uniewinniającym skarżącego od zarzutu oszustwa polegającego na sprzedaży samochodu[...], jako[...], nie mogło być uznane za nieprzewidzianą okoliczność, powodującą możliwość wydłużenia 3 letniego terminu do wniesienia wniosku o zwrot uiszczonych należności celnych, czy działanie siły wyższej Przyjmując zatem, że zaskarżona i poprzedzająca ja decyzja nie naruszają prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302), oddalił skargę.