III SA/Po 622/11

Dnia 15 lutego 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Marzenna Kosewska ( spr.) Protokolant: stażysta Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 maja 2011 roku nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia i umorzenia postępowania w sprawie dotyczącej przekazania pisma jako zarzutów do organu egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 6 sierpnia 2010 r. wystawił na S. M. tytuły wykonawcze nr [...] i nr [...] z racji nieuregulowania przez zobowiązanego opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłat drogowych za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych. Pismem z dnia 16 września 2010 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego S. M. oświadczył, że składa odwołanie w kwestii opłat postojowych w strefie płatnego parkowania objętych tytułami wykonawczymi nr [...] i nr [...]. Zobowiązany zarzucił, że w powołanych tytułach wykonawczych błędnie wpisano jego numer identyfikacyjny, co jest podstawą do uchylenia tych nakazów. Podniósł ponadto, iż Urząd Miasta nie respektuje wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002 r., w którym Trybunał uznał strefę płatnego parkowania za naruszającą konstytucyjną zasadę bezpłatnego korzystania z dróg. Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze – działając na podstawie art. 18 i art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oraz art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – przekazało pismo S. M. z dnia 16 września 2010 r. jako zarzuty do organu egzekucyjnego Naczelnika Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że analizując treść pisma zobowiązanego z dnia 16 września 2010 r. zakwalifikowało je jako zarzuty do tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] z dnia 6 sierpnia 2010 r. wystawionych przez Biuro Strefy Płatnego Parkowania, a skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego. W piśmie tym bowiem zobowiązany zawarł prośbę o anulowanie tytułu wykonawczego nr [...] i [...] oraz uzasadnił, iż tytuły wykonawcze obarczone są błędem merytorycznym. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązany zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, że nieprawidłowo stosuje przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podniósł, iż egzekucja w stosunku do niego już się prawomocnie zakończyła. Podkreślił, że chodzi mu o podjęcie prawem przewidzianych kroków, aby ustalić bezprawne działanie przy wystawianiu tytułów egzekucyjnych i w konsekwencji doprowadzić do ich uchylenia, jako niezgodnych z prawem. Postanowieniem z dnia 18 maja 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i umorzyło postępowanie w I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał się na nowelizację przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, która spowodowała zmianę brzmienia art. 65 § 1. Organ wskazał, że z dniem 11 kwietnia 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 roku Nr 6, poz. 18). Zaznaczył, iż zaskarżone postanowienie z dnia 31 stycznia 2011 r. zostało wydane zgodnie z prawem na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym do 10 kwietnia 2011 r. W wyniku wyżej opisanej nowelizacji przepisów, art. 65 § 1 k.p.a. otrzymał nowe brzmienie, zgodnie z którym jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. W nowym brzmieniu przepisu zrezygnowano zatem z formy postanowienia przy przekazywaniu według właściwości podań wniesionych do organu niewłaściwego. Kolegium zwróciło przy tym uwagę, iż przepisy przejściowe zawarte w ustawie z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy -Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie regulują kwestii nieostatecznych postanowień o przekazaniu według właściwości, które zostały wydane przed wejściem w życie ustawy. Zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy KPA. Organ odwoławczy wyjaśnił dodatkowo, że powyższa sytuacja nastąpiła w przedmiotowej sprawie, z uwagi na uchylenie formy postanowień przy przekazywaniu podań stron według właściwości. Nie oznacza to jednak zniwelowania skutków przekazania pisma zobowiązanego z dnia 16 września 2010 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego, bowiem nowe brzmienie art. 65 § 1 k.p.a. nakazuje organowi, do którego wpłynęło podanie, jego przekazanie do organu właściwego, w przypadku, gdy nie jest on właściwy do jego rozpatrzenia. Kolegium wskazało również, że w związku z przekazaniem pisma z dnia 16 września 2010 r. do organu egzekucyjnego, Prezydent Miasta zajął jako wierzyciel na podstawie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowisko w formie postanowienia z dnia 23 marca 2011 r. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Na marginesie organ wyjaśnił dodatkowo, iż w świetle powyższych regulacji prawnych Kolegium nie ma uprawnień do uchylenia tytułów wykonawczych oraz orzekania o biegu postępowania egzekucyjnego w tej sprawie. Zaznaczyło także, że powoływany przez stronę wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. M. zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię. Skarżący podniósł, iż Kolegium nadało jego pismu zupełnie inną formę i uchyla się od podjęcia zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Jego zdaniem organ odwoławczy powinien pouczyć go o sposobie wznowienia postępowania w przedmiocie tytułów wykonawczych, zmienić swoje postanowienie z dnia 31 stycznia 2011 r. i przekazać sprawę organowi właściwemu do wznowienia postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie postanowienia i nakazanie wznowienie postępowania odpowiedniemu organowi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone w szczególności przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Kierując się wskazanymi wyżej przepisami oraz mając na uwadze podniesione w skardze zarzuty, Sąd uznał, że skarga zasługiwała na jej uwzględnienie, choć nie ze względu na słuszność zawartych w niej zarzutów. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 maja 2011 r. w przedmiocie uchylenia postanowienia z dnia 31 stycznia 2011 r. i umorzenia postępowania w sprawie dotyczącej przekazania pisma jako zarzutów do organu egzekucyjnego. Wskazanym postanowieniem z dnia 31 stycznia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przekazało pismo skarżącego S. M. z dnia 16 września 2010 r. jako zarzuty do organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego. Jak wynika z sentencji oraz treści uzasadnienia postanowienia z dnia 31 stycznia 2011 r. podstawę prawną przekazania pisma skarżącego z dnia 16 września 2010 r. jako zarzutów do organu egzekucyjnego stanowił art. 65 § 1 k.p.a. Zgodnie z brzmieniem powołanego przepisu, na dzień wydania postanowienia z dnia 31 stycznia 2011 r., jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono (stosownie do art. 63 § 1 k.p.a. przez podania należy rozumieć także żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia), jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Z kolei z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 maja 2011 r. wynika, iż przyczyną uchylenia postanowienia z dnia 31 stycznia 2011 r. w całości i umorzenia postępowania w I instancji była nowelizacja przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, która z dniem 11 kwietnia 2011 r. spowodowała zmianę brzmienia art. 65 § 1 k.p.a. Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18) zmieniła z dniem 11 kwietnia 2011 r. treść komentowanego przepisu art. 65 § 1 w ten sposób, że jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Oznacza to, że organ administracji publicznej, który po tym dniu uznał się za niewłaściwy, nie wydaje zaskarżalnego postanowienia o przekazaniu podania organowi właściwemu, lecz zawiadamia na piśmie wnoszącego podanie o tym, że przekazał jego podanie organowi właściwemu. Analiza treści ustawy zmieniającej z dnia 3 grudnia 2010 r. potwierdza słuszność twierdzeń Kolegium, iż nie zawiera ona przepisów intertemporalnych regulujących sposób załatwiania nieostatecznych postanowień o przekazaniu sprawy do organu właściwego. Należy jednak zauważyć, iż art. 3 ustawy zmieniającej z dnia 3 grudnia 2010 r. stanowi, że w sprawach, w których do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy została wydana decyzja, a zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, powinno być wydane postanowienie, właściwą formą załatwienia sprawy jest decyzja. Z powyższego wynika zatem, że ustawodawca sprawy, które w dniu wejścia w życie nowelizacji tj. do dnia 11 kwietnia 2011 r. nie zostały jeszcze zakończone decyzją ostateczną, nakazuje rozstrzygnąć decyzją, pomimo, że według znowelizowanych przepisów należy wydać postanowienie. Oznacza to, że do spraw niezakończonych ostatecznie przed nowelizacją, należy stosować dotychczasową formę prawną rozstrzygania sprawy. Wprawdzie z treści omawianego art. 3 ustawy zmieniającej wyraźnie wynika, że dotyczy on sposobu załatwiania spraw nie zakończonych jeszcze decyzją ostateczną, w których po nowelizacji powinno być wydane postanowienie. W ocenie Sądu dokonując jednak wykładni wskazanego przepisu przy zastosowaniu reguły wnioskowań prawniczych (argumentum a fortiori) argumentum a maiori ad minus (wnioskowanie z większego na mniejsze) można przyjąć, że art. 3 ustawy zmieniającej dotyczy także sytuacji, gdy forma rozstrzygania sprawy w postaci postanowienia, po nowelizacji została zastąpiona czynnością faktyczną ( w przedmiotowej sprawie zawiadomieniem). W konsekwencji rozpatrywana sprawa w przedmiocie przekazania pisma skarżącego z dnia 16 września 2010 r. jako zarzutów do organu egzekucyjnego, pomimo nowelizacji przepisu art. 65 § 1 k.p.a., powinna być zakończona ostatecznie w formie postanowienia. Za bezzasadny Sąd uznał zarzut skarżącego, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno pouczyć go o sposobie wznowienia postępowania i uchylając swoje postanowienie z dnia 31 stycznia 2011 r. przekazać sprawę właściwemu organowi do wznowienia postępowania. Słusznie w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy zauważył, że organ administracji nie ma obowiązku pouczać stron o trybach nadzwyczajnych weryfikacji rozstrzygnięć administracyjnych m.in. wznowienia postępowania, a jedynie o środkach zaskarżenia nieostatecznych orzeczeń. W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach sądowych oraz o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł odpowiednio na podstawie art. 200 i art. 152 powołanej ustawy.