III SA/Po 628/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Asesor WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Artur Iwiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za okres od lipca do września 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] A. J. w dniu [...] listopada 2020 r. zwrócił się do ZUS z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach, za miesiące lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Wskazał, że prowadzi przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 55.10.Z. Decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...], wskazując na art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm., dalej jako ustawa COVID-19) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 z późn. zm., dalej jako usus) odmówił wnioskodawcy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres od lipca 2020 r. do września 2020 r. W uzasadnieniu decyzji ZUS zacytował art. 31zo ust. 8 ustawy COVID-19 i stwierdził, że podany we wniosku kod PKD (55.10.Z) przeważającej działalności prowadzonej przez wnioskodawcę, nie jest zgodny z rejestrem REGON. Jednocześnie kod PKD przeważającej działalności z rejestru REGON: 41.20.Z, nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. J. napisał, że kod PKD 41.10.Z to roboty budowlane, których nie wykonuje od około 10 lat. Kod PKD 55.10.Z to hotele i podobne obiekty zakwaterowania. Jest to jedyne źródło utrzymania od około 10 lat. W roku 2019 jak i w roku 2020 nie wykonywał innych usług jak w kodzie PKD 55.10.Z. Decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...], wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że płatnik, podejmując działalność gospodarczą, bierze na siebie związane z tym ryzyko polegające m.in. na konieczności orientowania się w zakresie obowiązujących przepisów dotyczących przedsiębiorców, w tym również tych, które dotyczą prawidłowego oznaczenia działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD). Organ powołał się na brzmienie art. 31zo ust. 8 ustawy COVID-19 obowiązujące w dniu wydania decyzji i ocenił, że z przepisu wprost wynika, jaki rodzaj przeważającej działalności na dzień złożenia wniosku o zwolnienie, według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, umożliwia ewentualne skorzystanie z prawa do zwolnienia z opłacania składek za okres od lipca 2020 r. do września 2020 r., w przypadku spełnienia pozostałych warunków. Dalej organ napisał, że z poczynionych ustaleń wynika, iż na dzień złożenia wniosku, tj. na dzień [...] listopada 2020 r. jako przeważający rodzaj działalności w rejestrze REGON wskazany był kod PKD 41.20.Z, który nie jest wymieniony w art. 31zo ust. 8 ustawy COVID-19. A. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Powtórzył, w ślad za wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, że od 10 lat prowadzi hotel – działalność PKD 55.10.Z. W dniu [...] stycznia 2009 r. uzupełnił Ewidencję Działalności Gospodarczej o hotele, ale informacja nie została przekazana do wiadomości GUS. Ocenił, że powyższe nie powstało z jego winy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z 134 P.p.s.a., Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola, według powyższych kryteriów wykazała, że obie decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego w stopniu zobowiązującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 31zo ust. 8 ustawy COVID-19. Przepis ten został dodany do ustawy COVID-19 przez art. 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 września 2020 r. (Dz. U z 2020 poz. 1639) zmieniającej nin. ustawę COVID-19 z dniem 15 października 2020 r. Wniosek został złożony [...] listopada 2020 r., przy czym z woli ustawodawcy data złożenia wniosku ma istotne znaczenie. Zgodnie z pierwotnym brzmieniem przepisu, obowiązującym w dacie złożenia wniosku, na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 49.39.Z, 55.10.Z, 77.39.Z, 79.ll.A, 79.90.A, 82.30.Z, 90.01.Z, 90.02.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...] lipca 2020 r. do dnia [...] września 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia [...] czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w pierwszym miesiącu kalendarzowym, za który składany jest wniosek o zwolnienie z opłacania tych składek, był niższy co najmniej o 75% w stosunku do przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2019 r. Sąd zaznacza, że nowelizacja art. 31zo ust. 8 ustawy COVID-19, dokonana art. 1 pkt 30 lit. a ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. (Dz. U z 2020 poz. 2255) zmieniającej ustawę COVID-19 z dniem 16 grudnia 2020 r., nie ma znaczenia w sprawie, bowiem dotyczy doprecyzowania, że wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą oraz rozbudowała katalog rodzajów przeważającej działalności gospodarczej, oznaczonej według PKD, uprawniającej do zwolnienia z opłacania składek. W ocenie organu skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek, bowiem według rejestru REGON prowadzi przeważającą działalność oznaczoną kodem, który nie uprawnia do zwolnienia z opłacania należnych składek. Z kolei skarżący podnosi, we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i w skardze wniesionej do Sądu, że faktycznie prowadzi przeważającą (a wręcz wyłączną) działalność oznaczoną kodem uprawniającym do zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek. Sąd stwierdza, że uwadze organu umknęły prawne konsekwencje tego, że wniosek dotyczy zwolnienia z obowiązku opłacenia składek za miesiące lipiec-wrzesień 2020 r., a więc materialnoprawne przesłanki decyzji zawierają się w art. 31zo ust. 8 ustawy COVID-19. Ma to znaczenie, bowiem w tym przepisie ustawodawca jeszcze nie wymagał, aby oceny spełnienia warunku prowadzenia działalności gospodarczej dokonywać na podstawie danych zawartych w REGON. Ww. wymóg dotyczy dopiero składek za listopad 2020 r. i jest tu inna podstawa materialnoprawna: art. 31zo ust. 10 w związku z ust. 11 ustawy COVID-19. Innymi słowy, w kontrolowanej sprawie nie miał zastosowania art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, statuujący domniemanie, że działalność widniejąca w REGON jest faktycznie wykonywaną działalnością. Przepis ten zresztą nie istniał jeszcze w dacie złożenia wniosku przez skarżącego (24 listopada 2020 r.). Co więcej, wspomniana już przez Sąd nowelizacja art. 31zo ust. 8 ustawy COVID-19 nie odesłała do ust. 11 tego artykułu. Z art. 31zo ust. 8 ustawy COVID-19 wynika, że obowiązkiem organu jest ocena jaką przeważającą działalność prowadził płatnik składek. Skoro wnioskodawca wskazał we wniosku, że prowadzi przeważającą działalność oznaczoną kodem uprawniającym do zwolnienia z opłacania składek za okres od dnia [...] lipca 2020 r. do dnia [...] września 2020 r., zaś organ miał wątpliwości co do prawdziwości twierdzeń zawartych we wniosku, powinien przeprowadzić postępowanie w sprawie. Do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 123 usus oraz z mocy art. 180 K.p.a. miały zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, zatem organ powinien był – mając wątpliwości co do wniosku – przeprowadzić postępowanie dowodowe w sprawie wszczętej wnioskiem z [...] listopada 2020 r. o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach, za miesiące lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Tymczasem organ, w obu decyzjach, z naruszeniem art. 31zo ust. 8 ustawy COVID-19, poczynił rozważania co do rodzaju działalności skarżącego, wpisanej do rejestru REGON. Naruszenie polega na tym, że organ wyinterpretował przesłankę której nie ma w tym przepisie oraz bezzasadnie odstąpił od przeprowadzenia postępowania w sprawie, skoro uznał, że ma wątpliwości co do prawdziwości twierdzeń zawartych we wniosku. Sąd stwierdza, że organ w istocie nie rozpoznał wniosku. Ponownie rozpoznając wniosek organ zastosuje się do powyższych uwag Sądu. Na marginesie Sąd wskazuje na ugruntowaną linię orzeczniczą, zgodnie z którą zarówno wpis do REGON, jak i do CEIDG – jeżeli ustawodawca nakazuje dokonywania oceny spełnienia warunku na podstawie danych w nich zawartych, czego w niniejszej sprawie nie ma - należy traktować jako pewnego rodzaju domniemanie, które można obalić stosownymi dowodami wskazującymi na to, jaka faktyczna działalność jest prowadzona (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 17 listopada 2021 r., III SA/Po 680/21 i wymienione w nim orzecznictwo; wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego). Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.