III SA/Po 63/13

Dnia 4 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 9 listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008 I. oddala skargę, II. przyznaje radcy prawnemu M. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...],- ([...]) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia 9 listopada 2012 r., nr [...] Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 z późn. zm.) oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Poznaniu z dnia 30 marca 2012 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Organy administracyjne obu instancji orzekały w następującym stanie sprawy. W dniu 15 maja 2008 r. K. M. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2008. W dniu 18 grudnia 2008 r. wystosowano do Wnioskodawcy wezwanie do złożenia wyjaśnień odnośnie do zadeklarowanych do płatności działek. W dniu 30 grudnia 2008 r. (data nadania pisma) Wnioskodawca złożył korektę wniosku oraz jednocześnie wniósł o zawieszenie postępowania do czasu zapoznania się z pełną dokumentacją zgromadzoną w tej sprawie w Biurze Powiatowym w Poznaniu i w Pruszczu Gdańskim. Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2009 r., wydanym na podstawie art. 98 § 1 K.p.a., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Poznaniu zawiesił postępowanie na wniosek Strony. W postanowieniu tym pouczono Stronę, że w przypadku, gdy wnioskodawca w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uzna się za wycofane. Przedmiotowe postanowienie zostało skutecznie doręczone Wnioskodawcy w dniu 20 stycznia 2009 r. W piśmie z dnia 20 kwietnia 2009 r. Wnioskodawca podał, że swój wniosek o zawieszenie postępowania podtrzymuje do momentu rozpatrzenia jego odwołania w sprawie płatności za rok 2007. Następnie decyzją z dnia 30 marca 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Poznaniu, działając na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., umorzył postępowanie w sprawie płatności ONW na rok 2008. Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji, że Wnioskodawca nie wystąpił w określonym w art. 98 § 2 K.p.a. trzyletnim terminie z wnioskiem o podjęcie zawieszonego na jego wniosek postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wobec czego uznano, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. W odwołaniu od powyższej decyzji K. M. wniósł o jej uchylenie, podnosząc że przyczyna zawieszenia postępowania nie ustała, ponieważ Odwołujący nadal oczekuje na wyznaczenie terminu przez NSA w sprawie, która była i jest przyczyną złożonego wniosku o zawieszenie postępowania. Organ odwoławczy, utrzymując powyższą decyzję w mocy opisaną na wstępie decyzją z dnia 9 listopada 2012 r., wyjaśnił, że zgodnie z art. 98 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeśli wystąpi o to Strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwią się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Paragraf 2 ww. przepisu stanowi, że jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Pouczenie o takiej treści zostało umieszczone w postanowieniu o zawieszeniu postępowania z dnia 9 stycznia 2009 r. Postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie zostało doręczone Skarżącemu w dniu 20 stycznia 2009 r. Zatem w dniu 20 stycznia 2012 r. upłynął 3-letni termin na złożenie wniosku o podjęcie zawieszonego na wniosek postępowania. Organ wskazał przy tym, że powyższy termin ma charakter materialnoprawny, co oznacza, że uchybienie temu terminowi powoduje, że stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. W skardze na powyższą decyzję K. M. wniósł o jej uchylenie oraz o "zawieszenie sprawy do czasu zakończenia postępowania Prokuratury Generalnej i innych organów zajmujących się obecnie nieprawidłowościami w naliczaniu, przyznawaniu i wypłacaniu dopłat JPO, UPO i Programów środowiskowych". Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodu "z całości akt ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich decyzji ARiMR od 2007 r. uniemożliwiających ustalenie stanu faktycznego", podnosząc że co najmniej od 2.01.2007 r. jest jedynym prawnym dzierżawcą i użytkownikiem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 4 czerwca 2013 r. pełnomocnik Skarżącego ustanowiony z urzędu, podtrzymując skargę, podniósł, że zawieszenie postępowania dotyczące płatności na rok 2008 powinno było nastąpić z uwagi na prowadzone i nie zakończone postępowanie dotyczące płatności na rok 2007, a więc na podstawie art. 98 K.p.a., a nie art. 97 K.p.a. Jednocześnie wskazał, że według informacji udzielonej przez Skarżącego, postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało mu doręczone bez pouczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji w granicach określonych w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd nie stwierdził naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ani jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. Skarga nie zasługiwała zatem na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu z dnia 9 listopada 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Poznaniu z dnia 30 marca 2012 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania płatności ONW. Z niespornych i znajdujących odzwierciedlenie w aktach administracyjnych okoliczności sprawy wynika, że postępowanie w przedmiocie płatności na rok 2008 zostało zawieszone postanowieniem z dnia 9 stycznia 2009 r. na wniosek K. M., tj. na podstawie art. 98 § 1 K.p.a. Stosownie do tego przepisu organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowania zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Nie zasługuje przy tym na uwzględnienie twierdzenie pełnomocnika Skarżącego, że zawieszenie postępowania w tejże sprawie winno było nastąpić z uwagi na toczące się i nie zakończone postępowanie w przedmiocie płatności na rok 2007, a więc na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Kwestionowanie podstawy faktycznej i prawnej zawieszenia postępowania było bowiem możliwe w ewentualnym zażaleniu na postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania. Tymczasem Skarżący nie zaskarżył postanowienia w przedmiocie zawieszenia. W piśmie z dnia 25 sierpnia 2009 r. wyraźnie oświadczył, że złożone przez niego "zażalenia z dnia 27 stycznia 2009 r. na postanowienia nr [...] i [...] z dnia 9 stycznia 2009 r. nie były i nie są zażaleniami na zawieszenie postępowania w sprawie mego wniosku z 15 maja 2008 r. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008" (zob. k. załącznik 6 6/1 akt adm.), wobec czego wskazane postanowienie z dnia 9 stycznia 2009 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania jest wiążące również w zakresie przyjętej w nim podstawy zawieszenia. W tej sytuacji bez znaczenia pozostaje okoliczność, ze względu na którą Wnioskodawca żądał zawieszenia postępowania. To wnioskodawca jest bowiem dysponentem postępowania toczącego się na wniosek strony. Dlatego ustawodawca w art. 97 § 1 K.p.a. przewidział możliwość zawieszenia postępowania na wniosek strony, na żądanie której postępowanie zostało wszczęte, z tym jedynie zastrzeżeniem, aby nie sprzeciwiały się temu inne strony postępowania oraz aby nie pozostawało to w sprzeczności z interesem społecznym (co jest przedmiotem badania w postępowaniu w przedmiocie zawieszenia postępowania). Jednocześnie art. 98 § 2 K.p.a. stanowi, że jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. W tej sytuacji postępowanie – wobec braku inicjatywy strony w prowadzeniu postępowania, które może się toczyć tylko na jej wniosek – należy umorzyć w formie decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1180/2011, Lex nr 1082581 oraz B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 383). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Jak wykazano powyżej, postępowanie w przedmiocie płatności na rok 2008 wszczęte na wniosek Skarżącego zostało zawieszone także na jego wniosek – postanowieniem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 9 stycznia 2009 r., doręczonym Skarżącemu w dniu 20 stycznia 2009 r. Wbrew twierdzeniom Skarżącego postanowienie to zawierało pouczenie o wynikających z art. 98 § 2 K.p.a. skutkach niezgłoszenia żądania podjęcia postępowania w okresie 3 lat od daty zawieszenia postępowania (zob. k. załącznik 4 4/1 akt adm.). Pomimo upływu wskazanego okresu Skarżący nie wystąpił z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania. W konsekwencji postępowanie zostało prawidłowo umorzone na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 98 § 2 K.p.a. Odnosząc się do wniosków zawartych w skardze należy wyjaśnić, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do zawieszenia postępowania sądowego. Skarżący nie sprecyzował, jakie dokładnie postępowania miałyby stanowić zagadnienie wstępne mogące uzasadniać zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Jednocześnie należy wyjaśnić, że wszelkie postępowania dotyczące płatności za dany rok kalendarzowy nie stanowią zagadnienia wstępnego dla postępowania w przedmiocie płatności za inny rok kalendarzowy. Tym samym wszelkie ewentualne postępowania dotyczące płatności za rok 2007 nie stanowią podstawy zawieszenia postępowania w sprawie płatności za rok 2008, a tym bardziej niniejszego postępowania dotyczącego wyłącznie proceduralnej kwestii umorzenia postępowania administracyjnego. Brak było również podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych zawartych w skardze. Należy bowiem wyjaśnić, że przed sądem administracyjnym zasadniczo nie jest prowadzone postępowanie dowodowe. Stosownie do art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może przeprowadzić wyłącznie dowody uzupełniające z dokumentów i tylko wówczas, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przesłanki powyższe nie zaistniały natomiast w niniejszej sprawie. Jednocześnie należy zauważyć, że podnoszone przez Skarżącego okoliczności dotyczące użytkowania gruntów rolnych wykraczają poza granice niniejszej sprawy dotyczącej wyłącznie proceduralnej kwestii umorzenia postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną, orzekając jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 151 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach Sąd postanowił w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 250 powyższej ustawy w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).