III SA/Po 632/11

Dnia 20 września 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 20 września 2011 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego AR i MR z dnia r., nr w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, po wznowieniu postępowania postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w wysokości 200,00 zł G. złożył wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu żądania wskazał m.in., że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, córką, dwoma synami i matką, posiada majątek, na który składają się: dom o powierzchni 300,00m², nieruchomość rolna o powierzchni 27,33 ha oraz las o powierzchni 4,76 ha. Wnioskodawca posiada też ciągnik rolniczy o wartości 25.000,00 zł, kombajn o wartości 22.000,00 zł oraz samochód osobowy o wartości 18.000,00 zł. Skarżący popinformował, że z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym osiąga miesięczny dochód w wysokości 3.300,00 zł brutto, a jego syn z tego samego tytułu osiąga dochód w wysokości 1.500,00 zł brutto. Dodatkowo wnioskodawca oświadczył, że dysponuje zasobami finansowymi, a mianowicie oszczędnościami w gotówce w wysokości 35.000,000 zł i zaznaczył, że posiada kredyt obrotowy w wysokości 100.000,00 zł. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 8 sierpnia 2011 r. skarżący złożył sprzeciw od postanowienia referendarza, podnosząc, iż nie jest wstanie opłacić wpisu od skargi, ponieważ posiada oszczędności, ale niebawem będzie je musiał spożytkować na spłatę zaciągniętych kredytów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tegoż wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem sprzeciwu, wniesionego przez skarżącego jest utrata mocy przez zaskarżone postanowienie i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Zdaniem Sądu ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Wskazać należy, że na podstawie przekazanych dokumentów oraz dokumentów włączonych do akt administracyjnych ustalono, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, córką, dwoma synami i matką, posiada majątek, na który składają się: dom o powierzchni 300,00m², nieruchomość rolna o powierzchni 27,33 ha oraz las o powierzchni 4,76 ha. Wnioskodawca posiada też ciągnik rolniczy o wartości 25.000,00 zł, kombajn o wartości 22.000,00 zł oraz samochód osobowy o wartości 18.000,00 zł. Skarżący poinformował, że z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym osiąga miesięczny dochód w wysokości 3.300,00 zł brutto, a jego syn z tego samego tytułu osiąga dochód w wysokości 1.500,00 zł brutto. Dodatkowo wnioskodawca oświadczył, że dysponuje zasobami finansowymi, a mianowicie oszczędnościami w gotówce w wysokości 35.000,000 zł i zaznaczył, że posiada kredyt obrotowy w wysokości 100.000,00 zł. W efekcie należy stwierdzić, że w granicach możliwości finansowych wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawcy pozostaje poniesienie kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie, w szczególności opłacenie wpisu od skargi w wysokości 200 złotych. Wobec powyższego, Sąd uznał, że na obecnym etapie postępowania skarżący nie wykazał ziszczenia się w jego sytuacji materialnej i rodzinnej przesłanek przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie cytowanych wyżej przepisów orzeczono jak w postanowieniu.