III SA/Po 633/10

Dnia 11 maja 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2011 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi x na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika postanawia : przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie radcy prawnego Dnia 28 września 2010 roku x wniósł skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika. W skardze został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, który na wezwanie Sądu został złożony również na urzędowym formularzu. We wniosku skarżący wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodów z działalności gospodarczej w zakresie doradztwa i usług administracyjnych w kwocie 532,00 zł brutto miesięcznie. Obecnie natomiast jest w trakcie leczenia po operacji oczu. Wnioskodawca posiada dom o powierzchni 90 m² oraz mieszkanie o powierzchni 90m², a ponadto nieruchomość rolną o powierzchni 0,0512 ha. Nie posiada natomiast żadnych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro). Wnioskodawca oświadczył, że cały miesięczny dochód przeznacza na opłaty i podatki oraz środki higieny osobistej, telefon oraz żywność i lekarstwa. Postanowieniem z dnia [...] r. Referendarz sądowy odmówił zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych uzasadniając, iż zgodnie z art. 239 pkt 1 lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej p.p.s.a., nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych: strona skarżąca działanie lub bezczynność z zakresu ubezpieczeń społecznych. W dniu [...] r. skarżący ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem przewodniczącego został wezwany do jego złożenia na urzędowym formularzu. W związku z upływem terminu do nadesłania wypełnionego formularza zarządzeniem Przewodniczącego z dnia [...] r. sprawę przedłożono referendarzowi sądowemu. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz pozostawił wniosek bez rozpoznania, z uwagi na jego nie złożenie na wymaganym formularzu. Skarżący w zakreślonym terminie złożył sprzeciw, załączając wniosek na wymaganym przez prawo formularzu, wnosząc o ustanowienie radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wedle przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tegoż wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Art. 245 § 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Odnośnie wniosku skarżącego o ustanowienie radcy prawnego Sąd uznał, że skarżący jest osobą niezamożną i utrzymuje się z niewielkich kwot oraz boryka się z problemami zdrowotnymi. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że środki finansowe, jakimi skarżący dysponuje, wystarczają jedynie na zapewnienie podstawowego utrzymania, nie ma on więc możliwości opłacenia kwalifikowanego pełnomocnika. Skoro zaś skarżący nie jest w stanie bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania opłacić kosztów pełnomocnika z wyboru to należało przyznać mu pełnomocnika z urzędu. Ponownie podkreślić trzeba, że ustanowienie radcy prawnego oznacza przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, lecz w pozostałej części (dotyczącej zwolnienie od kosztów sądowych) skarżący korzysta ze zwolnienia ustawowego. Z tych względów, na podstawie cytowanych wyżej przepisów Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.