III SA/Po 636/13

Dnia 10 lipca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Barbara Koś ( spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 21 lutego 2013 roku nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia zajętej ruchomości oddala skargę Postanowieniem z dnia 5 listopada 2012 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 18 i art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015), po rozpoznaniu wniosku P. B. z dnia 12 lipca 2012 r. odmówił zwolnienia spod egzekucji zajętej ruchomości - naczepy do przewozu paliw [...], nr rejestracyjny [...], rok prod. 1999. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny I instancji wyjaśnił, że otrzymał do realizacji wystawiony przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w Warszawie tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 7 grudnia 2011 r. dotyczący kary pieniężnej w kwocie [...] zł i na tej podstawie organ egzekucyjny wszczął egzekucję administracyjną, doręczając w dniu 25 stycznia 2012 r. zobowiązanemu – P. B. odpis tytułu wykonawczego oraz dokonując zajęcia ruchomości - naczepy do przewozu paliwa [...], rok produkcji 1999. W dniu 16 lipca 2012 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego wpłynął wniosek P. B. z dnia 12 lipca 2012 r. o zwolnienie spod egzekucji zajętej ruchomości, w którym wnosił o zmianę zabezpieczenia poprzez "wpis do księgi wieczystej". W piśmie z dnia 24 lipca 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał P. B. o doprecyzowanie zgłoszonych żądań, wyjaśniając że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje zmiany zabezpieczenia z zajęcia ruchomości na zabezpieczenie w postaci wpisu hipoteki przymusowej. W odpowiedzi na powyższe zobowiązany pismem z dnia 8 sierpnia 2012 r. poinformował, że wniosek z dnia 12 lipca 2012 r. należy rozpoznać jako wniosek o zwolnienie spod egzekucji zajętej ruchomości. Następnie organ wyjaśnił, że art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pozwala organowi egzekucyjnemu na zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych w razie spełnienia trzech przesłanek: 1) złożenia stosownego wniosku przez zobowiązanego, 2) uzyskania zgody wierzyciela, 3) istnienia po stronie zobowiązanego ważnego interesu, przemawiającego za wyłączeniem danego składnika majątkowego spod egzekucji. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 14 sierpnia 2012 r. zwrócił się do wierzyciela - Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w Warszawie o zajęcie stanowiska w sprawie zwolnienia z egzekucji przedmiotowej ruchomości. Postanowieniem z dnia 19 października 2012 r. Prezes Regulacji Energetyki odmówił zgody na zwolnienie z egzekucji przedmiotowego składnika majątkowego. Organ egzekucyjny podkreślił, że przepis art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma charakter uznaniowy, przy czy organ egzekucyjny może podjąć rozstrzygnięcie o uznaniowym charakterze dopiero po zbadaniu, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w powyższym przepisie. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny stwierdził, że tylko jedna z tych przesłanek została spełniona, a mianowicie zobowiązany złożył wniosek o zwolnienie spod egzekucji. We wniosku zobowiązany nie wykazał jednak swojego ważnego interesu, a wierzyciel nie wyraził zgody na zwolnienie spod egzekucji. W zażaleniu na powyższe postanowienie P. B. wyraził ogólne niezadowolenie z zaskarżonego rozstrzygnięcia i podniósł, że wnioskując o zwolnienie spod egzekucji przedmiotowej naczepy wskazał inne składniki majątkowe (dwa ciągniki), do których można skierować czynności egzekucyjne. Postanowieniem z dnia 21 lutego 2013 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17, 18 i art. 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 1015, ze zm.) utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy, podzielając ustalenia faktyczne oraz ich ocenę prawną dokonane przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że wydane przez wierzyciela, tj. Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w Warszawie postanowienie z dnia 19 października 2012r., nr [...] odmawiające zgody na zwolnienie spod egzekucji składnika majątkowego, tj. naczepy do przewozu paliwa [...], [...], rok prod. 1999, przesądza o niemożności uwzględnienia wniosku strony. Tylko bowiem w przypadku łącznego spełnienia przesłanek z art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji istnieje możliwość pozytywnego załatwienia wniosku strony w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji określonych składników majątkowych. Ponadto nie została spełniona także przesłanka ważnego interesu zobowiązanego. Powyższy przepis ma na celu ochronę interesu zobowiązanego, jednakże nie może prowadzić do sytuacji, w której egzekucja okaże się bezskuteczna. Zobowiązany co prawda wskazał na inne składniki majątkowe, tj. ciągniki [...] oraz [...], z których, zdaniem zobowiązanego, możliwe jest prowadzenie egzekucji, jednakże z ustaleń organu egzekucyjnego wynika, że prowadzenie egzekucji z tych składników jest wykluczone. P. B. prowadzi bowiem gospodarstwo rolne o powierzchni 7,37 ha w trzech miejscowościach, a zgodnie z art. 8a § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli zobowiązanym jest rolnik prowadzący gospodarstwo rolne egzekucji nie podlega również jeden ciągnik na 25 ha powierzchni gruntów, nie mniej niż jeden ciągnik na gospodarstwo rolne wraz z urządzeniami towarzyszącymi niezbędnymi do uprawy, pielęgnacji, zbioru i transportu ziemiopłodów. W związku z powyższym wskazane przez zobowiązanego ruchomości nie podlegają egzekucji. W skardze na powyższe postanowienie P. B. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Dodatkowo przedłożył wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu wydany w sprawie o sygn. akt [...], w którym Sąd uznał, że Skarżący "nie manipulował" przy jakości paliwa. W związku z powyższym, zdaniem Skarżącego Prezes Urzędu Regulacji Energetyki nie miał prawa wystawiać tytułu wykonawczego obejmującego karę pieniężną w kwocie [...] zł. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo, odnosząc się do powołanego w skardze wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu Wydział IV Karny Odwoławczy z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt [...] wskazał, że postępowanie to zostało wszczęte w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o systemie monitorowania i kontroli jakości paliw ciekłych i biopaliw ciekłych (Dz. U. Nr 34, poz. 293 ze zm.). Powyższe postępowanie karne jest postępowaniem odrębnym od postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec P. B. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 7 grudnia 2011 r. wystawionego przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na podstawie orzeczenia z dnia 22 kwietnia 2008r., nr [...] określającego wysokość kary pieniężnej w związku z naruszeniem art. 56 ust. 1 pkt 12 w związku z art. 56 ust. 2, ust. 3 i ust. 6 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r. nr 89, poz. 625, z późn. zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia w granicach określonych w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które uzasadniałoby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Skarga nie zasługiwała zatem na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji zajętej ruchomości – naczepy do przewozu paliw [...], nr rejestracyjny [...], rok prod. 1999. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 24, poz. 151 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., stosownie do którego organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Z powyższej regulacji wynika, jak słusznie przyjęły organy obu instancji, że rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego co do zwolnienia spod egzekucji określonego składnika majątkowego ma charakter uznaniowy, z tym że jego podjęcie musi być poprzedzone ustaleniem przesłanek określonych w powyższym przepisie. Dopiero bowiem w przypadku stwierdzenia wystąpienia łącznie wszystkich powyższych przesłanek organ egzekucyjny jest uprawniony do wydania rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym, tzn. może, lecz nie musi zastosować wnioskowane zwolnienie spod egzekucji. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, które pozostawały bezsporne, organy obu instancji stwierdziły, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające w powołanego art. 13 § 1 u.p.e.a., a stwierdzenie to – zdaniem Sądu, znajduje odzwierciedlenie w materiale sprawy. Przede wszystkim należy bowiem zwrócić uwagę, że postanowieniem z dnia 19 października 2012 r. wierzyciel – Prezes Urzędu Regulacji Energetyki odmówił wyrażenia zgody na zwolnienie spod egzekucji przedmiotowego składnika majątkowego w postaci naczepy do przewozu paliw. Takie stanowisko wierzyciela zostało przy tym – jak wynika z uzasadnienia powyższego postanowienia, poprzedzone rozważeniem możliwości zmiany zajęcia i uwzględnienia proponowanego przez zobowiązanego zajęcia innych przedmiotów majątkowych (dwóch ciągników). Wierzyciel wyjaśnił jednak, że wskazane przez zobowiązanego ciągniki nie mogłyby podlegać egzekucji administracyjnej, ponieważ tylko jeden z nich jest zarejestrowany na zobowiązanego i jest on wyłączony z egzekucji stosownie do art. 8a u.p.e.a. W tej sytuacji wierzyciel nie wyraził zgody na wnioskowane przez zobowiązanego zwolnienie spod zajęcia przedmiotowej naczepy z uwagi na ryzyko bezskuteczności egzekucji. Jednocześnie zobowiązany zarówno we wniosku o zwolnienie spod egzekucji, jak i w toku całego postępowania wywołanego tym wnioskiem nie wskazał żadnych okoliczności, które mogłyby być rozpoznane przez organy w aspekcie "ważnego interesu zobowiązanego", o którym mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a. Tego rodzaju okoliczności nie mógł stanowić powołany przez Skarżącego wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu, Wydział IV Karny Odwoławczy wydany w sprawie o sygn. akt [...]. Jak wyjaśnił organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, okoliczności wynikające z powyższego wyroku nie odnosiły się do przedmiotu niniejszej sprawy egzekucyjnej, a tym samym w ogóle nie mogły być brane pod uwagę w tejże sprawie. Ponadto należy podkreślić, że o istnieniu "ważnego interesu zobowiązanego" nie decyduje jego subiektywne przekonanie o zasadności zwolnienia określonego składnika majątkowego spod egzekucji, lecz konkretne i zobiektywizowane okoliczności faktyczne przemawiające za zastosowaniem tego zwolnienia w określonej sytuacji zobowiązanego, których Skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał. W tym stanie rzeczy organy obu instancji prawidłowo stwierdziły, że w niniejszej sprawie nie zaistniały wszystkie przesłanki wynikające z art. 13 § 1 u.p.e.a. Zobowiązany nie wykazał bowiem swojego "ważnego interesu", a wierzyciel nie wyraził zgody na zwolnienie spod egzekucji. W konsekwencji organy egzekucyjne nie mogły zastosować wnioskowanego przez Skarżącego zwolnienia zajętej ruchomości spod egzekucji. Zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada zatem prawu, wobec czego Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.