III SA/Po 636/14

Dnia 10 listopada 2015 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego o przyznanie kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej w sprawie ze skargi K.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej ustalenia należności pieniężnej z tytułu usunięcia oraz przechowywania pojazdu postanawia odmówić przyznania wynagrodzenia z tytułu udzielonej z urzędu pomocy prawnej Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 marca 2015 roku oddalono skargę K. J. w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 kwietnia 2015 roku przyznane zostało K. J. prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Pismem dnia 8 maja 2015 roku K. J. poinformował, że nie wyznaczono dla niego dotychczas pełnomocnika z urzędu i wniósł podpisaną przez niego osobiście skargę kasacyjną wskazując, że korzystał przy jej sporządzeniu z nieodpłatnej pomocy prawnej radcy prawnego. Zarządzeniem Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. OIRP z dnia 11 maja 2015 roku, po wystąpieniu Sądu, na pełnomocnika skarżącego wyznaczono radcę prawnego B. R. Pismem z dnia 25 czerwca 2015 roku wyznaczony radca prawny przedłożył podpisaną przez niego skargę kasacyjną (datowaną na dzień 8 maja 2015 roku) w identycznej wersji jak złożona wcześniej osobiście przez skarżącego. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 sierpnia 2015 roku odrzucono skargę kasacyjną sporządzoną i wniesioną osobiście przez K. J. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 sierpnia 2015 roku odrzucono skargę kasacyjną K. J. złożoną przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu – radcę prawnego B. R., jako wniesioną po terminie. Pismem z dnia 28 października 2015 roku radca prawny B. R. oświadczył, że "działając w imieniu skarżącego cofa skargę kasacyjną wniesioną przez skarżącego w dniu 11 maja 2015 roku" wskazując, że "wobec umorzenia postępowania egzekucyjnego przez wierzyciela przedmiotowa skarga stała się bezprzedmiotowa". Jednocześnie ustanowiony z urzędu pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego, które nie zostały zapłacone nawet w części. Zgodnie z art. 250 ustawy 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, t.j., poz. 270 ze zm.), dalej jako P.p.s.a., wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W okolicznościach niniejszej sprawy wynagrodzenie radcy prawnego jest określane zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., t.j., poz. 490). Zgodnie z § 14 ust. 2. pkt 2 lit b powyższego rozporządzenia, stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej – 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji – 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Powołane przepisy nie nakładają obowiązku uwzględnienia każdego wniosku o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Wniosek ten podlega ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach prawa pomocy i ich wpływu na sytuację procesową strony. Warunkiem przyjęcia, że czynności procesowe podjęte przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika mieszczą się w granicach pomocy prawnej, której koszty ponosi Skarb Państwa, jest zaliczenie ich do pomocy prawnej niezbędnej i efektywnej, adekwatnej do sytuacji strony. Przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu powinno zostać poprzedzone oceną, czy działania, które podjął stanowią rzeczywistą, adekwatną do określonej sytuacji procesowej i nieopłaconą przez stronę pomoc prawną, o której mowa w art. 250 P.p.s.a. Pomoc prawna powinna być udzielona stronie niezwłocznie, aby umożliwić jej podjęcie ewentualnych czynności prowadzących do zabezpieczenia jej praw i możliwości dochodzenia ich przed sądem. O faktycznym udzieleniu pomocy prawnej przez pełnomocnika nie świadczy samo sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. Konieczne pozostaje bowiem sporządzenie i przesłanie skargi kasacyjnej w ustawowym terminie do jej wniesienia, aby ustanowiony z urzędu pełnomocnik mógł z tego tytułu otrzymać wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną. Wydany w sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 marca 2015 roku uprawomocnił się z dniem 17 września 2015 roku. Ustawowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął dnia 11 maja 2015 roku, a więc w dniu, w którym pełnomocnik został wyznaczony przez Dziekana OIRP w P. Radca prawny B.R. wniósł skargę kasacyjną w dniu 25 czerwca 2015 roku (ponad miesiąc po wyznaczeniu jego osoby na pełnomocnika z urzędu w sprawie). Jednocześnie pełnomocnik nie podjął nawet próby złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wniesiona przez pełnomocnika strony skarga kasacyjna została prawomocnie odrzucona. Nie można zatem uznać, aby podjęte czynności przez ustanowionego w sprawie radcę prawnego chroniły w niniejszej sprawie interes prawny skarżącego i stanowiły dla niego faktyczną pomoc prawną. Czynność dokonana przez pełnomocnika na obecnym etapie postępowania (próba cofnięcia skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącego osobiście, która została już wcześniej odrzucona) nie mogła również odnieść żadnego pozytywnego skutku prawnego dla skarżącego. W praktyce brak jest zatem podstaw do przyznania ustanowionemu z urzędu radcy prawnemu wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej, które nie zostały opłacone. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.