III SA/Po 642/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nieuznania za zasadne zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Gostynia z dnia [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...] III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ Sz. Widłak /-/ M. Górecka /-/M. Kosewska Pismem z dnia 3 kwietnia 2009 r. Naczelnik Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego zawiadomił P. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną na pokrycie dochodzonych należności objętych tytułami wykonawczymi nr [...] wystawionymi przez Urząd Miejski. W odpowiedzi na powyższe P.. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, opierając się na treści art. 33 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110 poz. 968 ze zm.), zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 tej ustawy. Zdaniem Spółki w przedmiotowej sprawie wszczęcie postępowania egzekucyjnego powinno być poprzedzone doręczeniem upomnienia. Zgodnie bowiem z treścią art. 3a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w przypadku, gdy zobowiązanie podatkowe powstaje w trybie określonym w art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa i podatnik złożył stosowną deklarację odnośnie należnego podatku od nieruchomości wszczęcie postępowania egzekucyjnego powinno być poprzedzone stosownym upomnieniem. Postanowieniem z dnia [...] Burmistrz – wierzyciel, uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z § 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia m. in. w przypadku należności z tytułu podatków dla gmin, jeśli zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, gdy zobowiązanie wynika ze złożonej deklaracji zawierającej pouczenie, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Zażalenie na powyższe postanowienie - w ustawowym terminie - wniosła spółka, żądając jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono błędną interpretację art. 33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z art. 3a § 2 tej ustawy oraz § 13 pkt 2 rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie wierzyciel nie miał obowiązku doręczenia upomnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] utrzymało w mocy skarżone orzeczenie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że art. 6 ust. 9 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121,poz 844, ze zm.) stanowi, że osoby prawne są obowiązane wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości - bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 każdego miesiąca. W przedmiotowej sprawie spełniony jest więc warunek, o którym mowa w § 13 ww. rozporządzenia. Należy jedynie sprawdzić, czy nie zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 3a ustawy egzekucyjnej. Z brzmienia art. 3a § 1 ustawy wynika, iż w zakresie zobowiązań powstałych w przypadkach określonych w art. 8 i art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60, ze zm.), stosuje się również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one z deklaracji lub zeznania złożonego przez podatnika lub płatnika. W przypadkach tych stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli w deklaracji zostało zamieszczone pouczenie, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego oraz wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłał zobowiązanemu upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej (§ 2 art. 3a). Powyższy przepis odwołuje się do art. 8 i art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Pierwszy z nich określa kto jest płatnikiem, natomiast drugi wskazuje jeden ze sposobów powstania zobowiązania podatkowego stanowiąc, że zobowiązanie to powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego połączenie tych dwóch przepisów spójnikiem "i" wskazuje, że powinny być one rozpatrywane łącznie. Oznacza to, ze przepis art. 3a ustawy egzekucyjnej odnosi się tylko do sytuacji płatników, których zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w art. 21 ust. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W przedmiotowej sprawie zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości powstało wprawdzie na podstawie art. 21 ust. i pkt 1 Ordynacji podatkowej, jednakże spółka nie jest z tego tytułu płatnikiem tylko podatnikiem. Nie będzie więc miał zastosowania art. 3a ustawy, tytko § 13 pkt 2 rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tym samym stwierdzić należy, że postępowanie egzekucyjne mogło być wszczęte bez wcześniejszego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 §1 ww. ustawy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie złożyła spółka zarzucając błędną interpretację art. 33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z art. 3a § 2 tej ustawy oraz § 13 pkt 2 rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie wierzyciel nie miał obowiązku doręczenia upomnienia. Skarżąca wniosła o uchylenie skarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z prawem Sąd stwierdził, że narusza ono prawo, wobec czego skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiot oceny Sądu w niniejszej sprawie stanowi postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów zobowiązanego na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Skarżąca była podatnikiem podatku od nieruchomości i jako osoba prawna spółka ta obowiązana była w 2007 i 2009 r. zgodnie z postanowieniami art.6 ust.9 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz.84 ze zm.) składać określonemu organowi podatkowemu deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy i następnie wypłacać obliczany w deklaracji podatek w miesięcznych ratach w terminie do dnia 15 każdego miesiąca. Tym samym zobowiązanie podatkowe skarżącej w tym podatku powstało w trybie art.21 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej wobec złożenia przez nią deklaracji i w wysokości określonej w tej deklaracji, czego wierzyciel nie kwestionuje. Zasadą w postępowaniu egzekucyjnym przyjętą w art.15 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest wszczynanie egzekucji administracyjnej po uprzednim przesłaniu zobowiązanemu przez wierzyciela upomnienia. Wyjątek od tej zasady, a więc możliwość wszczęcia egzekucji bez uprzedniego doręczenia upomnienia, zgodnie z upoważnieniem ustawowym zawartym w art.15 § 5 ustawy egzekucyjnej, może zostać określony przez Ministra Finansów w drodze rozporządzenia. W wykonaniu tej delegacji ustawowej Minister Finansów wydał w dniu 22 listopada 2001r. rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz.1541 ze zm.), w którym w § 13 określił przypadki, kiedy egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. pkt 2 tegoż § 13 postanowiono, ze można wszcząć egzekucje bez doręczenia upomnienia jeżeli zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczania lub uiszczania należności pieniężnej bez wezwania z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art.3a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z kolei wspomniany art.3a przewiduje egzekucję zobowiązań powstałych w przypadkach określonych w art.8 i 21 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, co miało miejsce w sprawie jeżeli wynikają one m.in. z deklaracji lub zeznania złożonego przez podatnika lub płatnika. Wówczas w takich przypadkach stosuje się egzekucję administracyjną jeżeli wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłał zobowiązanemu upomnienie, o którym mowa w art.15 §1ustawy egzekucyjnej, co jednoznacznie wynika z treści powołanego art.3a § 2 pkt 2 omawianej ustawy. Tym samym przepis art.3a stanowi przepis uzupełniający i rozszerzający postanowienia art.3, na mocy którego egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art.2 (m.in. pkt 1 do podatków), gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, bądź bezpośrednio z przepisu prawa. W świetle przytoczonego stanu prawnego Skład orzekający stanął na stanowisku, że wierzyciel winien przed wystawieniem tytułów wykonawczych doręczyć skarżącej upomnienie, skoro zobowiązanie podatkowe tej spółki nie powstało w związku z wydaniem przez organ podatkowy decyzji. Podobne stanowisko wyraził także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 29 maja 2008r. sygn. akt I SA/Gd 206/08 w sprawie dotyczącej egzekwowania zaległości z tytułu podatku od nieruchomości od osoby prawnej na podstawie sporządzonej przez nią deklaracji (Pogląd dotyczący szczególnej regulacji prawnej zawarty w art.3a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przyjęty w § 13 pkt 2 powołanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r., znajduje także wyraz w piśmiennictwie - np. Komentarz Piotra Przybysza - "Postępowanie egzekucyjne w administracji" Warszawa 2006). Z tych względów, skoro przesłanie przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego skarżącej spółce upomnienia było konieczne, uznać należy, że odmienne stanowisko prezentowane przez wierzyciela nie odpowiada prawu, wobec czego zaskarżone postanowienie i postanowienie organu I instancji zasadnie zostały zakwestionowane przez skarżąca. Mając powyższe na uwadze skoro zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 200 ustawy z dnia 31 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. /-/ Sz. Widłak /-/ M. Górecka /-/ M. Kosewska