III SA/Po 643/19

Dnia 27 listopada 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2019 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...] sprawy ze skargi K. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2019r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry oddala skargę UZASADNIENIE. Decyzją z dnia [...] marca 2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno – Skarbowego w [...] wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości [...] zł za urządzanie gier na 1 automacie poza kasynem gry. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] marca 2015 r. w toku wykonywanych czynności funkcjonariusze ustalili, że w kontrolowanym lokalu znajduje się przedmiotowy automat. Po przeprowadzeniu eksperymentu ( gry kontrolnej ) stwierdzono, że automat służy do urządzania gier losowych w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Za urządzającego gry uznano stronę skarżącą. W odwołaniu strona zarzuciła m. in. naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. Strona wniosła wobec tego o uchylenie decyzji i o umorzenie postępowania. Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji uznał, za organem I instancji, że wypełnione zostały przesłanki do nałożenia na stronę kary pieniężnej. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że badany w przedmiotowej sprawie automat służył do organizowania gier w rozumieniu przepisów u.g.h. Analizując zapisy umowy z dnia [...] czerwca 2014 r. organ II instancji stwierdził ponadto, że istniały podstawy do przyjęcia, iż strona była podmiotem urządzającym gry na automatach. Strona zobowiązała się m. in. do dostarczania energii elektrycznej do urządzeń oraz do powiadamiania o ich uszkodzeniach. Czynsz został uzależniony od eksploatowania automatów. W skardze strona – reprezentowana przez pełnomocnika - wniosła o uchylenie decyzji organu II i I instancji. Strona zarzuciła naruszenie : - art. 1 pkt 11 dyrektywy nr 98/34/WE oraz art. 8 ust. 1 tej dyrektywy w zw. z art. 3 u.g.h. - art. 1 pkt 11 dyrektywy nr 98/34/WE i art. 8 ust. 1 tej dyrektywy w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. w zw. z art. 23 a u.g.h. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 pkt. 1 i 2 u.g.h. - art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. - art. 89 u.g.h. w zw. z art. 1 pkt 67 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2017 r., poz. 88 ) - art. 122 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej - art. 120, art. 122 w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Skarżący podniósł m. in., że nie był podmiotem urządzającym gry na automacie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzje organu II i I instancji zostały wydane zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego, a zatem należało uznać skargę za niezasadną. Zdaniem Sądu organy obu instancji przeprowadziły postępowanie dowodowe w prawidłowy sposób, nie naruszając przepisów prawa, w tym art. 120, art. 122, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Na podstawie postępowania dowodowego organy dokonały w ocenie Sądu wyczerpujących ustaleń faktycznych. Materiał dowodowy został uzyskany w przedmiotowej sprawie na podstawie kontroli przeprowadzonej w lokalu, w trakcie której dokonano eksperymentu polegającego na sprawdzeniu funkcjonowania przedmiotowego automatu. Tego rodzaju czynności kontrolne były dopuszczalne zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej ( w wersji obowiązującej na dzień zdarzenia). Organy celne miały możliwość przeprowadzenia w uzasadnionych przypadkach w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu. Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego wydania zaskarżonego aktu w stosunku do strony jako podmiotu nie urządzającego gier na automatach Sąd stwierdził, że podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. I to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której - jak to wynika z art. 6 ust. 4 u.g.h. - nie może uzyskać ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać. Z powyższego wynika, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Stwierdzić zatem należy, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, nawet wówczas, gdy gry te urządza bez koncesji lub zezwolenia - od 14 lipca 2011 r. także bez zgłoszenia lub wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry - podlegać będzie karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę podziela wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, według którego wyrażenie "urządzanie gier" należy rozumieć szeroko. Sięgając do wykładni językowej wskazać należy, że pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje nie tylko fizyczne jej prowadzenie, ale także inne zachowania aktywne, polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkolenie. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2016 r., I SA/Po 402/15; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 31 maja 2015 r., II SA/Rz 1094/15; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 3 września 2015 r., II SA/Sz 439/15; dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu, o takich zachowaniach można mówić w przypadku strony skarżącej. Organ II instancji wskazał, że na podstawie umowy z dnia 7 czerwca 2014 r. strona zobowiązała się m. in. do dostarczania energii elektrycznej do urządzeń oraz do powiadamiania o ich uszkodzeniach ( art. 4 pkt 4 i art. 7 umowy ). Czynsz został uzależniony od eksploatowania automatów ( art. 3 pkt 3 umowy ). Zdaniem Sądu zasadnie organy obu instancji przyjęły, że strona skarżąca była podmiotem współpracującym, co najmniej współorganizującym gry, podejmując czynności i przyjmując obowiązki pozostające w związku z działalnością obejmującą urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Sąd uznał wobec tego, że organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego przez zastosowanie wobec strony skarżącej art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. W sprawie niniejszej nie było sporne, że strona skarżąca nie legitymowała się którymkolwiek z dokumentów legalizujących jej działania (art. 6 i 7 u.g.h.), a jednocześnie nie wykazała, że przed udostępnieniem urządzenia grającym zadośćuczyniła obowiązkowi jego rejestracji stosownie do art. 23a u.g.h. Nie ulega przy tym wątpliwości, że skontrolowany automat był automatem do gier w rozumieniu nowej ustawy o grach hazardowych. Niezasadny był ponadto zarzut naruszenia przepisów ustawy o grach hazardowych poprzez ich nienotyfikowanie. Wskazać należy bowiem na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 ( orzeczenia.nsa.gov.pl), w której stwierdzono, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy. Jak uznał NSA, przepis ten może zatem stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.g.h. Dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w omawianym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Cytowana uchwała ma charakter wiążący. Wskazać ponadto należy, że zastosowanie w sprawie miały przepisy u.g.h. o treści obowiązującej w dacie dokonywania przedmiotowej kontroli. Jest to pogląd ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Nadto zważyć należy, że organ dokonał interpretacji podmiotu urządzającego gry na automatach odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych i Sąd uznaje za prawidłową wykładnię tego przepisu dokonaną przez organ. Podsumowując powyższe rozważania należy stwierdzić, że decyzje organów obu instancji zostały wydane zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego, regulującymi przypadki urządzania gier na automatach poza kasynem gry. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302), orzekł jak w sentencji.