III SA/Po 645/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Prezydenta Miasta na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 kwietnia 2026 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia sporu o właściwość postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia 22 maja 2026 r. Prezydent Miasta [...] reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 21 kwietnia 2026 r. rozstrzygnięcie (nazwane postanowieniem) sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Prezydentem Miasta [...] w sprawie skierowania całkowicie ubezwłasnowolnionego P. K. do domu pomocy społecznej, domagając się jego uchylenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o odrzucenie skargi wskazując na jej niedopuszczalność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna, bowiem nie należy do właściwości sądu administracyjnego i podlega odrzuceniu. Na wstępie przypomnieć należy, że badanie merytorycznej zasadności skargi w każdym przypadku poprzedzone jest sprawdzeniem, czy sprawa będąca jej przedmiotem podlega kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego, a mianowicie, czy przedmiot sprawy należy do kognicji sądu administracyjnego, czy skargę wniósł uprawniony podmiot oraz czy spełnia ona wymogi formalne i została wniesiona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia, uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w rezultacie prowadzi do jej odrzucenia. Zakres działania sądów administracyjnych został ukształtowany szeroko w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: "p.p.s.a."), obejmując praktycznie całokształt działalności administracji publicznej. Podstawowym kryterium, które określa i statuuje kognicję sądów administracyjnych do kontroli rozstrzygnięć administracyjnych, jest rodzaj i charakter prawnej formy działania administracji publicznej, wyznaczony przez art. 3 § 2 p.p.s.a. Przepis ten enumeratywnie wymienia akty i czynności z zakresu administracji publicznej, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucenie skargi następuje, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie z tego powodu ma miejsce w szczególności, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądu administracyjnego (art. 3 § 2 i § 3 oraz art. 4 p.p.s.a.) albo gdy została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu (art. 5 p.p.s.a.). Według art. 58 § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Strona skarżąca przedmiotem skargi uczyniła opisane wyżej rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Prezydentem Miasta [...]. Zaskarżone rozstrzygnięcie Kolegium wydane m.in. zostało w oparciu o przepis art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej jako: "k.p.a."), zgodnie z którym spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego – za wyjątkiem przypadków wymienionych w pkt 2-4 tego przepisu – rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu – sąd administracyjny. Postępowanie w sprawie rozstrzygnięcia sporu o właściwość nie jest postępowaniem administracyjnym. Spór o właściwość jest wewnętrzną sprawą administracji publicznej, niepodlegającą kontroli za pomocą środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, jak też sądowoadministracyjnym. Rozstrzygnięcie sporu następuje w formie aktu administracyjnego, ale nie w formach przewidzianych w postępowaniu administracyjnym. Rozstrzygnięcie sporu nie następuje ani w formie decyzji administracyjnej, ani postanowienia. Rozstrzygnięcie sporu o właściwość między organami na podstawie art. 22 § 1 k.p.a. nie stanowi decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 k.p.a. i nie przysługują na niego środki odwoławcze w administracyjnym toku instancji, ani skarga do sądu administracyjnego (zob. A. Wróbel (w:) A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2018, s. 224-225; B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2019, s. 188; por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z 28 marca 1991 r., SA/Lu 218/91, opubl. w ONSA 1991/1 poz. 30). Rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego nie stanowi również określonego w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. innego niż decyzja lub postanowienie aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt III OSK 5826/21; z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2722/16; z dnia 31 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1155/22, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Przedmiotowy akt administracyjny nie należy do żadnej kategorii aktów czy czynności wymienionych w art. 3 § 2, § 2a i § 3 p.p.s.a. i stąd nie podlega kontroli sądu administracyjnego – jego kontrola nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W konsekwencji skargę w niniejszej sprawie należało odrzucić, jak Sąd orzekł w postanowieniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.