III SA/Po 65/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr) As. sąd Szymon Widłak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2007r. przy udziale sprawy ze skargi S.T na decyzję Wojewody W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta D. z dnia [...] roku, nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/Sz. Widłak /-/ M. Ławniczak /-/M. Kosewska Zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku nr [...] Wojewoda W. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. Nr 87 poz. 960 z 2001 r. ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. Nr 98 poz. 1071 z 2000 r. ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta D., z dnia [...] r. Nr [...], którą to decyzją organ pierwszej instancji orzekł o wymeldowaniu S.T. z pobytu stałego w miejscowości C.83. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że dnia [...] r. właściciel nieruchomości położonej w C.83 województwo w., dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w K. księga wieczysta nr [...] stanowiąca gospodarstwo rolne, H.W. złożył wniosek o wymeldowanie z pobytu stałego S.T. albowiem nigdy on nie zamieszkiwał pod wskazanym adresem. W momencie nabycia gospodarstwa rolnego zgodnie z umową z dnia [...] r. – akt notarialny rep. [...], który to akt został unieważniony wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [...] r., sygn. akt [...] korzysta z zabudowań gospodarskich, gdzie trzyma inwentarz. Wojewoda W. wskazał, że Burmistrz Miasta D. w toku przeprowadzonego postępowania na podstawie zeznań świadka M.W. oraz wywiadu policyjnego ustalił, iż S.T. nigdy nie zamieszkał w budynku mieszkalnym wchodzącym w skład gospodarstwa rolnego, natomiast mieszkał w budynku gospodarczym wraz ze zwierzętami. S.T. przyznał, że przebywa w budynku gospodarskim, pilnuje swojego inwentarza. Ustalenia te dały Burmistrzowi Miasta D. podstawy do wydania w dniu [...] r. decyzji nr [...] o wymeldowaniu S.T. z pobytu stałego w miejscowości C.83. Podstawą prawną decyzji organu pierwszej instancji był art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. Nr 87 poz. 906 z 2006 r. ze zm.). W odwołaniu od decyzji S.T. wniósł o jej uchylenie. Wyjaśnił, że mieszka od lipca 1995 r. w przedmiotowym gospodarstwie, w miejscu stałego pobytu koncentruje się jego życie. W budynku gospodarczym znajduje się jego inwentarz żywy i martwy. Zdaniem odwołującego nie istotne jest w jakich warunkach bytowych zamieszkuje. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda W. zaskarżoną decyzją opisaną powyżej utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta D.. Podkreślił, że ze zgromadzonego w spawie materiału dowodowego, w szczególności z zeznań H.W., E.M., A.K., A.K., E.Ch., S.Z., oraz wywiadu policyjnego wynika że S.T. nie zamieszkuje w budynku mieszkalnym położonym w C.83. Zdaniem organu odwoławczego także przeprowadzona w dniu [...] r. wizja lokalna pozwala na stwierdzenie, że przebywanie w budynku inwentarskim wraz ze zwierzętami, nie może być traktowane jako zamieszkiwanie w budynku mieszkalnym. Zameldowanie odwołującego się pod adresem pobytu stałego stanowi fikcję meldunkową, albowiem nie zamieszkuje on pod adresem stałego pobytu, a zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dn. 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych gmina wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S.T. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody W. i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta D.. Wyjaśnił, że zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały i nigdy go nie opuścił. Jedynie z uwagi na konflikt z kolejnymi właścicielami gospodarstwa mieszka w budynku inwentarskim. Zarzucił, iż w toku postępowania odwoławczego nie udostępniano mu do wglądu akt sprawy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda W. wniósł o oddalenie skargi i przedstawił argumenty tożsame jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. Nr 87 z 2001 poz. 960 ze zm.) Zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 2 tej ustawy, rozpatrywaną w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) orzekającym o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy, wystarczającą podstawą do wymeldowania danej osoby stanowi faktyczne opuszczenie przez nią miejsca pobytu stałego, rozumianego jako zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności oraz w zw. z art. 25 kodeksu cywilnego). W toku prowadzonego postępowania administracyjnego o wymeldowanie S.T. z pobytu stałego w miejscowości C. 83 obowiązkiem organów administracji było dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 kpa) i ustalenie czy skarżący opuścił miejsce stałego pobytu bez wymeldowania, mając na uwadze, że opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale zamiar opuszczenia danego miejsca z jednoczesnym zerwaniem związku z miejscem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów, który to zamiar można ustalić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. W tym celu organy administracji zobowiązane były wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 kpa), a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Ustalenie prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego, która nakłada na organ administracji obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę prawną do trafnego zastosowania przepisów prawa. W rozpatrywanej sprawie organy administracji obu instancji nie rozpatrzyły wystarczająco materiału dowodowego, albowiem nie ustosunkowały się do każdego ze zgromadzonych dowodów w sprawie z uwzględnieniem powiązań między nimi i w konsekwencji nie uzyskały jednoznacznych ustaleń faktycznych i prawnych. Przedstawiły bowiem zeznania świadków, skarżącego, wyniki wywiadu policyjnego i wizji lokalnej, jednak nie ustosunkowały się do każdego z dowodów. Nie wyjaśniły dlaczego jednym dowodom dają wiarę, a innym odmawiają takiego przymiotu. Niejednoznaczność ustaleń faktycznie dokonanych przez organy polega na tym, że z jednaj strony ustaliły, iż skarżący nigdy nie zamieszkał w miejscu zameldowania na pobyt stały, z drugiej zaś, że miejsce to opuścił bez wymeldowania. Zdaniem sądu dopiero jednoznaczne ustalenia stanu faktycznego sprawy dawałoby podstawę do wyrażenia przez organy administracji stanowiska, które nie przekraczałoby granic swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 kpa, pozwalając na prawidłowe zastosowanie normy prawnej, art. 15 ust. 2 ustawy z dn. 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Należy bowiem podkreślić, że dokonanie zameldowania pomimo niespełnienia wymagań określonych w art. 10 ust. 1 cytowanej ustawy czyni czynność zameldowania wadliwą od samego początku (ex tunc) i daje podstawy do uchylenia tej czynności materialno-technicznej. Czynność zameldowania ma potwierdzać istniejący stan faktyczny, a więc dana osoba winna najpierw zamieszkać w danym lokalu, a następnie dokonać zameldowania w nim. Wymeldowanie zaś może dotyczyć tylko osoby prawidłowo zameldowanej. Przedstawiona ocena legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta D. daje Sądowi podstawę do stwierdzenia, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania – art. 7, 77, 80, 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 15 ust. 2 ustawy z dn. 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. Nr 87 poz. 960 z 2001 r. ze zm.). Rozpatrując ponownie sprawę organy administracji winny dokonać jednoznacznych ustaleń faktycznych odnoszących się do okoliczności zamieszkiwania skarżącego w miejscu zameldowania na pobyt stały w miejscowości C. 83. Następnie dokonać oceny prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych w odniesieniu do normy prawnej art. 15 ust. 2 lub art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Winny w toku postępowania zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, zgodnie z zasadą określoną w art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt a i pkt c, art. 200 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270). /-/Sz. Widłak /-/M. Ławniczak /-/M. Kosewska