III SA/Po 650/24

Dnia 23 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 25 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na rok 2023 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 18 czerwca 2024 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Zaskarżoną decyzją z dnia 25 października 2024 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia 18 czerwca 2024 r. w sprawie płatności bezpośrednich. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynikał następujący stan sprawy. W dniu 30 czerwca 2023 r. M. Ś. (skarżący) zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] o przyznanie płatności na rok 2023. Następnie skarżący złożył: plan poprawy dobrostanu zwierząt, oświadczenie o wykonaniu wymogu dla praktyki "Stosowanie płynnych nawozów naturalnych innymi metodami niż rozbryzgowo" oraz oświadczenie o zapewnieniu ściółki oraz zapewnieniu kurczętom brojlerom co najmniej 6 godzin nieprzerwanej ciemności podczas doby. Skarżący wniósł o przyznanie płatności: podstawowe wsparcie dochodów, płatność redystrybucyjna, uzupełniająca płatność podstawowa, płatność do bydła, płatności do ekoschematu - rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi w ramach trzech praktyk: stosowanie płynnych nawozów naturalnych innymi metodami niż rozbryzgowo, uproszczone systemy upraw, płatności do ekoschematu Dobrostan zwierząt w ramach dwóch wariantów: dobrostan opasów w ramach praktyki ściółka oraz dobrostan kurcząt brojlerów wraz z żądaniem przyznania kosztów transakcyjnych, płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) oraz płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej zobowiązania kontynuacyjne w ramach PROW 2014 2020 (PRSK1420). Decyzją z 18 czerwca 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] odmówił przyznania płatności dobrostanowych z tytułu realizacji wariantu dobrostan kurcząt brojlerów wraz kosztami transakcyjnymi, przyznając jednocześnie pozostałe płatności objęte wnioskiem. Skarżący wniósł odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego, w którym zaskarżył tylko odmowę płatności w ramach deklaracji wariantu dobrostan kurcząt brojlerów oraz płatności na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia planu poprawy dobrostanu zwierząt. Wymienioną we wstępie decyzją z 25 października 2024 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części. W uzasadnieniu skarżonej decyzji wyjaśniono, że ustalono, iż M. Ś. wszystkie sprzedawane kurczęta przemieszczał do siedziby oznaczonej nr ewidencyjnym [...], jest to pośrednik bez obiektu, zatem nie został spełniony warunek rozporządzenia zgodnie z którym do płatności uwzględnia się te zwierzęta, które zostały przemieszczone w odpowiednim okresie bezpośrednio do rzeźni z przeznaczeniem do uboju. Zatem w przypadku, gdy historia zdarzeń zarejestrowana w komputerowej bazie danych potwierdza fakt sprzedaży do innego podmiotu niż rzeźnia, nie ma podstaw do uznania tych zwierząt do objęcia ich płatnością. Organ odwoławczy ustalił, że w dniach wskazanych na dołączonych do odwołania świadectwach weterynaryjnych zwierzęta zostały przemieszczone do podmiotu [...] sp. z o.o., która jest podmiotem prowadzącym działalność pod adresem [...], [...] jako "pośrednik bez obiektu". Weterynaryjny numer identyfikacyjny to [...], natomiast identyfikacyjny Ewidencji Producentów to [...]. Zatem zgodnie ze zgłoszeniami do komputerowej bazy danych IRZPlus, które to informacje stanowią podstawę do wyliczeń zwierząt spełniających warunki kwaliflkowalności do płatności, M. Ś. nie przemieścił swoich kurczaków bezpośrednio do rzeźni z przeznaczeniem do uboju, a do pośrednika. Zgodnie ze świadectwami weterynaryjnymi zwierzęta będą przetransportowane do rzeźni [...] sp. z o.o., która zgodnie z danymi zawartymi w komputerowej bazie danych jest podmiotem prowadzącym działalność pod adresem [...], [...] jako rzeźnia. Weterynaryjny numer identyfikacyjny to [...], natomiast identyfikacyjny nr Ewidencji Producentów to [...]. Zatem zgodnie z informacją zawartą na dowodach dołączonych do odwołania, tj. świadectwami weterynaryjnymi zwierzęta będą przetransportowane do rzeźni, i wprost wskazano nr rejestracyjne środków transportu. Jednakże zanim zwierzęta te zostały przetransportowane do rzeźni, zostały przemieszczone do pośrednika bez obiektu, co znajduje potwierdzenie w bazie sytemu komputerowego. Organ odwoławczy podkreślił również, że podstawą do przyznania płatności jest liczba zwierząt bezpośrednio przemieszczona do rzeźni, a na gruncie przedmiotowej sprawy stwierdzono, że kurczęta brojlery posiadane przez M. Ś. nie zostały przemieszczone bezpośrednio do rzeźni, a dokonano tego za pośrednictwem jednego podmiotu tj. pośrednika bez obiektu. Nie został zatem spełniony warunek wynikający z § 31 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r., poz. 797 ze zm.; dalej: rozporządzenie), bowiem zgodnie z danymi zawartymi w komputerowej bazie danych, które stanowią podstawę do ustalenia wysokości żądanych płatności, kurczęta brojlery nie zostały przemieszczone bezpośrednio do rzeźni, co jest warunkiem koniecznym do uznania spełnienia warunku kwaliflkowalności do płatności. Z uwagi na powyższe odmówiono płatności w ramach wariantu dobrostan kurcząt brojlerów. Skarżący nie zgodził się z zaskarżoną decyzją i w skardze oraz kolejnych pismach procesowych podtrzymał swoje twierdzenie o tym, że brojlery z jego gospodarstwa zostały przemieszczone bezpośrednio do rzeźni [...], a numer pośrednika wpisał do systemu IRZPlus, ponieważ taki numer miał otrzymać od podmiotu prowadzącego rzeźnię. Wyjaśnił, że czuje się skrzywdzony decyzją ponieważ spełnił wszystkie przesłanki do uzyskania płatności, których mu odmówiono. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, odwołując się do argumentów zaskarżonej decyzji. Wobec braku sprzeciwu skarżącego, Sąd uwzględnił wniosek organu i rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Jak trafnie ocenił organ odwoławczy, odwołaniem skarżącego objęto wyłącznie rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji wariantu dobrostan kurcząt brojlerów oraz odmowy przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych. Skarżący nie zaskarżył natomiast decyzji organu I instancji w zakresie w jakim przyznano mu podstawowe wsparcie dochodów, plenność redystrybucyjną, płatność do bydła, płatność za stosowanie nawozów naturalnych, z tytułu stosowania uproszczonych systemów uprawy oraz dobrostanu opasów jak również uzupełniającej płatności podstawowej. Wobec tego decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] w tym zakresie stała się ostateczna i prawomocna (art. 16 § 1 i 3 k.p.a.). Dlatego zaskarżoną decyzją jak również wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu objęte zostało jedynie rozstrzygnięcie tego organu w części zaskarżonej, czyli orzeczenie o płatności z tytułu realizacji wariantu dobrostan kurcząt brojlerów oraz przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych. Oceniając decyzje organów w tym zakresie, Sąd uznał, że naruszały one prawo. Warunki i tryb udzielania producentom rolnym w ramach płatności dobrostanowych określa ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz.261), oraz wspomniane już rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r., poz. 797 ze zm.). Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia dobrostanowego, płatność dobrostanową przyznaje się rolnikowi, za realizację poszczególnych praktyk podwyższających poziom dobrostanu zwierząt w ramach następujących wariantów: 1) Wariant Dobrostan loch; 2) Wariant Dobrostan tuczników; 3) Wariant Dobrostan krów mlecznych; 4) Wariant Dobrostan krów mamek utrzymywanych w pomieszczeniach lub w budynkach; 5) Wariant Dobrostan krów mamek utrzymywanych w systemie otwartym; 6) Wariant Dobrostan opasów; 7) Wariant Dobrostan owiec; 8) Wariant Dobrostan kur niosek; 9) Wariant Dobrostan kurcząt brojlerów; 10) Wariant Dobrostan indyków utrzymywanych z przeznaczeniem do produkcji mięsa; 11) Wariant Dobrostan koni utrzymywanych w pomieszczeniach lub w budynkach; 12) Wariant Dobrostan koni utrzymywanych w systemie otwartym; 13) Wariant Dobrostan kóz. Zgodnie z § 31 pkt 3 rozporządzenia, liczbę zwierząt zatwierdzonych do płatności stanowią kurczęta brojlery lub indyki utrzymywane z przeznaczeniem do produkcji mięsa, które w okresie ustalonym na podstawie § 4 ust. 1 pkt la lub § 35, lub § 35a zostały przemieszczone bezpośrednio do rzeźni z przeznaczeniem do uboju oraz w odniesieniu do których do dnia objęcia wnioskiem o przyznanie płatności dobrostanowej dokonano zgłoszeń do komputerowej bazy danych wymaganych na podstawie przepisów wymienionych w art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz w odniesieniu do których najpóźniej od dnia objęcia tym wnioskiem zostały spełnione wymagania w zakresie identyfikacji zwierząt określone w przepisach wymienionych w art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Zgodnie natomiast z § 37 ust. 1 rozporządzenia, rolnikowi może zostać przyznana kwota przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych, o których mowa w art. 31 ust. 7 lit. b rozporządzenia 2021/2115, poniesionych z tytułu sporządzenia planu poprawy dobrostanu zwierząt, jeżeli są spełnione warunki przyznania płatności dobrostanowej w ramach wariantów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1, 2, 5 i 7-13, oraz praktyk podwyższających poziom dobrostanu zwierząt, o których mowa w § 3 ust. 2 pkt 3 lit. b i c, pkt 4 lit. a i b oraz pkt 5 lit. a. Organy ustaliły, że zwierzęta – kury, hodowane przez skarżącego z przeznaczeniem do uboju nie kwalifikują się do płatności, ponieważ nie został w ich przypadku spełniony wynikający z § 31 pkt 3 rozporządzenia z 20 kwietnia 2023 r. warunek przemieszczenia bezpośrednio do rzeźni, gdyż miały one wpierw zostać przemieszczone do siedziby pośrednika. Dla przypomnienia: przepis, o którym tu mowa stanowił, że "liczbą zwierząt zatwierdzonych do płatności dobrostanowej w ramach wariantu, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 9 i 10, jest liczba kurcząt brojlerów lub indyków utrzymywanych z przeznaczeniem do produkcji mięsa, które w okresie ustalonym na podstawie § 4 ust. 1 pkt 1a lub § 35, lub § 35a zostały przemieszczone bezpośrednio do rzeźni z przeznaczeniem do uboju". Z przepisu tego wynikają dwie przesłanki faktyczne zakwalifikowania zwierzęcia do płatności dobrostanowej. Pierwszą jest utrzymywanie zwierząt z przeznaczeniem do produkcji mięsa, a drugą przemieszczenie ich bezpośrednio do rzeźni. Przemieszczenie należy tu rozumieć jako czynność faktyczną polegającą na transporcie zwierząt z gospodarstwa – miejsca hodowli do rzeźni. Przepis nie stanowi o czynności prawnej zbycia zwierząt podmiotowi prowadzącemu rzeźnię. W ogóle nie stanowi o czynności zbycia. Nie wyklucza wręcz, by musiało dojść do sprzedaży drobiu przed ubojem. Nie wyklucza również, by zbycie odbyło się na rzecz innego podmiotu niż prowadzący rzeźnię. Prawnie istotna jest sama czynność faktyczna przemieszczenia do rzeźni w celu uboju. W rozpoznawanej sprawie organy natomiast uznały, że nie doszło do przemieszczenia zwierząt bezpośrednio do rzeźni, ponieważ w bazie systemu komputerowego IRZPlus odnotowano, że zwierzęta przemieszczono do [...] Sp. z o.o. przy czym wskazano, że jest to "pośrednik bez obiektu" mający siedzibę w [...], [...]. Skarżący natomiast, dla podważenia tego ustalenia przedstawił dokumenty – świadectwa urzędowe dla żywych zwierząt przewożonych do rzeźni wystawione przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] wskazujące, że zwierzęta zostały przemieszczone do rzeźni prowadzonej przez [...] Sp. z o.o. pod tym samym adresem pod jakim zarejestrowano siedzibę pośrednika, czyli [...], [...], przy czym – jak ustalił organ odwoławczy na podstawie posiadanych danych ewidencyjnych – podmiot wymieniony w świadectwach, pod wskazanym adresem prowadzi właśnie rzeźnię. W ocenie Sądu skarżący wykazał więc, że doszło do przemieszczenia zwierząt bezpośrednio do rzeźni. Należy uznać, że zapisy w bazie systemu komputerowego nie mogą mieć w tej sytuacji rozstrzygającego znaczenia, ponieważ są wtórne w stosunku do rzeczywistych czynności podejmowanych przez rolnika. Skoro rolnik dokumentami urzędowymi, korzystającymi ze szczególnej mocy dowodowej (art. 76 § 1 k.p.a.), w toku postępowania odwoławczego wykazał, że doszło do przemieszczenia zwierząt do rzeźni, organy nie mogły przyjąć sprzecznego z ich treścią ustalenia na podstawie wpisu do systemu IRZPlus. W sprawie skarżącego istotne znaczenie ma również fakt, że siedziba zarówno pośrednika jak i rzeźni mieściła się pod tym samym adresem, a jak organ sam wskazywał, wedle zapisów ewidencji pośrednik nie dysponował żadnym "obiektem". Dodatkowo potwierdza to wiarygodność twierdzenia skarżącego o przemieszczeniu zwierząt z jego gospodarstwa bezpośrednio do rzeźni. Dlatego Sąd uznał, że organy w postępowaniu naruszyły art. 80 k.p.a., a w konsekwencji również § 31 pkt 3 rozporządzenia z 20 kwietnia 2023 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Dlatego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania (pkt 2 wyroku) znajduje podstawę prawną w art. 200 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uwzględni wyrażoną tu ocenę prawną i – w przypadku braku nowych świadczących odmiennie dowodów – przyjmie, że w przypadku zwierząt objętych wnioskiem o płatność spełniony był warunek przemieszczenia ich bezpośrednio do rzeźni.