III SA/Po 652/17

Dnia 20 grudnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia[...]. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej kwotę [...]złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie. Pismem z dnia [...] r. X wniosła o umorzenie lub rozłożenie na raty nieopłaconych należności na ZUS wraz z odsetkami i kosztami upomnienia/egzekucji ( wynikających z jej odpowiedzialności jako spadkobiercy po zmarłym płatniku składek – Y ). ZUS na podstawie art. 61 a K.p.a. decyzją z dnia [...]r. odmówił wszczęcia postępowania : - w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikiem składek – zatrudnionych przez Y pracowników - w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP i FGŚP za pracowników zatrudnionych przez Y w części finansowanej przez płatnika składek. Organ uzasadniał swoja decyzję dotyczącą odmowy wszczęcia postępowania tym, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie mają zastosowania przepisy dotyczące umorzenia należności wobec ZUS wskazane w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, co wynika z treści art. 30 ustawy. Do należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika składek nie mają zastosowania przepisy art. 28 ust. 3 a powyższej ustawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca powołała się na trudną sytuację finansową. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy ZUS decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. Organ wskazał, że do należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika składek nie mają zastosowania przepisy art. 28 ust. 3 a powyżej cytowanej ustawy. Co do kwestii składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek organ wskazał, że nie mają zastosowania przepisy dotyczące umorzenia należności wobec ZUS wskazane w powoływanej ustawie. Organ podał też, że strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazała na okoliczności dotyczące umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek lub składek na ubezpieczenia ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. W tym zakresie natomiast zostanie wydana odrębna decyzja. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzucając tym decyzjom naruszenie: - art. 28 u.s.u.s. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wskutek niewłaściwie ocenionej sytuacji majątkowej skarżącej. Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że decyzja ta jak i ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem prawa. ZUS na podstawie art. 61 a kpa decyzją z dnia [...] r. odmówił wszczęcia postępowania : - w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikiem składek – zatrudnionych przez Y pracowników - w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP i FGŚP za pracowników zatrudnionych przez Y w części finansowanej przez płatnika składek. Organ uzasadniał swoja decyzję dotyczącą odmowy wszczęcia postępowania tym, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie mają zastosowania przepisy dotyczące umorzenia należności wobec ZUS wskazane w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Do należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika składek nie mają zastosowania przepisy art. 28 ust. 3 a powyższej ustawy. Organ II instancji wskazał w uzasadnieniu, że strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazała na okoliczności dotyczące umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek lub składek na ubezpieczenia ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. W tym zakresie natomiast zostanie wydana odrębna decyzja. Decyzja ta została wydana przez ZUS w dniu [...]r. i po merytorycznym rozpoznaniu wniosku organ odmówił umorzenia należności w części finansowanej przez płatnika składek ( na ubezpieczenia zdrowotne i społeczne oraz na FPiGŚP ) oraz w części finansowanej przez płatnika składek na własne ubezpieczenia zdrowotne i na Fundusz Pracy. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją organu z dnia [...] r. Od tej decyzji została wywiedziona skarga do WSA w Poznaniu, który to Sąd wyrokiem z dnia 22 listopada 2017r. uchylił zaskarżoną decyzję (sygn. akt III SA/Po 731/17). W przedmiotowej sprawie doszło zatem do sytuacji, gdy organ I i II instancji odmówiły wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP i FGŚP za pracowników zatrudnionych przez Y w części finansowanej przez płatnika składek. Stwierdzono bowiem brak podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku. Jednocześnie organ II instancji w uzasadnieniu wskazał, że wniosek strony w tym zakresie podlegał co do zasady merytorycznemu rozpoznaniu i zapowiedział wydanie odrębnej decyzji merytorycznej w tym zakresie, co następnie uczynił. Tym samym organ II instancji dopuścił się istotnej niekonsekwencji, albowiem utrzymał decyzję I instancji w całości, czyli również w zakresie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP i FGŚP za pracowników zatrudnionych przez Y w części finansowanej przez płatnika składek, a jednocześnie stwierdził, że należności tego typu podlegają co do zasady umorzeniu i w tym zakresie zostanie wydana odrębna decyzja administracyjna. Nadto zaznaczyć należy, iż podana podstawa prawna rozstrzygnięcia -art. 61 a K.p.a. stwierdza, że organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania gdy m.in. z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Z powyższego wynika, że organ w sytuacji gdy uznał, że postępowanie nie mogło być wszczęte winien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania a nie, jak to uczynił decyzję. Wydanie bowiem decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania nie ma żadnego uzasadnienia w przepisach kodeksu . Zgodnie bowiem z art. 104 § 2 K.p.a. decyzje rozstrzygają sprawę co do istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę. Tu organ nie kończył sprawy a jedynie orzekł, że w ogóle postępowanie nie może być wszczęte (odmowa w oparciu o art. 61 a K.p.a.). Uznając zatem, że zaskarżone decyzje II i I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania ( art. 61 a kpa ), Sąd orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2016.718, ze zm.). O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy oraz §14 pkt 1 ppkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, zm. Dz.U. z 2016 poz. 1668).