III SA/Po 657/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędzia WSA Beata Sokołowska (spr.) Protokolant : sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2006 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. oddala skargę II. przyznaje radcy prawnemu B. W. kwotę [...] złotych podwyższoną o 22% stawkę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. /-/ B. Sokołowska /-/ W. Długaszewska /-/ T. M. Geremek Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta P., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 roku, Nr 87, poz. 960 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu M. G. z pobytu stałego przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania M. G. zostało wszczęte na żądanie jego ojca W. G., posiadającego własnościowe spółdzielcze prawo do przedmiotowego lokalu. Wnioskodawca wskazał, że syn po zawarciu związku małżeńskiego w 1986 lub 1987 roku przeprowadził się do żony i zamieszkał w P., gdzie był zameldowany na pobyt czasowy. Od tego czasu nie przebywał w mieszkaniu przy ul. [...], jedynie sporadycznie przyjeżdżał w odwiedziny. W dniu [...] października 2000 roku M. G. przyjechał i został na kilka dni. Następnie przeciętnie 2-3 razy w tygodniu przychodził do mieszkania i nocował w nim. Po dniu [...] sierpnia 2002 roku jednak się więcej w nim nie pojawił i wnioskodawca nie wie, gdzie jego syn przebywa. Dalej Prezydent Miasta P. w sposób szczegółowy przedstawił treść zeznań złożonych w toku postępowania administracyjnego przez W. G. i M. G., wskazując, że rozbieżności dotyczą przede wszystkim terminu i okoliczności opuszczenia mieszkania i organ odstąpił od ich dogłębnego wyjaśnienia, bowiem w konsekwencji nie mają one znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu powołano się na wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...], sygn. akt [...] w sprawie z powództwa W. G. przeciwko M. G. o eksmisję oraz na rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego z dnia [...], sygn. akt [...] oddalające pozew M. G. w sprawie o przywrócenie naruszonego posiadania. Jednocześnie organ I instancji podkreślił, że dany lokal jest tylko wówczas stałym miejscem pobytu osoby w nim przebywającej, gdy stanowi dla niej wyłączne centrum życiowe, a więc koncentrują się w nim wszystkie codzienne sprawy. Ponieważ ustalono, że M. G. nie mieszka na stałe przy ul. [...], a mieszkanie opuścił bez wymeldowania, to spełnione zostały przesłanki wymienione w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Na koniec wyjaśniono również, że brak innego stałego miejsca pobytu czy niemożność zameldowania się w aktualnym miejscu pobytu nie stanowią przeszkody w wydaniu decyzji o wymeldowaniu . W odwołaniu od powyższej decyzji M. G. wniósł o przywrócenie zameldowania pod adresem ul. [...]. W uzasadnieniu podał, że od dnia [...] października 2000 roku do [...] sierpnia 2002 roku zamieszkiwał w przedmiotowym mieszkaniu w sposób ciągły i nieprzerwany. Było to jego centrum życiowe, gdzie przebywał, wypoczywał i prowadził gospodarstwo domowe. W dniu [...] sierpnia 2002 roku został natomiast psychicznie zmuszony przez ojca do opuszczenia tego lokalu. Nie ma możliwości powrotu do tego mieszkania, choćby z uwagi na brak kluczy. Jest obecnie osobą bezdomną i ponieważ nie opuścił miejsca stałego pobytu dobrowolnie, lecz wyłącznie pod przymusem, twierdzenie, że zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest całkowicie bezzasadne. W. G. w piśmie z dnia [...] sierpnia 2004 roku w "odpowiedzi na odwołanie" wniósł o jego oddalenie. Wnioskodawca podkreślił, że syn sam przyznał, że nie przebywa w mieszkaniu przy ul. [...] od dnia [...] sierpnia 2002 roku. Wskazał też, że Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] nakazał M. G. opróżnić ze swoich rzeczy i wydać mu pokój znajdujący się w przedmiotowym lokalu, gdyż uznał, ze syn utracił prawo do dalszego korzystania z tego pokoju. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie organ odwoławczy podał, iż podziela stanowisko organu I instancji, że w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka warunkująca wydanie decyzji o wymeldowaniu. Argumenty podnoszone w odwołaniu nie mogą zaś mieć wpływu na odmienną ocenę stanu faktycznego w sytuacji, gdy M. G. nie przebywa w spornym lokalu, tworząc fikcję meldunkową, co zostało udowodnione zeznaniami wnioskodawcy, zeznaniami zainteresowanego i orzeczeniem eksmisji. Organ II instancji podniósł również, iż gdyby nawet przyjąć, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, jak twierdzi odwołujący, to brak z jego strony podjęcia skutecznych środków prawnych o przywrócenie naruszonego posiadania mieszkania przez Sąd umożliwiających powrót do lokalu, świadczy o tym, że wyżej wymieniony godził się z tą sytuacją. Ponadto Wojewoda wskazał, że fakt posiadania w lokalu swych rzeczy czy ruchomości nie prowadzi do wniosku, że przesłanka opuszczenia lokalu nie została spełniona. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. G. wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] i przywrócenie zameldowania stałego pod adresem ul. [...] lub o zasądzenie od Wojewody przyznania mu zastępczego lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu skarżący w znacznym zakresie powtórzył dotychczasową argumentację. Zwrócił także uwagę na swą trudną sytuację, jako osoby bezdomnej i bezrobotnej. Zdaniem M. G. w jego przypadku nie może mieć zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. W ocenie Wojewody w skardze zostały jedynie powtórzone zarzuty z odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę decyzji organu I i II instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. Nr 87 poz. 960 z 2001 roku ze zm.). Zgodnie zaś z treścią art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, rozpatrywaną w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01), orzekającym o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy, wystarczającą podstawę do wymeldowania danej osoby stanowi faktyczne opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu. O takim opuszczeniu można mówić w przypadku trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, co nie zachodzi w przypadku niedobrowolnego wyprowadzenia się z lokalu połączonego jednak z podejmowaniem prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania (por. m.in. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2002 roku – sygn. akt II SA/Po 1942/00, wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 roku – sygn. akt. V SA 3078/00, LEX nr 78937, wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2000 roku – sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954). Skarżący nie przebywa w mieszkaniu przy ul. [...] od dnia [...] sierpnia 2002 roku. Powyższe wynika z zeznań W. G., jak i samego M. G. Skarżący jednak twierdzi, że nie opuścił lokalu dobrowolnie, lecz pod presją psychiczną swego ojca. Należy zauważyć, że w aktach administracyjnych (k.–1) znajduje się oświadczenie M. G. z dnia [...] lipca 2002 roku, z którego wynika, że z mieszkania W. G. wyprowadzi się dobrowolnie do dnia [...] sierpnia 2002 roku. Jednocześnie wnioskodawca zeznał, iż nie zaprzecza, że żądał opuszczenia jego mieszkania przez syna, który "przychodził do domu kiedy chciał i o której godzinie. Znikał na kilka dni, wracał najczęściej pod wpływem alkoholu", ale go nigdy z tego mieszkania nie wyrzucił. W. G. podkreślił również, że jako osoba schorowana wymaga spokoju. W dniu 19 lutego 2003 roku pełnomocnik wnioskodawcy wniósł do Sądu Rejonowego pozew, w którym domagał się zasądzenia pozwanego M. G. na opuszczenie, opróżnienie i wydanie rzeczy użyczonej, tj. jednego pokoju usytuowanego w lokalu nr [...] przy ul. [...] – na rzecz W. G. (k. - 52 – 53 akt adm.). Treść pozwu koresponduje z zeznaniami wnioskodawcy złożonymi w postępowaniu administracyjnym. W szczególności potwierdza okoliczność, że M. G. przebywa w miejscu dla powoda (wnioskodawcy) nieznanym. Wyrokiem z dnia [...] – sygn. akt [...] Sąd Rejonowy między innymi nakazał pozwanemu, aby opróżnił ze swoich rzeczy i wydał W. G. pokój znajdujący się w lokalu nr [...] mający okno na podwórze i umorzył postępowanie w zakresie roszczenia o nakazanie pozwanemu opuszczenia lokalu. Ponieważ jednak w dniu [...] listopada 2002 roku M. G. złożył w Sądzie Rejonowym pozew o ochronę naruszonego posiadania organ I instancji prawidłowo zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego w tej sprawie. Z akt administracyjnych wynika, że w dniu [...] grudnia 2002 roku (sygn. akt [...]) oraz w dniu [...] stycznia 2004 roku (sygn. akt [...]) nastąpił zwrot pozwu, zaś prawomocnym wyrokiem z dnia [...] Sąd Rejonowy (sygn. akt [...]) oddalił pozew o przywrócenie naruszonego posiadania (k.– 70). W tym stanie rzeczy należy podkreślić, że organy administracji publicznej obu instancji trafnie uznały, iż M. G. nieskutecznie występował do sądu z żądaniem przywrócenia naruszonego posiadania, co może świadczyć o tym, że godził się na zaistniałą sytuację. Według Sądu słusznie też organy te przyjęły, że skoro skarżący nie przebywa w przedmiotowym lokalu od [...] sierpnia 2002 roku, to nie może ono stanowić jego centrum życiowego choćby znajdowały się tam jego rzeczy osobiste, niektóre sprzęty itp. Mieszkanie stanowi bowiem stałe miejsce pobytu przebywających w nim osób, gdy jest centrum, w którym koncentrują się codzienne sprawy. Mając więc na względzie materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony prawidłowo przez Prezydenta Miasta P. oraz Wojewodę a w szczególności wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] (sygn. akt [...]), na okoliczność którego M. G. miał możliwość wypowiedzenia się w trakcie przesłuchania w dniu [...] czerwca 2004 roku, zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie trzeba stwierdzić, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki przemawiające za wymeldowaniem skarżącego z mieszkania przy ul. [...]. Wobec powyższego Sąd nie znajdując podstaw do przyjęcia, że zaskarżone decyzje naruszają prawo materialne, bądź że doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Ponieważ skarżącego reprezentował pełnomocnik ustanowiony z urzędu, a koszty tej pomocy nie zostały opłacone Sąd orzekł w tym zakresie w oparciu o § 15 i § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 z późniejszymi zmianami), jak w punkcie 2 orzeczenia. /-/B. Sokołowska /-/W. Długaszewska /-/T. M. Geremek