III SA/Po 657/12

Dnia 26 stycznia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 stycznia 2017 roku ponownego wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] kwietnia 2012 roku Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia na pismo dotyczące pozostawienia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2007 bez rozpoznania; postanawia umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący R. P., w prawem przewidzianej formie, ponownie wystąpił z żądaniem przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym (k. 315-316 akt sądowych). Wcześniej zgłaszane żądania w zakresie przyznania prawa pomocy (k.12-13, k. 82-83, k.154-156, k. 229-230 akt sądowych) zostały już prawomocnie rozstrzygnięte. Postępowania wpadkowe wszczynane w przedmiocie przyznania prawa pomocy kończył się poprzez utrzymanie w mocy orzeczenia o odmowie przyznania prawa pomocy (postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2012 roku o sygn. akt II GZ 415/16, k. 43-51 akt sądowych), a następnie poprzez utrzymanie w mocy orzeczenia o umorzeniu postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy (postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2016 roku o sygn. akt II GZ 520/16, k. 274-276 akt sądowych). W uzasadnieniu kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy (k. 315-316 akt sądowych), Wnioskodawca ponownie powołał ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej, na które wskazywał już w pierwotnym i kolejnych wnioskach o przyznanie prawa pomocy (k.12-13, k. 82-83, k.154-156, k. 229-230 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2016 roku starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu orzekł o umorzeniu postępowania wywołanego kolejnym wnioskiem R. P. o przyznanie prawa pomocy (k. 319-321 akt sądowych). Wnioskodawca skorzystał z prawa do sprzeciwu i wniósł o uchylenie postanowienia referendarz sądowego w całości, jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym oraz budzącego niezadowolenie strony skarżącej (k. 326 akt sądowych). W sprzeciwie zawarte zostało kolejne żądanie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz kolejne żądanie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte przed dniem 15 sierpnia 2015 roku. Zatem w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie - art. 260 §1 i §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016, poz. 718 - dalej P.p.s.a.) w związku z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 roku o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2015, poz. 658). Występując ponownie z żądaniem przyznania prawa pomocy Skarżący nie złożył oświadczenia majątkowego o treści pozwalającej dokonać rzetelnej i rzeczowej oceny jego zdolności płatniczych. Składając kolejny wniosek o prawo pomocy Skarżący ponownie uchylił się od wykonania wcześniejszych wezwań do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, które kierowano do niego w toku postępowań prowadzonych na postawie poprzednich wniosków o przyznanie prawa pomocy. Sąd uznaje zatem, że Skarżący ma świadomość tego, że kolejnemu żądaniu w zakresie tzw. prawa ubogich nie towarzyszy niezbędny element wniosku o przyznanie prawa pomocy, a mianowicie oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz oświadczenie osoby fizycznej o jej stanie rodzinnym. Wskazać przy tym należy, że niezbędnym elementem ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest wykazanie zmiany okoliczności sprawy, co wynika z art. 165 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na uwadze powyższe wyjaśnić należy, że występowanie z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy, które wspiera tożsama argumentacja, co żądanie już prawomocnie załatwione orzeczeniem o odmowie przyznania prawa pomocy, a przy tym składanie kolejnego żądania przyznania prawa pomocy w kontekście nadal niezrealizowanego wezwania do uzupełnienie oświadczenia majątkowego, nosi znamiona nadużycia prawa w postaci obejścia przepisów o obowiązku przedstawienia dokładnych danych o stanie majątkowym i rodzinnym. W konsekwencji powyższego Sąd uznaje, że złożenie kolejnego żądania przyznania prawa pomocy, ale bez wykonania wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego skierowanego do strony przy pierwotnym wniosku o prawo pomocy, ma ten skutek, że zbędne jest przeprowadzanie oraz przedstawianie kolejnej merytorycznej oceny, co do przesłanek warunkujących uprawnienie strony do otrzymania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Skoro strona postępowania, wbrew swoim obowiązkom prawnym, nie wykonuje obowiązków procesowych w zakresie uzupełnienia oświadczenia majątkowego, to brak jest ustaleń faktycznych, które mogłyby stanowić tło dla weryfikacji twierdzeń o spełnieniu przesłanek określonych w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., w tym także w zakresie ewentualnego pogorszenia się sytuacji majątkowej strony postępowania, której wcześniej już odmówiono przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze żądanie przyznania prawa pomocy zawarte w sprzeciwie od orzeczenia referendarz sądowego wyjaśnić należy, że w tym zakresie nie przesłano Skarżącemu kolejnego formularza wniosku o przyznanie praw pomocy, gdyż w tej sytuacji procesowej nie mamy do czynienia z tzw. ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Treść sprzeciwu od orzeczenia referendarz sądowego zawierający kolejne żądanie przyznania prawa pomocy ma ten skutek prawny, że modyfikuje (ogranicza lub rozszerza) zakres żądania wniosku o prawo pomocy lub uzupełnia argumentację dotyczącą faktycznych podstaw zasadności żądań już zgłoszonych i będących przedmiotem rozpoznania. Niniejsze postanowienie zostało wydane w celu rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 22 listopada 2016 roku i jest skuteczne od daty złożenia wniosku, a zatem obejmuje swym zakresem także kolejne żądanie, modyfikację żądań, dokonaną w sprzeciwie, czyli przed datą wydania przez Sąd niniejszego orzeczenia. Ponowienie w sprzeciwie żądania przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, ale bez wykonania wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego skierowanego do strony w odpowiedzi na pierwotny wniosek o prawo pomocy, ma ten skutek, że zbędne jest prowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność pogorszenia się sytuacji majątkowej Wnioskodawcy w toku rozpoznania wniesionego środka zaskarżenia (sprzeciwu). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 249a oraz art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 roku o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.