III SA/Po 66/24

Dnia 17 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 22 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę. W dniu 20 czerwca 2023 r. P. S. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. wniosek o przyznanie pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z [...]. W pkt II wniosku wnioskodawca oświadczył, że jako załącznik załącza fakturę potwierdzającą sprzedaż 31 maja 2023 r. 52,3 t rzepaku podmiotowi prowadzącemu działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych. W dniu 20 lipca 2023 r. wnioskodawca złożył zmianę do wniosku z 20 czerwca 2023 r. oświadczając, że ponadto dokonał 14 lipca 2023 r. sprzedaży 153,7 t rzepaku wskazanemu wyżej podmiotowi, na dowód czego załączył stosowną fakturę. Decyzją z 6 września 2023 r. Kierownik BP ARiMR w G. odmówił przyznania wnioskowanej pomocy. Jako podstawę prawną decyzji powołano § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz. U. z 2023 r., poz. 762 ze zm.), dalej: "rozporządzenie". W uzasadnieniu decyzji wskazano, co następuje. Załączona faktura z 31 maja 2023 r., potwierdzająca sprzedaż rzepaku, zawiera dane osobowe i adresowe oraz NIP: Gospodarstwo Rolne P. S., [...], [...], NIP [...]. W trakcie kontroli administracyjnej wniosku okazało się, że P. S. pod firmą [...] o tym samym numerze NIP co prowadzone przez niego gospodarstwo rolne, skupował rzepak. Jako jeden byt zatem jednocześnie sprzedawał on i kupował rzepak, co z uwagi na § 3 ust. 3 rozporządzenia uniemożliwia przyznanie pomocy. W systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt potwierdzono, że wnioskodawca od 5 maja 2014 r. do 2 sierpnia 2023 r. był posiadaczem zwierzęcia (konia). Wnioskodawca złożył odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że załączone przez niego dokumenty (rejestr sprzedaży, rejestr kosztów [...], lista kont syntetycznych, nakazy podatkowe i stanu magazynów) wykazują całkowitą odrębność dwóch podmiotów: gospodarstwa rolnego (sprzedającego rzepak) i jednoosobowej działalności gospodarczej (skupującej rzepak). Decyzją z 22 listopada 2023 r. Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej: "K.p.a.". W uzasadnieniu wskazano, co następuje. Zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia pomocy nie przyznaje się rolnikowi będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, rzepaku lub rzepiku, które zostały zakupione przez ten podmiot. W odwołaniu strona twierdzi, że P. S. posługujący się NIP [...] prowadzący gospodarstwo rolne i jednoosobową działalność gospodarczą, to dwa różne podmioty. Niemniej jednak, P. S. i jednoosobowa działalność gospodarcza [...] P. S., posługują się tym samym numerem NIP [...] i należy traktować je jako jeden podmiot. Jednoosobowa działalność gospodarcza powiązana jest bezpośrednio z jej właścicielem. Wszystkie zobowiązania, a także dochody to majątek przedsiębiorcy - właściciela, stąd prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą firma nie ma swojego majątku. Ruchomości, samochód czy wyposażenie sklepu formalnie zawsze stanowi prywatny majątek właściciela. Nie tylko majątek firmy jest de facto majątkiem przedsiębiorcy prowadzącego działalność, ale również wszelki zysk wypracowany w ramach jednoosobowej działalności jest bezpośrednio dochodem przedsiębiorcy - właściciela. Podatnicy decydujący się na założenie takiej działalności muszą zwrócić uwagę, że majątkiem przedsiębiorstwa jest ich własny majątek. W przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej zarówno właściciel - przedsiębiorca, jak i powadzona przez niego firma mogą posiadać tylko jeden NIP i nim posługują się przy rozliczeniach podatkowych. Za uznaniem osoby fizycznej prowadzącej gospodarstwo rolne i firmę, którą prowadzi, jako jeden podmiot przemawiają także interpretacje skarbowe. Z uwagi na konstrukcję prawną i przyjęte rozwiązania dla prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej, tj. brak majątku odrębnego firmy, odpowiedzialność majątkową przedsiębiorcy za zobowiązania firmy, rozliczenia podatkowe, dochody, i w końcu wspólny NIP, zarówno osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą, jak również prowadzona przez nią działalność, traktowana jest jak jeden byt. Zamiarem ustawodawcy przyznanie pomocy ma na celu wsparcie tylko podmiotów, które dokonały wyłącznie sprzedaży zbóż, wykluczając tych, którzy jednocześnie je skupowali. Kontrola wniosku P. S. wykazała, że inni beneficjenci programu sprzedali mu rzepak i otrzymali z tego tytułu płatność. P. S. prowadzi również produkcję zwierzęcą (konie). Przepis § 3 ust. 3 rozporządzenia wskazuje, że podmiot jednocześnie skupujący w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą i sprzedający ten sam rodzaj zbóż jest wyłączony z pomocy. Nie jest wskazane, że ma to być to samo zboże, tylko ten sam rodzaj zboża. Organ pierwszej instancji prawidłowo zatem ustalił, że P. S. i [...] należy uznać za ten sam podmiot. Jak wynika z faktur P. S. skupował rzepak i ten sam rodzaj zboża sprzedawał. Jest on zatem jednocześnie podmiotem skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą oraz sprzedawał ten sam rodzaj zbóż, który został zakupiony przez ten podmiot. W związku z powyższym organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że w związku z § 3 ust. 3 rozporządzenia nie można stronie przyznać pomocy. Konstrukcja przepisów prawa ma zapobiegać przyznawaniu pomocy do tego samego zboża, które mogłoby być wielokrotnie kupowane i sprzedawane. Dokumenty załączone do odwołania tylko potwierdzają prawidłowość rozstrzygnięcia. We wszystkich dokumentach występuje P. S. z imienia i nazwiska, dodatkowo obie działalności posługują się tym samym NIP. Za długi zaciągnięte przez jednoosobową działalność gospodarczą ([...]) P. S. będzie odpowiadał także gruntami rolnymi, na których prowadzi działalność rolniczą. W skardze wnioskodawca zarzucił naruszenie: 1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie odwoławczym obowiązkowi w tym zakresie przez: a) brak wykazania i szczegółowego odniesienia się do zarzutu skarżącego dotyczącego braku zbieżności działalności rolniczej i działalności gospodarczej przez skarżącego (wskazane podmioty podlegają zupełnie innym zasadom rozliczania), b) brak weryfikacji przez organy charakteru prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej i jej rozróżnienia od prowadzonej działalności rolniczej, c) odstąpienie od rozważenia w jakim zakresie prowadzone przez skarżącego podmioty (działalność gospodarcza i rolnicza) posiadają odrębny majątek i ponoszą odrębną odpowiedzialność materialną (podczas gdy faktycznie gospodarstwo rolne jest oddzielone od jednoosobowej działalności gospodarczej); 2. art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i art. 11 K.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji polegające na: a) braku ustosunkowania się do twierdzeń skarżącego zawartych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji i wskazanie w zaskarżonej decyzji zbyt ogólnych sformułowań, co skutkowało uniemożliwieniem realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwieniem rzetelnego sporządzenia środka odwoławczego, a następnie kontrolę instancyjną, b) braku przedstawienia przez organ odwoławczy uzasadnionych wniosków w zakresie analizy odrębności wskazanych podmiotów (rolniczego i jednoosobowej działalności gospodarczej) prowadzonych przez skarżącego (ograniczając się jedynie do ogólnych sformułowań i zanegowania stanu faktycznego), c) zaniechania przytoczenia przez organ odwoławczy całościowego stanu faktycznego, w związku z którym wydano zaskarżoną decyzję (w tym uznania, że w sprawie nie potrzeba dalszych wyjaśnień); 3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy przez organ odwoławczy decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji; 4. § 3 ust. 3 rozporządzenia przez wadliwie przyjęcie przez organ odwoławczy, że zasadne było zastosowanie tego przepisu i podtrzymanie decyzji organu pierwszej instancji, w której uznano, że skarżący jest zarówno rolnikiem, jak i jednocześnie podmiotem skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył , co następuje. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się tym kryterium, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia. Zaskarżoną decyzję wydano na podstawie przepisów rozporządzenia. Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia pomoc przyznaje się rolnikowi: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r. poz. 2001 i 2727 oraz z 2023 r. poz. 412), i który wyraził zgodę, o której mowa w art. 10c ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; 2) który dokonał sprzedaży: a) żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub b) kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r. - podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą; 3) który poniósł stratę gospodarczą, o której mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/739 oraz w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/1343; 4) który w 2022 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i zadeklarował w tym wniosku powierzchnię upraw kukurydzy, żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku. Pomocy nie przyznaje się rolnikowi będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, rzepaku lub rzepiku, które zostały zakupione przez ten podmiot (§ 3 ust. 3 rozporządzenia). Rozporządzenie wydano na podstawie art. 6c ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2157 ze zm.), dalej: "ustawa o ARiMR". Zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy K.p.a., z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. Stosownie do art. 10a ust. 1a ustawy o ARiMR w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie z art. 10a ust. 1b ustawy o ARiMR strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Porównanie regulacji dotyczących postępowania w sprawie przyznania pomocy z zasadami ogólnymi wymienionymi w K.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 K.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku przyznawania przedmiotowej pomocy obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku i innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wprowadzone istotne odstępstwa od ogólnych zasad przewidzianych w K.p.a. wskazują na obowiązek (ciężar) aktywnego uczestnictwa w postępowaniu przez wnioskodawcę, w tym przedstawienia dowodów. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Organ nie był zatem zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy. Mając na względzie opisane wyżej odstępstwa procesowe, szczególną rolę wnioskodawcy w tym postępowaniu, który je inicjuje i jednocześnie ponosi ciężar dowodzenia faktów, z których wyprowadza korzystne dla siebie skutki - przyznanie pomocy, należy stwierdzić, że w realiach kontrolowanej sprawy skarżący nie wykazał w stosownym terminie istnienia warunków niezbędnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy. Nie było sporne, że P. S. prowadzący gospodarstwo rolne 31 maja 2023 r. sprzedał [...] sp. z o. o. 52,3 t rzepaku, a 14 lipca 2023 r. sprzedał [...] sp. z o. o. 153,7 t rzepaku (stosowne faktury w aktach adm.). Nie było również sporne, że między lutym a czerwcem 2023 r. P. S. działający pod firmą [...] kupował rzepak (stosowne faktury w aktach adm.). Sporne było natomiast czy sprzedawanie i kupowanie rzepaku było dokonywane przez jeden i ten sam podmiot. W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organów, że odpowiedź na tak postawiony problem jest pozytywna. Słusznie wskazały organy, że P. S. jednocześnie prowadzi gospodarstwo rolne (sprzedawał rzepak) i jednocześnie jednoosobowo prowadzi działalność gospodarczą (kupował rzepak). Gospodarstwo rolne jak i działalność gospodarczą prowadzi osoba fizyczna (tu: P. S.), a nie spółka czy inna jednostka organizacyjna. Nie ma znaczenia w tym kontekście odmienność zasad prowadzenia tych dwóch rodzajów działalności (np. w zakresie rozliczania przychodów). Istotne jest to, że te dwa rodzaje działalności prowadzone są przez jeden podmiot - osobę fizyczną (P. S.). W świetle powyższego organy zasadnie uznały, że w sprawie ma zastosowanie § 3 ust. 3 rozporządzenia wyłączający możliwość przyznania pomocy rolnikowi będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, rzepaku lub rzepiku, które zostały zakupione przez ten podmiot. Skoro organy nie naruszyły przepisów postępowania ani § 3 ust. 3 rozporządzenia Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.