III SA/Po 661/11

Dnia 4 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak ( spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Beata Sokołowska Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi J. T. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] lipca 2011 r. o numerze sprawy [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia własne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. W dniu 24 czerwca 2010r. J. T. złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w [...] wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. Po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym ostateczną decyzją z dnia [...] września 2010r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia własne w kwocie 14 861,75 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 grudnia 2010r. , w sprawie III SA/Po 698/10 uchylił obie decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i nakazał ponowne rozpoznanie sprawy. W dniu 17 lutego 2011r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął odpis w/w wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności i uzasadnieniem oraz akta sprawy administracyjnej. W dniu 4 marca 2011r. J. T. otrzymała z ZUS zawiadomienie, iż postępowanie z wniosku Skarżącej z dnia 24 czerwca 2010r. zostało wszczęte. Organ wezwał też Skarżącą do przedłożenia dowodów na poparcie wniosku, o ile zaszły poważne zmiany w jej sytuacji materialno-bytowej. W odpowiedzi na powyższe pismo J. T. załączyła stosowne dokumenty. W dniu 23 marca 2011r. organ poinformował Skarżącą o niezałatwieniu sprawy w terminie. Tego też dnia skierowano do niej pismo o wyjaśnienie kwestii świadczenia alimentacyjnego na syna. Skarżąca w dniu 1 kwietnia 2011r. odpowiedziała na żądanie organu. W dniu 12 kwietnia 2011 poinformowano w/w o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i poinformowano o prawie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji; powyższe pismo strona odebrała w dniu 15 kwietnia 2011r. Decyzją z dnia [...] maja 2011r. o Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej J. T. W uzasadnieniu wskazano, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ustawy z dnia 13.10.1998 - O systemie ubezpieczeń społecznych. Ponadto brak przesłanek dla umorzenia zadłużenia na podstawie § 3 ust.1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Stronę pouczono, iż w przypadku zakwestionowania przedmiotowej decyzji może wystąpić z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W dniu 20 maja 2011r. J. T. sporządziła pismo, które nadała w dniu 21 maja 2011 adresowane do ZUS Inspektorat w Cz., w którym przekazała organowi prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16.12.2010r wraz z klauzulą wykonalności. Natomiast w dniu 18 maja 2011r. do ZUS Oddział w P. skierowała pismo przekazujące w/w wyrok oraz pismo przewodnie z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W dniu 03 czerwca 2011r. J. T. złożyła w ZUS Oddział w P. pismo, w którym poinformowała, że osobiście 19 maja 2011r. przedłożyła wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w tym organie oraz, że przekazała go również listem poleconym do Inspektoratu Cz. Decyzję z dnia [...] maja 2011r. uważa za bezprawną, a sprawę za zakończoną. Dodatkowo w dniu 27 czerwca 2011 roku J. T. w odpowiedzi na pismo informujące o zakończeniu postępowania poinformowała organ, że wyrokiem z dnia 16 grudnia 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana, tym samym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest bezprzedmiotowy i bezzasadny. Decyzją z dnia [...].07.2011r. o Nr [...] ZUS Oddział w P. stwierdził, iż nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż zaskarżona decyzja doręczona została J. T. w dniu 18 maja 2011r. Natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony w siedzibie organu w dniu 03 czerwca 2011r. Jednocześnie z pismem nie został złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Tym samym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony po upływie terminu do zaskarżenia decyzji i należy go pozostawić bez rozpoznania W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i podkreśliła, iż zaskarżone postanowienie zawiera błędy, które mają istotne znaczenie. Przede wszystkim zaś nie składała wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w dniu 03.06.2011r., a organ sam bez jej woli podjął działania w jej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesione. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej-art.1 §1 i §2 ustawy z dnia 15 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2005r. Nr 169,poz.1417 ze zm.). Zgodnie zaś z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153,poz. 1270n ze zm.) -Sąd nie jest związany granicami skargi , w tym sensie ,że zobligowany jest uwzględnić na korzyść strony takie naruszenie prawa w skardze nie zarzucone, ale dostrzeżone z urzędu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w P. zaskarżoną decyzję wydał w oparciu o treść art. 134 ustawy z dniała 14 czerwca 1960r - Kodeks postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, iż organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do jego wniesienia. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. W zainteresowaniu organu w przypadku tego przepisu pozostaje więc fakt terminowości złożonego pisma, co nie oznacza, iż na podstawie innych przepisów Kpa poza zainteresowaniem pozostaje jego treść. Tymczasem w piśmie z dnia 3 czerwca 2011r. strona wyraźnie nawiązywała do złożonych wcześniej pism do organów ZUS. Analiza akt sprawy dowodzi, iż istotnie już w dniu 19 maja 2011r. skarżąca osobiście przedłożyła w ZUS Oddział w P. pismo (datowane 18 maja 2011r.), w którym przedłożyła organowi wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 grudnia 2010r. oraz pismo przewodnie z sądu. Również wyrok sądu wraz z wezwaniem do zapłaty przekazem pocztowym w dniu 21 maja 2011r. przesłała do ZUS Inspektorat w Cz. Zaznaczyć należy, iż oba pisma złożone zostały w terminie określonym w pouczeniu decyzji z dnia [...] maja 2011r. nr [...], a pismo z dnia 18 maja złożono osobiście również w terminie i do organu wskazanego w pouczeniu decyzji I instancyjnej. Nie ulega wątpliwości, iż do obu tych pism, bezpośrednio nawiązuje w swoim wniosku z dnia 3 czerwca 2011 J. T. a poza uznaniem, że uważa decyzję [...] za bezprawną również żadnych innych zarzutów pod jej adresem nie zawiera. W ocenie Sądu zupełnie poza oceną organu pozostały działania skarżącej podjęte w terminie dla złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Skoro organ miał wątpliwości co do celu i znaczenia czynności strony winien wezwać ją do usunięcia braków poprzez sprecyzowanie treści żądania i pouczyć, iż nieusunięcie braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Niewątpliwie bowiem określenie żądania jest brakiem możliwym do usunięcia w postępowaniu administracyjnym. Dodatkowo wskazać należy, iż organ niekonsekwentnie z jednej strony nie zastosował trybu określonego przepisem art. 64 Kpa, z drugiej zaś strony nadał swojemu rozstrzygnięciu rygor określony tym właśnie przepisem. Również pomimo przywołania jako podstawy prawnej art. 134 Kpa zaskarżonemu rozstrzygnięciu wbrew w/w przepisowi nadano mylną nazwę decyzji, a nie postanowienia. Strona nie działała przez profesjonalnego pełnomocnika, jednakże starała się aktywnie uczestniczyć w toczącym się postępowaniu. Kilkakrotne nawiązywanie do wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r. jako ostatecznie (zdaniem Skarżącej) załatwiającego jej sprawę winno obligować organ do wyjaśnienia stronie tej kwestii, a zwłaszcza precyzyjnego ustalenia jej żądania. Treść cytowanych pism z 18 , jak i 19 maja , a także treść pisma z dnia 3 czerwca 2010 roku nie była jednoznaczna co do woli strony, co potwierdzają dodatkowo zarzuty skargi i kwestia ta winna zostać wyjaśniona. Oparcie się tylko na sformułowaniu zawartym w piśmie z dnia 3 czerwca 2011r., iż decyzja jest bezprawna nie realizuje zasady zaufania obywateli do organów Państwa. Kodeks postępowania administracyjnego nakłada na organy administracji publicznej obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 Kpa). Z zasadą tą wiąże się zasada udzielania informacji określona w art. 9 Kpa , zgodnie z którą organy administracji publicznej są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Podkreślić należy również, iż w skardze J. T. zarzuciła organom, iż pismo z dnia 3 czerwca 2011r. nie jest wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a ZUS sam podjął działania bez jej wniosku. Tym samym stanowisko organu, iż pismo z dnia 3 czerwca 2011r. jest wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy i to złożonym po terminie było przedwczesne i nie poparte prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, co w konsekwencji pozbawiło stronę prawa do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przede wszystkim winien dokładnie wyjaśnić intencje strony i zakres składanych żądań. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż w rozpatrywanej sprawie postępowania administracyjne cechuje naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym orzekł na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o uchyleniu zaskarżonej decyzji, a o wstrzymaniu jej wykonania na podstawie art. 152 tejże ustawy.