III SA/Po 662/09

Dnia 28 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Beata Sokołowska ( spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia ... r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej Spółki kwotę ... złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/M. Ławniczak /-/M. Kosewska /-/B. Sokołowska Postanowieniem Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 59 § 2, 3, 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 229 z 2005 r., poz. 1954 ze zm.), umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Sp. z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 15 lipca 2008 r. W uzasadnieniu decyzji organ egzekucyjny (i jednocześnie wierzyciel) wyjaśnił, iż w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia rachunku bankowego Spółki w Banku S. A., który poinformował o braku środków na przedmiotowym rachunku oraz powierzeniu przez Sąd Rejonowy (postanowieniem z dnia 11 czerwca 2007 roku) łącznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym, wobec czego przekazano mu sporne tytuły wykonawcze. Wskazany Komornik Sądowy pismem z dnia 27 października 2008 roku powiadomił natomiast organ I instancji o nieprowadzeniu postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego oraz umorzeniu tego postępowania postanowieniem z dnia 19 listopada 2007 roku. W tej sytuacji ponieważ organ nie posiadał informacji o jakichkolwiek aktywach majątkowych Spółki uznał, iż prowadzone postępowanie egzekucyjne nie doprowadzi do spłaty zadłużenia i uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, wobec czego na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzył postępowanie. W zażaleniu na powyższe postanowienie Sp. z o. o. wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Odwołująca zażądała przeprowadzenia dowodu z akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, dowodu z przesłuchania członka zarządu spółki oraz innych dowodów na okoliczność istnienia majątku dłużnika. Spółka wskazała, iż w toku postępowania egzekucyjnego przed Sądem Rejonowym rozpatrywany jest plan podziału środków uzyskanych z egzekucji majątku dłużnika – sprzedaży nieruchomości za ... zł, do której przyłączył się ZUS I Oddział (na podstawie tytułów wykonawczych ...). W dniu 26 stycznia 2009 roku M. miał informować organ I instancji o istnieniu tej należności. Ponadto dłużnik wskazał na istnienie bezspornej wierzytelności spółki w kwocie minimum 24.000 zł wobec Spółki z tytułu umowy z dnia 27 lipca 2005 roku na dostawę i montaż drzwi przeciwpożarowych. Organ egzekucyjny zaniechał, w ocenie Spółki, wyczerpującego ustalenia jej sytuacji majątkowej do czego był zobowiązany na podstawie art. 36 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji podtrzymał w pełni ustalenia faktyczne i rozważania prawne dokonane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. Podkreślił, iż o wierzytelności przysługującej Spółce w kwocie 24.000 zł organ egzekucyjny dowiedział się dopiero w złożonym zażaleniu. Natomiast ze wskazywanego podziału sumy uzyskanej z egzekucji ZUS otrzymał kwotę 29.185,12 zł z tytułu należności głównej oraz 12.932 zł z tytułu odsetek. Ponieważ koszty egzekucyjne określono na kwotę 8097,20 zł, a organ I instancji nie ustalił jakichkolwiek środków majątkowych zobowiązanego podlegających egzekucji przedmiotowe postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że w przypadku ujawnienia majątku zobowiązanego postępowanie egzekucyjne będzie mogło być prowadzono na nowo. W skardze na postanowienie organu II instancji Spółka wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz nakazanie dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, powołując się m. in. na fakt istnienia wierzytelności (24.000 zł). Zdaniem skarżącej organy egzekucyjne nie uzasadniły w wyczerpujący sposób, dlaczego w toku egzekucji nie uzyskano by kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Sąd Rejonowy postanowieniem z 13 marca 2009 r. miał pozostawić w planie podziału sum uzyskanych w toku egzekucji kwotę ok. 32.000 zł niepodzieloną, która według strony mogła przypaść m. in. Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Organ egzekucyjny nie ustalając stanu faktycznego sprawy i pomijając wnioski dowodowe Spółki naruszył art. 7, 8, 11, 75, 80 kpa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Dokonując oceny legalności postanowienia organu odwoławczego i poprzedzającego go orzeczenia organu I instancji Sąd uznał, że skarga okazała się uzasadniona, ale tylko ze względu na część podniesionych w niej zarzutów. Wskazać należy na wstępie, iż zgodnie z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. – Dz. U. Nr 229 z 2005 r., poz. 1954 ze zm.).dane postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wszczęcie ponownej egzekucji może z kolei nastąpić w przypadku ujawnienia majątku lub źródła dochodu przewyższającego kwotę wydatków egzekucyjnych (art. 61 ustawy). Dla umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 ustawy wymagane jest zatem ustalenie przez organ egzekucyjny spodziewanych kosztów tego postępowania oraz kategoryczne stwierdzenie, że postępowanie egzekucyjne nie doprowadzi do uzyskania kwot przewyższających te koszty. Po przeanalizowaniu akt administracyjnych niniejszej sprawy Sąd stwierdził, iż organ I instancji nie ustalił istnienia powyższych przesłanek w kategoryczny, jednoznaczny sposób, wobec czego jego postanowienie o umorzeniu przedmiotowego postępowania egzekucyjnego było zbyt arbitralne. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w swoim postanowieniu w ogóle nie wskazał wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego. Z kolei organ II instancji ustalił te koszty w wysokości 8.097,20 zł, ale nie wyjaśnił przy tym bliżej, jakie elementy składają się na tak wyliczoną sumę – czy obejmuje ona wyłącznie koszty zajęcia rachunku bankowego, czy również inne wydatki. Niezależnie od kwestii wysokości kosztów egzekucyjnych organ odwoławczy, w ocenie Sądu, przedwcześnie stwierdził, iż przedmiotowa egzekucja nie doprowadzi do uzyskania kwoty przekraczającej planowane koszty egzekucyjne (w podanej wysokości 8.097,20 zł) ze względu na brak środków majątkowych zobowiązanego. Organy obu instancji ograniczyły się bowiem w zakresie ustalania majątku Spółki jedynie do bezskutecznego zajęcia jej rachunku bankowego. Tymczasem we wniesionym zażaleniu strona wskazała wyraźnie na istnienie wierzytelności (minimum 24.000 zł) przysługującej jej wobec spółki S.A. z siedzibą w Z. z tytułu umowy z dnia 27 lipca 2005 roku na dostawę i montaż drzwi przeciwpożarowych na terenie inwestycji budowlanej w Warszawie. Z treści zażalenia wynika, iż na dowód powyższych okoliczności załączono pismo S. A., którego jednak w aktach egzekucyjnych brak. Należy w tym miejscu wskazać, iż w toku postępowania zażaleniowego organ egzekucyjny jest zobowiązany nie tylko do ustosunkowania się do zarzutów strony podniesionych w środku zaskarżenia, lecz również do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia danej kwestii procesowej (zob. m. in. J. Borkowski, B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 601, 606, 625-626). Zgodnie natomiast z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w postępowaniu egzekucyjnym zastosowanie znajdują zasady ogólne postępowania administracyjnego, m. in. zasada prawdy obiektywnej zobowiązująca organ zgodnie z art. 7 kpa do wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy (zob. m. in. D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, Wrocław 2007, s. 209). Skoro więc Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu uzyskał w zażaleniu informację o potencjalnym majątku Spółki w postaci przedmiotowej wierzytelności winien przeprowadzić własne ustalenia dowodowe w tym zakresie, lub zlecić takie postępowanie organowi I instancji. W przypadku bowiem ustalenia, iż skarżącej Spółce przysługuje wierzytelność w podanej kwocie 24.000 zł organ egzekucyjny miałyby podstawy do uznania, iż wyegzekwowanie tej sumy pokryje spodziewane koszty egzekucyjne (8.097,20 zł) oraz umożliwi częściowe spłacenie zadłużenia spółki wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Dopiero jednoznaczne stwierdzenie nieściągalności spornej wierzytelności dałoby natomiast podstawę do umorzenia postępowania na zasadzie art. 59 § 2 ustawy. Sąd uznał zatem zarzuty skargi za uzasadnione w zakresie, w jakim doszło przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy do nie zbadania okoliczności dotyczącej istnienia wierzytelności Spółki w kwocie 24.000 zł. Za niezasadne uznać należało zaś zarzuty skargi dotyczące kwot pieniężnych ustalanych w ramach podziału sumy uzyskanej w odrębnej egzekucji prowadzonej przez Komornika Sądowego według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych komornicze postępowanie egzekucyjne dotyczyło zupełnie innych tytułów wykonawczych (...) niż te stanowiące podstawę przedmiotowego postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić wskazówki i wytyczne dotyczące konieczności wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie aktualnej sytuacji majątkowej Spółki. W tym stanie rzeczy Sąd uznając, iż zaskarżone postanowienie organu II instancji zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 59 § 2 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 7 kpa oraz art. 75, 77, 80, 107 § 3 kpa) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzekł w pkt. 1 wyroku o jego uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach postępowania oraz wykonalności powyższego postanowienia orzeczono natomiast w oparciu o art. 200 i art. 152 cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jak w punktach 2 i 3 orzeczenia. /-/M. Ławniczak /-/M. Kosewska /-/B. Sokołowska