III SA/Po 663/18

Dnia 4 czerwca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok [...] oddala skargę UZASADNIENIE. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] roku po rozpatrzeniu odwołania strony skarżącej od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] roku w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. X złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności na [...] r., w którym ubiegał się o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności do bydła, płatności do krów, płatności redystrybucyjnej i płatności dla młodych rolników do działek rolnych. Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok [...] do jednolitej płatności obszarowej wyniosła [...] ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku przeprowadzonego postępowania wynosiła [...] ha. W dniu [...] wnioskodawca złożył oświadczenie o zwierzętach wycofanych z płatności. Organ I instancji decyzją z dnia[...] r. - umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności związanej do zwierząt gatunku bydło domowe ([...] ) w części dotyczącej zwierzęcia o numerze identyfikacyjnym [...] - odmówił skarżącemu przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej - [...] i nałożył sankcję w wysokości [...] zł, płatności redystrybucyjnej - [...] i nałożył sankcję w wysokości [...] zł oraz płatności dla młodych rolników - [...] - przyznał skarżącemu płatność za zazielenienie - [...] w wysokości [...] zł, płatności do bydła - [...] w wysokości [...] zł, płatności do krów - [...] w wysokości [...] zł. Jak wyjaśnił organ, podczas kontroli ustalono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż powierzchnia zadeklarowana we wniosku. Ustaleń tych dokonano w oparciu o pomiary powierzchni, odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, wykonane na dostępnych w systemie informatycznym zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki wskazane we wniosku. Odnośnie działki rolnej - [...] o pierwotnie zadeklarowanej powierzchni [...] ha wykazano, ze jej powierzchnia wynosi [...] ha. Powierzchnia została pomniejszona, bowiem płatności nie są przyznawane do cieków wodnych, a taki został przez producenta zadeklarowany na działce ewidencyjnej nr [...]. Odnośnie działki – [...] o pierwotnie zadeklarowanej powierzchni [...] , wykazano , że jej powierzchnia wynosi [...] ha. Jak wyjaśnił organ, wnioskodawca domagając się przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, między innymi, wskazał działkę ewidencyjną o numerze [...] położoną w [...] Podczas weryfikacji wniosku, organ stwierdził nieprawidłowości, wymagające wyjaśnienia. Okazało się bowiem, że zadeklarowana przez wnioskodawcę działka ewidencyjna o numerze [...] została zadeklarowana do płatności również przez innego producenta rolnego. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ ustalił, że w[...] r. sporna działka o nr [...] była użytkowana przez dzierżawcę [...]. X, co sam przyznał, nigdy nie otrzymał zgody na użytkowanie części działki nr [...] ze strony wydzierżawiającego jak i ze strony dzierżawcy. Jego działania podejmowane na spornym gruncie, (wykoszenie części działki) zostały ocenione przez [...] jako wtargnięcie i samowola. Według wnioskodawcy, pracownik [...] " milcząco się zgodził" na użytkowanie części spornej działki, czemu organ I instancji, w świetle dokonanych ustaleń, nie dał wiary. Organ uznał zatem, że przyznanie wnioskodawcy płatności do działek zadeklarowanych we wniosku, w tym do części działki nr [...] byłoby niezgodne z prawem. Zgodnie z art. 19 a ust 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 , jeżeli różnica między powierzchnia zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2ha wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5 – krotność stwierdzonej różnicy. Zatem zmniejszenie płatności wyliczone jako 1,5 – krotność stwierdzonej różnicy przekracza powierzchnię stwierdzoną do płatności o [...] ha, w związku z czym odmówiono wnioskodawcy przyznania płatności, ustalając karę administracyjną w kwocie [...] zł Odnośnie płatności dodatkowej ( redystrybucyjnej), organ wyjaśnił, że płatność ta przysługuje do gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej, będących w posiadaniu rolnika, zatem również w przypadku tej płatności przyznanie wnioskodawcy płatności, z powodów wskazanych wyżej, byłoby niezgodne z prawem. Odnośnie płatności dla młodych rolników, organ odmawiając przyznania tej płatności wyjaśnił, że płatność ta przysługuje rolnikowi, który spełnia minimalne wymagania dla przyznania płatności bezpośrednich, o których mowa w art. 7 i art. 8 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Płatność ta przysługuje do powierzchni objętych zatwierdzonym obszarem do jednolitej płatności obszarowej. Na podstawie art. 50 ust 2 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 płatność dla młodych rolników przysługuje rolnikom, którzy działalność w gospodarstwie rolnym rozpoczęli w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej w ramach systemu na lata 2015 – 2020 oraz ich wiek w roku składania tego wniosku nie przekracza 40 lat. Jak ustalił organ podczas kontroli administracyjnej, wnioskodawca prowadził działalność w gospodarstwie rolnym więcej niż pięć lat przed pierwszym złożeniem wniosku w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej w ramach systemu na lata 2015 – 2020. Od [...] r. podlega ubezpieczeniu społecznemu w KRUS w pełnym zakresie jako rolnik, a także objął w posiadanie zwierzęta gospodarskie objęte obowiązkiem zgłoszenia do rejestru. Na tej podstawie odmówiono przyznania płatności Ponadto, jak wynika z decyzji, przyznano wnioskodawcy płatności w pozostałym zakresie objętym wnioskiem. X wniósł odwołanie od wskazanej wyżej decyzji. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] roku utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji, podzielając ustalenia i ocenę dokonaną przez organ I instancji, organ odwoławczy dodatkowo wyjaśnił, że zwrócił się pismem do [...] o wyjaśnienie kwestii dotyczących dokonywania przez X w [...] r. zbioru traw z łąki położonej na działce ewidencyjnej nr [...] jak też wyrażenia zgody na wykonywanie wskazanej czynności. Z uzyskanej odpowiedzi, jak wskazał organ, wynika, że X nie posiadał zgody na rzekome użytkowanie, w tym wykonywanie jakichkolwiek czynności na tym obszarze. W ocenie zarówno organu odwoławczego strona nie wykazała zatem posiadania gruntu w sposób trwały i swobodny. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu X wskazał, że nie zgadza się z decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR i wniósł o jej uchylenie, zarzucając, że nie przeanalizowano wszystkich dowodów dostarczonych do sprawy oraz, że doszło do naruszenia przepisów prawa. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia[...] r. nie narusza ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") oznaczałby konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Brak jest także podstaw do stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] roku utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] roku wydaną w przedmiocie przyznania X płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok [...]. W świetle zarzutów podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz w piśmie dołączonym do skargi z dnia [...] roku zarzutów, istota sporu sprowadza się do stwierdzenia, czy skarżący użytkował na dzień [...] roku działkę zgłoszoną do płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego o numerze ewidencyjnym [...], położoną w[...]. Jak wynika z zaskarżonej decyzji podczas weryfikacji wniosku odnośnie działki nr [...] stwierdzono konflikt kontroli krzyżowej. Zadeklarowana przez wnioskodawcę ww. działka została zadeklarowana do płatności również przez innego producenta rolnego. W wyniku przeprowadzonego postępowania organy ustaliły, że w [...] r. sporna działka o nr [...] była użytkowana przez dzierżawcę[...] . X, nigdy nie otrzymał zgody na użytkowanie tej działki ani ze strony wydzierżawiającego jak i ze strony dzierżawcy. Jego działania podejmowane na spornym gruncie, (wykoszenie części działki) zostały ocenione przez [...], jako wtargnięcie i samowola. Z uzyskanej przez organ odwoławczy odpowiedzi[...] również wynika, że X nie posiadał zgody na rzekome użytkowanie, w tym wykonywanie jakichkolwiek czynności na tym obszarze. Zatem organ nie dał wiary skarżącemu, że pracownik [...] " milcząco się zgodził" na użytkowanie części spornej działki. W ocenie Sądu, ustalony przez organy w sprawie stan faktyczny, w tym również we wskazanym wyżej zakresie, dotyczącym kwestii spornej, nie budzi wątpliwości. Organy zasadnie uznały, że X nie był faktycznym i trwałym posiadaczem gruntów na działce nr [...] na dzień [...] r. Podstawą rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. z 2017 r., poz. 278 ). Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami"; 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; 3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Istotne dla wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie miało ustalenie, kto był posiadaczem spornych gruntów w dniu [...] r. Przyjmuje się, że dopłaty do gruntów rolnych przysługują bowiem wyłącznie faktycznym ich posiadaczom. Dla uzyskania dopłat nie wystarczy samo posiadanie, samoistne lub zależne w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale również konieczne jest rolnicze wykorzystywanie działek rolnych. Jak słusznie przyjęto w sprawie, sens płatności polega na rekompensowaniu faktycznie poniesionych kosztów w związku z utrzymaniem gruntów rolnych zgodnie z normami, dlatego płatności przyznawane są osobie, która jest faktycznym użytkownikiem gruntów, która rzeczywiście je uprawia i dokonuje swobodnie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony. Podkreślenia przy tym wymaga, że wskazanych czynności nie musi dokonywać osobiście, lecz może korzystać z pomocy osób trzecich. Ponadto, co należy podkreślić, z uwagi na podniesiony w skardze zarzut, w postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych na podstawie przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, albowiem to na stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy. Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zatem, wobec zobowiązania strony do przedstawienia wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym, przeniósł ciężar dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. np. wyrok NSA z 25 października 2011 r., sygn. akt GSK 1075/10; wyrok NSA z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11, publ. na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W istocie więc na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w sposób rzeczywisty spełnia warunki do ich uzyskania. W przedmiotowej sprawie, jak wskazano wyżej, organy ustaliły, że skarżący nie użytkował spornej działki w analizowanym okresie w sposób trwały i szczególny w okresie całego "roku gospodarczego". Skarżący nie uzyskał zgody na użytkowanie spornej działki od przedstawicieli[...].[...] nie wnosiło zastrzeżeń, co do sposobu użytkowania przedmiotowej działki przez [...]. Oba te podmioty łączyła umowa z dnia [...] r. dotycząca trawozbioru z łąk będących użytkami ekologicznymi. Ponadto, jak wskazał organ odwoławczy, skarżący wprawdzie deklarował, że wykonywał szereg czynności na działce o numerze ewidencyjnym [...], jednakże podnoszone przez skarżącego okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy nie tylko nie zostały wykazane dowodowo, ale były sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Ponadto, w odniesieniu do pozostałych płatności, co nie było przedmiotem skargi, w ocenie Sądu organ ARiMR przeprowadził w sposób prawidłowy postępowanie wyjaśniające mające na celu zbadanie kwestii spełniania przez skarżącego warunków do otrzymania płatności, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy, w tym ten dostarczony przez stronę skarżącą, a na podstawie jego całokształtu ocenił wskazane powyżej okoliczności faktyczne, co przedstawił w uzasadnieniu decyzji. W uzasadnieniu tym organ powołał materiał dowodowy, a przyjęte ustalenia faktyczne opatrzył argumentacją dotyczącą wiarygodności i mocy dowodowej. Organ przytoczył także przepisy prawne istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy, wyjaśnił podstawę prawną wydanej decyzji, w tym zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Ocena organu jest racjonalna, logiczna i spójna, a co najważniejsze znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z powyższych względów Sąd uznał, że organ prawidłowo zastosował prawo materialne, a poczynione ustalenia faktyczne były wystarczające do przyjęcia stanowiska, że zaktualizowały się przesłanki do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanych płatności. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.