III SA/Po 664/13

Dnia 23 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi Ł. J. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lutego 2013 rok nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008, po wznowieniu postępowania oddala skargę Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przyznał Ł. J. płatność bezpośrednią do gruntów rolnych na rok 2008 w łącznej wysokości 10.586,64 zł, w tym Jednolitą Płatność Obszarową w kwocie 5.741,13 zł oraz Uzupełniającą Płatność Obszarową w kwocie 2598,94 zł. Także płatność upraw roślin energetycznych kwocie 385,18 zł i pomoc do rzepaku w kwocie 443,52 zł , przejściowe płatności z tytułu owoców miękkich w kwocie 1.861,29 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja w całości uwzględnia wniosek o płatności. Powierzchnia, co do której naliczono JPO wynosiła 16,92 ha, a UPO – 9,65 ha i była zgodna z deklaracją strony. Postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania Ł. J. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008 zakończonej powyższą decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 2006 r. ze względu na nowe dowody i okoliczności w sprawie ujawnione przez Ł. J. w dniu 14 września 2010 r. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] lutego 2009 r. i przyznał Ł. J. płatność bezpośrednią do gruntów rolnych na rok 2008 w łącznej wysokości 7.697,13 zł (wynikającą z sankcji pomniejszających należność o kwotę 558,09 zł), w tym Jednolitą Płatność Obszarową w kwocie 4.713,01 zł oraz Uzupełniająca Płatność Obszarową w kwocie 2598,94 zł, do roślin energetycznych w kwocie 385,18 zł. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że we wniosku o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2008 producent zadeklarował działki ewidencyjne o numerach: [...], [...], [...] i [...]. Do jednolitej płatności obszarowej beneficjent zadeklarował łącznie 16,92 ha, a do uzupełniającej płatności obszarowej – 9,65 ha. Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przyznał Ł. J. płatność bezpośrednią na rok 2008 do zadeklarowanych we wniosku powierzchni. W dniu 14 września 2010 r. Ł. J. przedłożył w Biurze Powiatowym w [...] własne oświadczenie, trzy oświadczenia syna D. J. oraz akt notarialny, z których wynika, że w dniu 26 stycznia 2005 r. Ł. J. przekazał D. J. działkę ewidencyjną [...] o powierzchni 1,001 ha i od tego czasu użytkownikiem tej działki jest D. J. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] postanowieniem z dnia 29 września 2010 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania Ł. J. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008. W dniu 8 października 2010 r. do Biura Powiatowego w [...] wpłynęło pismo z Biura Wsparcia Inwestycyjnego [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w sprawie weryfikacji zobowiązań wynikających z umowy o dofinansowanie projektu D. J. z działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", z którego wynika, że właścicielem i faktycznym użytkownikiem działki rolnej nr [...] jest D. J. W dniu 15 października 2010 r. Ł. J. złożył kolejne oświadczenie, że po przekazaniu ww. działki ewidencyjnej zaprzestał ją rolniczo użytkować. Na podstawie zgromadzonego materiału sprawy organ przyjął, że Ł. J. zbył działkę ewidencyjną nr [...] D. J. w celu umożliwienia mu skorzystania z pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Pomimo tego Ł. J. zadeklarował tę działkę we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2008. W związku z powyższym organ stwierdził, że w odniesieniu do tej działki Ł. J. nie spełnił warunku posiadania gruntów rolnych, wynikającego z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 lutego 2007 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności cukrowej (Dz. U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217 ze zm. I Nr 99 poz.666). W konsekwencji organ stwierdził, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną dla płatności JPO wynosi 1,01 ha. Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną wynosi 6,35 %, czyli przekracza 3 %, lecz nie przekracza 30 %, a więc zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. UE Nr L 345 z 20.11.2004 r. str. 1 ze zm.), kwota przyznanej płatności została pomniejszona o kwotę przypadającą na dwukrotność stwierdzonej różnicy w powierzchni działek. Natomiast w ramach płatności UPO powierzchnia deklarowana, kwalifikująca się do płatności wynosiła 9,65 ha, a powierzchnia, co do której została naliczona płatność, wynosiła 9,65 ha. Powierzchnia działek zadeklarowana dla roślin energetycznych wynosiła 2,52 ha, powierzchnia stwierdzona również 2, 52 ha, przyznano płatności w kwocie 385,18 zł. Powierzchnia działek zadeklarowana dla płatności przejściowych z tytułu owoców miękkich wynosiła 0,74 ha , powierzchnia stwierdzona również 0,74 ha. Przyznano płatności w kwocie 1005, 42 zł. Na skutek odwołania Ł. J. od powyższej decyzji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że w sytuacji, gdy istnieją dowody (w szczególności akt notarialny i oświadczenia) świadczące o tym, że producent rolny składający wniosek o przyznanie płatności obszarowych nie był posiadaczem działki nr [...] w 2008 roku, nie jest możliwe przyznanie na jego rzecz płatności bezpośrednich do wskazanej działki. Mając jednak na uwadze, że to sam beneficjent poinformował organ o nieużytkowaniu ww. działki od dnia 26 stycznia 2005 r., organ odwoławczy wskazał na konieczność rozważenia przez organ I instancji możliwości zastosowania art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, a w szczególności ust. 2 tego przepisu stosownie do którego wyjątki od stosowania obniżek i wyłączeń stosuje się, jeżeli rolnicy, którzy w jakimkolwiek momencie powiadomią właściwe władze krajowe o nieprawidłowościach występujących we wnioskach pomocowych, nie podlegają zmniejszeniom płatności lub wykluczeniom bez względu na powód nieprawidłowości pod warunkiem, że rolnik ten nie został powiadomiony przez właściwe władze o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu i że władze nie poinformowały go wcześniej o wykrytych we wniosku nieprawidłowościach. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. przyznał Ł. J. płatność bezpośrednią do gruntów rolnych na rok 2008 w łącznej wysokości 9 387, 96 zł, w tym Jednolitą Płatność Obszarową w kwocie 5398, 42 zł oraz Uzupełniającą Płatność Obszarową w kwocie 2598,94 , do upraw energetycznych w kwocie 385,18 zł do przejściowych z tytułu owoców miękkich 1005, 42 zł zł. W uzasadnieniu organ I instancji ustalił stan faktyczny tożsamy z ustalonym w decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r., ponownie przyjmując, że w 2006 r. Ł. J. nie był faktycznym użytkownikiem działki nr [...], wobec czego nie spełnił warunku przyznania płatności bezpośrednich do tej działki określonego w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności cukrowej. Jednocześnie jednak, zgodnie ze wskazaniem organu odwoławczego, organ I instancji odwołał się do art. 68 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 i na jego podstawie odstąpił od naliczenia sankcji. Na skutek odwołania Ł. J. od powyższej decyzji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2013 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji. Stwierdził, że w 2008 roku działka nr [...] nie była w faktycznym posiadaniu (użytkowaniu) Ł. J. z uwagi na przekazanie jej synowi – D. J. w dniu [...] stycznia 2005 r. W tej sytuacji organ odwoławczy zgodził się również z organem I instancji, że w związku z powyższym nie jest możliwe przyznanie Ł. J. płatności bezpośrednich do tej działki z uwagi na niespełnienie przesłanki posiadania (rolniczego użytkowania) tej działki określonego w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności cukrowej. W konsekwencji powierzchnia, do której winna zostać naliczona płatność w ramach JPO wynosi 15,91 ha, a ramach UPO – 9,65 ha, do upraw energetycznych 2,52 ha, do przejściowych z tytułu owoców miękkich 0.74 ha. Zasadne było również odstąpienie od nałożenia sankcji w przedmiotowej sprawie, ponieważ to sam Ł. J. poinformował organ I instancji, że nie był faktycznym użytkownikiem działki nr [...] w 2008 roku. W skardze na powyższą decyzję Ł. J. wniósł o jej uchylenie, podnosząc, że zaskarżona decyzja jest niesprawiedliwa i krzywdząca z uwagi na to, że skarżący uzyskane dopłaty w należnej części oddawał synowi D. J., a zatem nie doszło zdaniem skarżącego do wypłaty nienależnej. Ponadto przedstawiciel Izb Rolniczych w [...] pomagał wypełnić skarżącemu wnioski o dopłaty, a udzielone informacje w doradztwie rolniczym nie były czytelne i wyczerpujące. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę prawną wznowienia postępowania w sprawie przyznania Ł. J. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008, zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] lutego 2009 r., był art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję. Wzruszenie decyzji ostatecznej w oparciu o powyższą podstawę wznowienia jest możliwe, gdy: 1) wyjdą na jaw nowe dowody lub okoliczności faktyczne, tzn. nowe w stosunku do przeprowadzonego dotychczas postępowania, 2) dowody lub okoliczności muszą być istotne dla sprawy, czyli takie, które mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, 3) dowód lub okoliczność musi istnieć w dniu wydania decyzji, 4) nie może być znana organowi, który wydał ostateczną decyzję. W niniejszej sprawie zasadnie uznano w zaskarżonej decyzji, że zaistniała przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Sam skarżący ujawnił bowiem nową w stosunku do postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. okoliczność, że w 2008 roku nie był on faktycznym użytkownikiem (posiadaczem) działki nr [...] i na potwierdzenie tej okoliczności przedstawił jednocześnie nowe dowody w postaci: - własnego oświadczenia z dnia 14 września 2010 r. o przekazaniu w dniu 26 stycznia 2005 r. działki nr [...] synowi – D., - oświadczenia D. J. z dnia 12 września 2010 r., że jest właścicielem i użytkownikiem działki nr [...], - oświadczenia D. J. z dnia 14 września 2010 r. o użytkowaniu działki nr [...] od dnia 26 stycznia 2005 r., - oświadczenia z dnia 12 września 2010 r. D. J. jako właściciela działki nr [...], - aktu notarialnego z dnia 26 stycznia 2005 r., na mocy którego Ł. J. darował swojemu synowi D. J. działkę nr [...]. Powyższa okoliczność została także potwierdzona kolejnym oświadczeniem Ł. J. z dnia 15 października 2010 r., że nie użytkuje działki nr [...] od momentu jej przekazania synowi, tj. od 26 stycznia 2005 r. Trafnie wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, że posiadanie gruntów rolnych, rozumiane jako faktyczne rolnicze ich użytkowanie, jest warunkiem przyznania płatności wynikającym z art. 7 ust 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) W konsekwencji, wobec ujawnienia, że przesłanka ta w odniesieniu do działki nr [...] w 2008 roku nie była przez skarżącego spełniona, nie ulega wątpliwości, że bezpodstawnie przyznano skarżącemu decyzją ostateczną z dnia [...] lutego 2009 r. płatności bezpośrednie również do tej działki. Powyższe, w świetle art. 151 § 1 pkt 2 kpa uzasadnia uchylenie decyzji ostatecznej i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez przyznanie płatności w pomniejszonej wysokości, tj. z pominięciem działki nr [...]. Nie ma przy tym znaczenia podnoszona przez skarżącego okoliczność, że płatności uzyskane do tej działki przekazywał synowi D. J. jako właścicielowi i faktycznemu użytkownikowi tej działki. Przedmiotem badania w sprawie przyznania płatności są bowiem określone przepisami prawa przesłanki, których w odniesieniu do działki nr [...] skarżący nie spełnił. Przyznanie płatności skarżącemu w tym zakresie jest zatem wykluczone, ponieważ oznaczałoby to przyznanie płatności na rzecz osoby nieuprawnionej. W omawianej sprawie zasadne było odstąpienie od sankcji (stosowanych w przypadku określonej różnicy między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną), ponieważ to sam skarżący poinformował organ o nieprawidłowościach we wniosku o płatności co do działki nr [...], polegających na tym, zadeklarowana przez niego we wniosku działka nr [...] nie była przez niego faktycznie użytkowana. Stosownie bowiem do art. 68 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U.UE.L.2004.141.18) obniżki i wyłączenia przewidziane w rozdziale 1 nie mają zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku pomocowego, odnośnie do co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek pomocowy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu co do przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów i twierdzeń skarżącego, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, a więc jest związany granicami sprawy. Kontrola sądowoadministracyjna w niniejszej sprawie ogranicza się zatem wyłącznie do badania legalności decyzji wydanej w wyniku wznowienia postępowania oraz decyzji ostatecznej w przedmiocie płatności w zakresie wyznaczonym stwierdzoną przesłanką wznowienia postępowania. Zarówno z punktu widzenia podstaw wznowienia, jak i warunków przyznania płatności podniesione przez skarżącego okoliczności dotyczące ewentualnych błędnych informacji przekazanych skarżącemu w zakresie możliwości ubiegania się o płatności nie mają znaczenia, dlatego nie mogły być w ogóle rozważane na gruncie niniejszego postępowania jako wykraczające poza jego ramy. Podnieść jednak należy, że zaskarżoną decyzją utrzymana została w mocy decyzja organu I instancji sformułowana z naruszeniem art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. Wydając po wznowieniu postępowania nową decyzję, rozstrzygającą o istocie sprawy organ I instancji winien był uchylić decyzję dotychczasową t.j. decyzję z [...] listopada 2007 roku. Zarówno organ odwoławczy jak i Sąd w niniejszym wyroku, nie dostrzegli powyższej wady decyzji organu I instancji i mimo istnienia wskazanej wady Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270).