III SA/Po 666/04

Dnia 03 października 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Beata Sokołowska Protokolant: ref. staż. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 października 2006 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej sprawy ze skargi J.M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego zwrotu należności o d d a l a s k a r g ę /-/ M. Kosewska /-/ B. Koś /-/ B. Sokołowska T.M. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] - działając na podstawie art. 208 Ordynacji podatkowej w związku z pkt. 14 załącznika nr IV do Aktu przystąpienia Unia Celna - umorzył postępowanie w sprawie zwrotu kwoty pobranej przez niemiecką administrację celną według druku F [...] dnia 04.12.1998r. W uzasadnieniu podniesiono, iż J.M. złożył w dniu 16.10.2003r. na urzędowym formularzu przewidzianym dla zwrotu/umorzenia należności celnych wniosek o dokonanie zwrotu/ umorzenia kwoty [...] DEM pobranej według druku F [...] przez niemiecką administrację celną. Przepisy Kodeksu celnego - znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie - przewidywały możliwość zwrotu wyłącznie należności publicznoprawnych w postaci cła i innych opłat związanych z przywozem towaru na polski obszar celny, tymczasem sporna kwota [...] DEM została pobrana ponad 20 lat temu przez administrację celna obcego państwa i to w charakterze środka karnego z tytułu naruszenia niemieckiego prawa dewizowego. Nie odnosi się ona zatem do obrotu towarowego z zagranicą, nie dotyczy odpowiedzialności polskiego Skarbu Państwa i nie posiada cech należności publicznoprawnej. Ponieważ w niniejszej sprawie brakowało jednego z elementów materialnoprawnych prowadzonego postępowania, należało je umorzyć jako bezprzedmiotowe. Organ pouczył jednocześnie J.M., iż w sprawie żądania zwrotu kwoty [...] zł z tytułu zaboru dwóch samochodów marki Mercedes, dokonanego rzekomo przez funkcjonariuszy Urzędów Celnych w Ś. i Z., powinien zwrócić się z odrębnym wnioskiem do Dyrektora Izby Celnej w R. jako organu właściwego miejscowo dla tych urzędów. W odwołaniu od tej decyzji J.M. zakwestionował rozstrzygnięcie organu celnego. Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy, powtarzając argumentację dotyczącą bezprzedmiotowości prowadzenia postępowania w zakresie zwrotu/umorzenia należności celnych. J.M. zaskarżył powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ celny wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniach swoich decyzji. Na rozprawie w dniu 03.10.2006r. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej zgłosił swój udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. W ocenie Prokuratury organy celne prawidłowo przyjęły, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga J.M. okazała się bezzasadna. Ustawa z dnia 09.01.1997r. Kodeks celny ( t. j. - Dz. U. Nr 75 z 2001, poz. 802 ze zm. ) przewidywała możliwość ubiegania się o zwrot lub umorzenie należności celnych ( zob. art. 246 - 252- ustawy ). Chodziło jednak wyłącznie o należności celne przywozowe i wywozowe, a zatem cła i inne opłaty związane z przywozem lub wywozem towarów ( określone w art. 3 § 1 pkt. 8 i 9 Kodeksu celnego ), a nie należności publicznoprawne innego typu, a tym bardziej należności finansowe określone przez organ administracyjny obcego państwa. W niniejszej sprawie J.M. złożył wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie zwrotu / umorzenia należności celnych, żądając jednak dokonania zwrotu kwoty pieniężnej nie stanowiącej należności celnej w rozumieniu powyżej powołanych przepisów. Chodziło mu bowiem o kwotę [...] marek niemieckich, do uiszczenia której zobowiązany został w 1981 roku przez organy celne Niemieckiej Republiki Demokratycznej w charakterze środka karnego za naruszenie przepisów niemieckiego prawa dewizowego. Tym samym organ celny uznał prawidłowo, iż postępowanie prowadzone w trybie przewidzianym wyłącznie dla zwrotu/umorzenia należności publicznoprawnej stanowiącej należność celną związaną z obrotem towarowym z zagranicą nie może w istocie dotyczyć kwestii zwrotu należności innego typu. Słusznie zatem uznano niniejsze postępowanie za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, co skutkować winno jego umorzeniem. Zgodnie z poglądem reprezentowanym w orzecznictwie i doktrynie z bezprzedmiotowością danego postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ stwierdzi w sposób oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego załatwienia sprawy - brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego ( zob. m. in. S. Babiarz i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2006, s. 641; wyrok NSA z 18.04.1995r., S.A./Łd 2424/94, ONSA 1996/2/80 i z dnia 20.04.2001r., III S.A. 102/00, "Przegląd Podatkowy" 2001/9/63 ). Wyróżnia się przy tym dwa rodzaje przyczyn bezprzedmiotowości postępowania - przyczyny podmiotowe i przedmiotowe, związane m. in. z brakiem przedmiotu rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji nie można bowiem żądać od organu celnego skutecznego skonkretyzowania indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Skoro w postępowaniu o zwrot / umorzenie należności celnych organ celny nie był upoważniony do zajmowania się należnościami pieniężnymi innego rodzaju, żądanie rozpatrzenia wniosku skarżącego dotyczącego spornej kwoty pieniężnej pozbawione było podstaw prawnych. Wobec braku regulacji prawnej zobowiązującej organ celny do rozpoznania wniosku o zwrot sumy pieniężnej pobranej przez administrację niemiecką w 1981 roku należało stwierdzić brak podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, czego konsekwencją winno być jej umorzenie. Uznając wobec tego zaskarżone decyzje Dyrektora Izby Celnej za prawidłowe Sąd stwierdził , iż skarga J.M. nie zasługiwała na uwzględnienie i orzekł - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - o jej oddaleniu. /-/M. Kosewska /-/B. Koś /-/B. Sokołowska T.M.d