III SA/Po 666/13

Dnia 23 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi Ł. J. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lutego 2013 rok nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, po wznowieniu postępowania oddala skargę Decyzją z dnia 27 stycznia 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał L. J. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 w łącznej wysokości [...] zł, w tym jednolitą płatność obszarową w kwocie [...] zł, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w kwocie [...] zł, płatność do upraw roślin energetycznych w kwocie [...] zł, przejściową płatność z tytułu owoców miękkich w kwocie [...] zł oraz pomoc do rzepaku w łącznej wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja uwzględnia wniosek o płatności z uwzględnieniem pomniejszeń ze względu różnice pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Postanowieniem z dnia 29 września 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania L. J. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 zakończonej powyższą decyzją ostateczną z dnia 27 stycznia 2010 r. ze względu na nowe dowody i okoliczności w sprawie ujawnione przez L. J. w dniu 14 września 2010 r. Decyzją z dnia 7 kwietnia 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uchylił własną decyzję z dnia 27 stycznia 2010 r. i przyznał L. J. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 w łącznej wysokości [...] zł, w tym jednolitą płatność obszarową w kwocie [...] zł (wynikającą z sankcji pomniejszających należność o kwotę [...] zł), uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w kwocie [...] zł, płatność do upraw roślin energetycznych w kwocie [...] zł, przejściową płatność z tytułu owoców miękkich w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że we wniosku o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 producent zadeklarował działki ewidencyjne o numerach: [...], [...], [...] i [...]. Do jednolitej płatności obszarowej beneficjent zadeklarował łącznie [...] ha, do uzupełniającej płatności obszarowej – [...] ha, do płatności energetycznej – [...] ha oraz do przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich – [...] ha. Po wydaniu przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzji z dnia 27 stycznia 2010 r., L. J. przedłożył w dniu 14 września 2010 r. w Biurze Powiatowym własne oświadczenie, trzy oświadczenia syna D. J. oraz akt notarialny, z których wynika, że w dniu 26 stycznia 2005 r. L. J. przekazał D. J. działkę ewidencyjną [...] o powierzchni [...] ha i od tego czasu użytkownikiem tej działki jest D. J. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR postanowieniem z dnia 29 września 2010 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania L. J. w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009. W dniu 8 października 2010 r. do Biura Powiatowego wpłynęło pismo z Biura Wsparcia Inwestycyjnego Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w sprawie weryfikacji zobowiązań wynikających z umowy o dofinansowanie projektu D. J. z działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", z którego wynika, że właścicielem i faktycznym użytkownikiem działki rolnej nr [...] jest D. J. W dniu 15 października 2010 r. L. J. złożył kolejne oświadczenie, że po przekazaniu ww. działki ewidencyjnej zaprzestał ją rolniczo użytkować. Na podstawie zgromadzonego materiału sprawy organ przyjął, że L. J. zbył działkę ewidencyjną nr [...] D. J. w celu umożliwienia mu skorzystania z pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Pomimo tego L. J. zadeklarował tę działkę we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009. W związku z powyższym organ stwierdził, że w odniesieniu do tej działki L. J. nie spełnił warunku posiadania gruntów rolnych, wynikającego z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666 ze zm.). W konsekwencji organ nie przyznał jednolitej płatności obszarowej do tej działki ewidencyjnej. Ponadto organ stwierdził przekroczenie powierzchni ewidencyjno – gospodarczej (PEG) dla działki ewidencyjnej nr [...]. Początkowa kwota JPO została naliczona do powierzchni stwierdzonej i została pomniejszona ze względu na stwierdzone różnice pomiędzy powierzchnią deklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Organ wskazał, że wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną wynosi 7,57 %, czyli przekracza 3 %, lecz nie przekracza 20 %, a więc zgodnie z art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE Nr L 141 z 30.04.2004 r. str. 18 ze zm.), kwota przyznanej płatności została pomniejszona o kwotę przypadającą na dwukrotność stwierdzonej różnicy w powierzchni działek. Natomiast w ramach UPO powierzchnia deklarowana, kwalifikująca się do płatności i powierzchnia, do której została naliczona płatność, wynosiła [...] ha. W ramach płatności do upraw roślin energetycznych stwierdzone różnice pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną wyniosły 5,11 %, czyli przekracza 3 %, lecz nie przekracza 20 %, a więc zgodnie z art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 kwota przyznanej płatności została pomniejszona o kwotę przypadającą na dwukrotność stwierdzonej różnicy w powierzchni działek. Powierzchnia deklarowana, kwalifikująca się do przejściowych płatności z tytułu owoców miękkich i powierzchnia, do której została naliczona ta płatność, wynosiła [...] ha. Ponadto organ wskazał, że przyznana została również pomoc do rzepaku w wysokości [...] zł. Na skutek odwołania L. J. od powyższej decyzji Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu decyzją z dnia 21 czerwca 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że w sytuacji, gdy istnieją dowody (w szczególności akt notarialny i oświadczenia) świadczące o tym, że producent rolny składający wniosek o przyznanie płatności obszarowych nie był posiadaczem działki nr [...] w 2009 roku, nie jest możliwe przyznanie na jego rzecz płatności w ramach wsparcia bezpośredniego do wskazanej działki. Mając jednak na uwadze, że to sam beneficjent poinformował organ o nieużytkowaniu ww. działki od dnia 26 stycznia 2005 r., organ odwoławczy wskazał na konieczność rozważenia przez organ I instancji możliwości zastosowania art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, a w szczególności ust. 2 tego przepisu stosownie do którego wyjątki od stosowania obniżek i wyłączeń stosuje się, jeżeli rolnicy, którzy w jakimkolwiek momencie powiadomią właściwe władze krajowe o nieprawidłowościach występujących we wnioskach pomocowych, nie podlegają zmniejszeniom płatności lub wykluczeniom bez względu na powód nieprawidłowości pod warunkiem, że rolnik ten nie został powiadomiony przez właściwe władze o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu i że władze nie poinformowały go wcześniej o wykrytych we wniosku nieprawidłowościach. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia 30 kwietnia 2012 r. przyznał L. J. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 w łącznej wysokości [...] zł, w tym jednolitą płatność obszarową w kwocie [...] zł, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w kwocie [...] zł, płatność do upraw roślin energetycznych w kwocie [...] zł, przejściową płatność z tytułu owoców miękkich w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu organ I instancji ustalił stan faktyczny tożsamy z ustalonym w decyzji z dnia 7 kwietnia 2011 r., ponownie przyjmując, że w 2009 r. L. J. nie był faktycznym użytkownikiem działki nr [...], wobec czego nie spełnił warunku przyznania jednolitej płatności obszarowej do tej działki określonego w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Jednocześnie jednak, zgodnie ze wskazaniem organu odwoławczego, organ I instancji odwołał się do art. 68 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 i na jego podstawie odstąpił od naliczenia sankcji. W pozostałym zakresie organ poczynił takie same ustalenia faktyczne i ich kwalifikację prawną z punktu widzenia przyznanych płatności (tj. JPO, UPO, płatności do upraw roślin energetycznych, przejściowe płatności z tytułu owoców miękkich) jak w decyzji z dnia 7 kwietnia 2011 r. Na skutek odwołania L. J. od powyższej decyzji Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu decyzją z dnia 28 lutego 2013 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji. Stwierdził, że w 2009 roku działka nr [...] nie była w faktycznym posiadaniu (użytkowaniu) L. J. z uwagi na przekazanie jej synowi – D. J. w dniu 26 stycznia 2005 r. W tej sytuacji organ odwoławczy zgodził się również z organem I instancji, że w związku z powyższym nie jest możliwe przyznanie L J. jednolitej płatności obszarowej do tej działki z uwagi na niespełnienie przesłanki posiadania (rolniczego użytkowania) tej działki określonego w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zasadne było przy tym odstąpienie od nałożenia sankcji w powyższym zakresie, ponieważ to sam L. J. poinformował organ I instancji, że nie był faktycznym użytkownikiem działki nr [...] w 2009 roku. Ponadto organ odwoławczy podzielił pozostałe ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną dokonane przez organ I instancji. W skardze na powyższą decyzję L. J. wniósł o jej uchylenie, podnosząc, że zaskarżona decyzja jest niesprawiedliwa i krzywdząca z uwagi na to, że skarżący uzyskane dopłaty w należnej części oddawał synowi D. J., a zatem nie doszło zdaniem skarżącego do wypłaty nienależnej. Ponadto skarżący podniósł, że został wprowadzony w błąd przez przedstawicieli ARiMR, którzy udzielali pomocy w wypełnianiu wniosków oraz informowali w czasie szkoleń, że nie jest ważne, kto faktycznie pobierze dopłaty, a jedynie ważne jest, by nie pobrano płatności do tych samych działek. Dlatego skarżący składał wnioski o płatności, przekazując pieniądze synowi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 23 października 2013 r. strony podtrzymały zajęte przez siebie stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę wznowienia postępowania w sprawie przyznania L. J. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 zakończonej decyzją ostateczną z dnia 27 stycznia 2010 r. był art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję. Wzruszenie decyzji ostatecznej w oparciu o powyższą podstawę wznowienia jest możliwe, gdy: 1) wyjdą na jaw nowe dowody lub okoliczności faktyczne, tzn. nowe w stosunku do przeprowadzonego dotychczas postępowania, 2) dowody lub okoliczności muszą być istotne dla sprawy, czyli takie, które mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, 3) dowód lub okoliczność musi istnieć w dniu wydania decyzji, 4) nie może być znana organowi, który wydał ostateczną decyzję. W niniejszej sprawie zasadnie stwierdzono w zaskarżonej decyzji, że zaistniała przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Sam skarżący ujawnił bowiem nową w stosunku do postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 27 stycznia 2010 r. okoliczność, że w 2009 roku nie był on faktycznym użytkownikiem (posiadaczem) działki nr [...] i na potwierdzenie tej okoliczności przedstawił jednocześnie nowe dowody w postaci: - własnego oświadczenia z dnia 14 września 2010 r. o przekazaniu w dniu 26 stycznia 2005 r. działki nr [...] synowi – D., - oświadczenia D. J. z dnia 12 września 2010 r., że jest właścicielem i użytkownikiem działki nr [...], - oświadczenia D. J. z dnia 14 września 2010 r. o użytkowaniu działki nr [...] od dnia 26 stycznia 2005 r., - oświadczenia z dnia 12 września 2010 r. D. J. jako właściciela działki nr [...], - aktu notarialnego z dnia 26 stycznia 2005 r., na mocy którego L. J. darował swojemu synowi D. J. działkę nr [...]. Powyższa okoliczność została także potwierdzona dalszymi dowodami zebranymi w sprawie, a mianowicie: - kolejnym oświadczeniem L. J. z dnia 15 października 2010 r., że nie użytkuje działki nr [...] od momentu jej przekazania synowi, tj. od 26 stycznia 2005 r., Jak wskazano w zaskarżonej decyzji, posiadanie gruntów rolnych rozumiane jako faktyczne rolnicze ich użytkowanie jest warunkiem przyznania płatności wynikającym z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.). W konsekwencji, wobec ujawnienia, że przesłanka ta w odniesieniu do działki nr [...] w 2009 roku nie była przez skarżącego spełniona, nie ulega wątpliwości, że decyzja ostateczna z dnia 27 stycznia 2010 r. przyznająca skarżącemu jednolitą płatność obszarową również do tej działki narusza prawo. Powyższe, w świetle art. 151 § 1 pkt 2 kpa uzasadnia uchylenie decyzji ostatecznej i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez przyznanie płatności w pomniejszonej wysokości, tj. z pominięciem działki nr [...]. Nie ma przy tym znaczenia podnoszona przez skarżącego okoliczność, że uzyskane do tej działki płatności były przez niego przekazywane synowi D. J. jako właścicielowi i faktycznemu użytkownikowi tej działki. Przedmiotem badania w sprawie przyznania płatności są bowiem określone przepisami prawa przesłanki, których w odniesieniu do działki nr [...] skarżący nie spełnił. Przyznanie płatności skarżącemu w tym zakresie jest zatem wykluczone, ponieważ oznaczałoby to przyznanie płatności na rzecz osoby nieuprawnionej. Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów i twierdzeń skarżącego, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, a więc jest związany granicami sprawy. Kontrola sądowoadministracyjna w niniejszej sprawie ogranicza się zatem wyłącznie do badania legalności decyzji wydanej w wyniku wznowienia postępowania oraz decyzji ostatecznej w przedmiocie płatności w zakresie wyznaczonym stwierdzoną przesłanką wznowienia postępowania. Zarówno z punktu widzenia podstaw wznowienia, jak i warunków przyznania płatności podniesione przez skarżącego okoliczności dotyczące ewentualnych błędnych informacji przekazanych skarżącemu w zakresie możliwości ubiegania się o płatności nie mają znaczenia, dlatego nie mogły być w ogóle rozważane na gruncie niniejszego postępowania jako wykraczające poza jego ramy. Podnieść jednak należy, że zaskarżoną decyzją utrzymana została w mocy decyzja organu I instancji sformułowana z naruszeniem art. 151 § 1pkt 2 k.p.a. Wydając po wznowieniu postępowania nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy organ I instancji winien był uchylić decyzję dotychczasową t.j. decyzję z 27 stycznia 2010 r. Zarówno organ odwoławczy jak i Sąd w niniejszym wyroku nie dostrzegli powyższej wady decyzji organu I instancji i mimo istnienia wskazanej wady Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).