III SA/Po 666/19

Dnia 17 grudnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi B. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2019r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę UZASADNIENIE. Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] wymierzył B. M. karę pieniężną w wysokości [...] zł za urządzanie gier na [...] automatach poza kasynem gry w lokalu "[...]", Pl. [...], [...]. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] sierpnia 2015 r. w toku wykonywanych czynności funkcjonariusze ustalili, że w kontrolowanym lokalu znajdują się przedmiotowe automaty. Po przeprowadzeniu eksperymentu ( gry kontrolnej ) stwierdzono, że automaty służą do urządzania gier losowych w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, dalej : u.g.h. Przeprowadzane na automatach gry zawierają element losowości, wobec tego mają charakter losowy. Za urządzającego gry uznano stronę skarżącą. Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji uznał, za organem I instancji, że wypełnione zostały przesłanki do nałożenia na stronę kary pieniężnej. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że badane w przedmiotowej sprawie automaty służyły do organizowania gier w rozumieniu przepisów u.g.h. Gry miały charakter losowy. Organ II instancji wskazał, że z umowy zawartej w dniu [...] grudnia 2014 r. wynika, że miesięczny czynsz miał wynosić [...] zł netto od każdego automatu, co dowodzi, iż czynsz ten był zależny od faktu zainstalowania urządzenia w lokalu. Skarżący miał informować o nieprawidłowościach dotyczących funkcjonowania automatów wstawionych do przedmiotowego lokalu. Organ stwierdził, że istniały podstawy do zastosowania w sprawie art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 u.g.h. W skardze strona – reprezentowana przez pełnomocnika - wniosła o uchylenie decyzji organu II i I instancji. Strona zarzuciła naruszenie : - art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. poprzez niezasadne uznanie jej za podmiot urządzający gry na automatach - art. 187 § 1, art. 180 § 1 i art. 121 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej - art. 68 § 1 w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 w zw. z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie tego, że nastąpiło przedawnienie prawa organu do wydania orzeczenia o karze pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W ocenie skarżącego nie był on podmiotem urządzającym gry na automatach. Jego czynności nie obejmowały bowiem procesu urządzania gier na automatach wstawionych do kontrolowanego lokalu. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzje organu II i I instancji zostały wydane zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego, a zatem należało uznać skargę za niezasadną. Zdaniem Sądu organy obu instancji przeprowadziły postępowanie dowodowe w prawidłowy sposób, nie naruszając przepisów prawa, w tym art. 187 § 1, art. 180 § 1 i art. 121 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Na podstawie postępowania dowodowego organy dokonały w ocenie Sądu wyczerpujących ustaleń faktycznych. Materiał dowodowy został uzyskany w przedmiotowej sprawie na podstawie kontroli przeprowadzonej w lokalu, w trakcie której dokonano eksperymentu polegającego na sprawdzeniu funkcjonowania przedmiotowych automatów. Tego rodzaju czynności kontrolne były dopuszczalne zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej ( w wersji obowiązującej na dzień zdarzenia). Organy celne miały możliwość przeprowadzenia w uzasadnionych przypadkach w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu. Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego wydania zaskarżonego aktu w stosunku do strony jako podmiotu nie urządzającego gier na automatach Sąd stwierdził, że podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. I to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której - jak to wynika z art. 6 ust. 4 u.g.h. - nie może uzyskać ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać. Z powyższego wynika, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Stwierdzić zatem należy, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, nawet wówczas, gdy gry te urządza bez koncesji lub zezwolenia - od 14 lipca 2011 r. także bez zgłoszenia lub wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry - podlegać będzie karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę podziela wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, według którego wyrażenie "urządzanie gier" należy rozumieć szeroko. Sięgając do wykładni językowej wskazać należy, że pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje nie tylko fizyczne jej prowadzenie, ale także inne zachowania aktywne, polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkolenie. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2016 r., I SA/Po 402/15; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 31 maja 2015 r., II SA/Rz 1094/15; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 3 września 2015 r., II SA/Sz 439/15; dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu, o takich zachowaniach można mówić w przypadku strony skarżącej. Organ II instancji wskazał, że z umowy zawartej w dniu [...] grudnia 2014 r. wynika, że miesięczny czynsz miał wynosić [...] zł netto od każdego automatu ( § 3 umowy ) , co dowodzi, iż czynsz ten był zależny od faktu zainstalowania urządzenia w lokalu. Skarżący miał informować o nieprawidłowościach dotyczących funkcjonowania automatów wstawionych do przedmiotowego lokalu ( § 2 pkt 6 umowy ). Zdaniem Sądu zasadnie organy obu instancji przyjęły, że strona skarżąca była podmiotem współpracującym, co najmniej współorganizującym gry, podejmując czynności i przyjmując obowiązki pozostające w związku z działalnością obejmującą urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Sąd uznał wobec tego, że organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego przez zastosowanie wobec strony skarżącej art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. W sprawie niniejszej nie było sporne, że strona skarżąca nie legitymowała się którymkolwiek z dokumentów legalizujących jej działania (art. 6 i 7 u.g.h.), a jednocześnie nie wykazała, że przed udostępnieniem urządzeń grającym zadośćuczyniła obowiązkowi ich rejestracji stosownie do art. 23a u.g.h. Nie ulega przy tym wątpliwości, że skontrolowane automaty były automatami do gier w rozumieniu nowej ustawy o grach hazardowych. Niezasadny był ponadto zarzut naruszenia art. 68 § 1 w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 w zw. z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ II instancji wskazał słusznie, że wydana na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. decyzja o nałożeniu kary pieniężnej ma charakter konstytutywny – kształtujący stosunek administracyjnoprawny. Przed jej wydaniem skarżący nie miał obowiązku uiszczenia tej kary. Jest to zatem decyzja odmienna od decyzji wymiarowej określającej istniejący już uprzednio stosunek prawny. Z tego względu nie mógł w sprawie być zastosowany art. 68 § 1 w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej ( zob. też wyrok NSA z 8 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 3533/17, cbois.nsa.gov.pl ). Podsumowując powyższe rozważania należy stwierdzić, że decyzje organów obu instancji zostały wydane zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego, regulującymi przypadki urządzania gier na automatach poza kasynem gry. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325), orzekł jak w sentencji.