III SA/Po 67/14

Dnia 16 lipca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi M. O., R. O. – wspólników spółki cywilnej "Firma A" w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2013r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych dotyczących wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdów oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], postanowieniem z dnia [...] września 2013 roku, nr [...], na podstawie art. 29 §2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwrócił tytuły wykonawcze o numerach od 1 do 12 wystawione wobec Starosty [...] przez R. O. i M. O. W uzasadnieniu postanowienia organ przedstawił następujące okoliczności faktyczne sprawy. M. O. i R. O., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wnieśli o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w oparciu o wystawione przez nich tytuły wykonawcze w związku z uchylaniem się przez Starostę [...] od zapłaty wynagrodzenia i zwrotu wydatków za usunięcie i wykonywanie dozoru pojazdów na podstawie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2012, 1137 ze zm.). Firma "A" świadczyła usługi w zakresie usuwania pojazdów, prowadzenia parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych do dnia recyklingu. Do tytułów wykonawczych załączono dyspozycje usunięcia pojazdów, postanowienia Sądu Rejonowego orzekające przepadek pojazdów oraz pismo z dnia 30 lipca 2012 roku wzywające Starostę do uregulowania należności w kwocie 543.188 zł, a także pismo z dnia 3 grudnia 2012 roku wzywające Starostę do podjęcia decyzji w sprawie zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzeniem za dozór pojazdów. Mając na uwadze powyższe ustalenia Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał, że obowiązek, którego dotyczą tytuły wykonawcze nie podlega egzekucji administracyjnej. Charakter należności pieniężnej określonej przez M. O. i R. O., jako "wynagrodzenie, zwrot wydatków", nie mieści się w wykazie obowiązków wymienionych w art. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Izby Skarbowej w [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym, postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 roku, nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, co do tego, że należność pieniężna, której wyegzekwowania domagają się M. O. i R. O. nie mieści się w wykazie obowiązków objętych wymienionych w art. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tym samym niedopuszczalne jest prowadzenie egzekucji administracyjnej. Ponadto Firma "A", jako jednostka organizacyjna prowadząca parking, nie jest wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się także ze stanowiskiem, że obowiązek objęty tytułami wykonawczymi (wynagrodzenie i zwrot wydatków) powstaje z mocy prawa. W ocenie organu to, że obowiązek może wynikać bezpośrednio z przepisów prawa nie oznacza jeszcze, że należności nim objęte mogą być dochodzone bez potrzeby konkretyzacji w drodze aktu indywidualnego. Natomiast, zgodnie z art. 102 §4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego dotyczące zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór zapadają w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. M. O. i R. O., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skorzystali z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzucono naruszenie: - przepisu art. 26 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do wszczęcia egzekucji administracyjnej, - przepisu art. 29 §2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że zachodzi podstawa do zwrotu tytułów wykonawczych z uwagi na charakter dochodzonej należności, - przepisu art. 5 §1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędną wykładnię i uznanie, że Skarżący nie sa uprawnionym wierzycielem do żądania wykonania obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej, w sytuacji, gdy uprawnienie to wynika wprost z przepisów ustawy, - art. 130a ust. 5f ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 102 p2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż wskazane przepisy nie uprawniają Skarżących do dochodzenia przedmiotowej należności wprost z przepisów prawa. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu skarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Sąd nie stwierdził naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm.). Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest akt z zakresu postępowania egzekucyjnego w administracji. Zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczy jedynie kwestii dopuszczalności egzekucji administracyjnej odnośnie obowiązku zwrotu kosztów i wypłaty wynagrodzenia podmiotowi prywatnemu, który wykonał dyspozycję usunięcia pojazdu z drogi oraz dozorował usunięty z drogi pojazdu do czasu jego odebrania lub likwidacji w trybie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.) Poza zakresem rozpoznania sądu pozostają więc kwestie dotyczące zasadności i wymagalności obowiązku wskazanego w treści dokumentów sporządzonych przez Skarżących, a określanych, jako tytuły wykonawcze. Kontrolą Sądu nie została więc objęta sprawa wniosku o uregulowanie należności za usunięcie pojazdu, wynagrodzenia za dozór pojazdu oraz zwrotu kosztów dozoru w kwocie 543.188 zł (pismo Skarżących z dnia 30 lipca 2012 roku), a także sprawa wniosku o wydanie decyzji w sprawie zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz ustalenia wynagrodzenia za dozór pojazdów (pismo Skarżących z dnia 03 grudnia 2012 roku). Roszczenia określone w tytułach wykonawczych obejmują okres od dnia 02 kwietnia 2009 do dnia 23 lutego 2011 roku. Podkreślić jednak należy, że wezwanie do uregulowania należności, wniosek o wydanie decyzji o zapłacie kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu, jak i tytuły wykonawcze, zostały złożone już po wejściu w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 roku o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 152, poz. 1018 ze zm.) oraz po wejściu w życie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 roku w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 46, poz. 237). W związku z powyższym wskazać należy, że przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością powiatu na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów w postępowaniu cywilnym i jednocześnie przepisy działu II rozdziału 6 ustawy dotyczące organu egzekucyjnego stosuje się odpowiednio do starostów w zakresie likwidacji ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - §3 pkt 1 lit a oraz §4 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 roku w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Izby Skarbowej trafnie uznał, że obowiązek zapłaty wynagrodzenia za wykonywanie dozoru nad pojazdem, zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru oraz zwrot kosztów usunięcia pojazdu z drogi, wymaga konkretyzacji poprzez wydanie aktu indywidualnego. Postanowienie w tym zakresie wydaje starosta na wniosek jednostki prowadzącej parking strzeżony (podmiotu realizującego dyspozycję usunięcia pojazdu z drogi oraz dozorowania usuniętego pojazdu) - art. 102 §2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2012, 1015 ze zm.) w związku z §3 pkt 1 lit a oraz §4 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 roku w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd podziela stanowisko organów egzekucyjnych, że należność pieniężna, której wyegzekwowania domagają się M. O. i R. O. nie mieści się w wykazie obowiązków objętych przepisem art. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący błędnie przyjmują, że należności z tytułu wynagrodzenia za wykonywanie dozoru nad pojazdem, zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru oraz zwrot kosztów usunięcia pojazdu z drogi, podlegają egzekucji administracyjnej, gdyż egzekucja kosztów egzekucyjnych, zgodnie z art. 64c §5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, następuje w trybie przepisów tej ustawy. Przepis art. 64c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie znajduje zastosowania w sprawach usuwania pojazdu z drogi na koszt właściciela w trybie art. 130a ust. 1-11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z powołanym rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 roku w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sprawach usuwania pojazdu z drogi, których właściciel nie odebrał, zastosowanie znajdują tylko przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czyli przepisy od art. 97 do art. 109 wskazanej ustawy. Przepis art. 64c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym nie znajduje zastosowania w sprawach usuwania pojazdu z drogi na koszt właściciela, a przez to nie może być podstawą prawną do uznania dopuszczalności egzekucji administracyjnej w sprawach zwrotu kosztów i wypłaty wynagrodzenia za usunięcie i sprawowanie dozoru usuniętych z drogi pojazdów. Powyższe kwestie regulowane zostały w art. 130a ust. 10h i ust. 10j ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W świetle powołanej regulacji prawnej koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Termin płatności należności ustalonych decyzją wynosi 30 dni od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna. Odsetki ustawowe nalicza się od dnia następującego po upływie terminu płatności. Należności te wraz z odsetkami podlegają egzekucji w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sprawy usuwania pojazdu z drogi na koszt właściciela w trybie art. 130a ust. 1-11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym wiążą się bezpośrednio z zapewnieniem porządku i bezpieczeństwa w ruchu drogowym i mają charakter publicznoprawny. Wykonywanie tego rodzaju zadań zostało powierzone starostom. Skarb Państwa (starosta) ponosić finansowe następstwa realizacji tych zadań. Interesy Skarbu Państwa zostały zabezpieczone w ten sposób, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, ponosi właściciel. Przerzucenie kosztów na właściciela pojazdu, jeśli nie odebrał pojazdu, następuje poprzez wydanie decyzji o zapłacie wskazanych kosztów. Decyzja podlega wykonaniu w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Starosta jest podmiotem uprawnionym do żądania wykonania decyzji w drodze egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 5 §1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 130a ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Decyzja o zapłacie kosztów usunięcia pojazdu z drogi określa sytuację prawną właściciela pojazdu względem organów władzy publicznej. W konsekwencji nieuprawnione byłoby stanowisko, że poddanie egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w decyzji o zapłacie kosztów usunięcia pojazdu z drogi jest równoznaczne z poddaniem egzekucji administracyjnej aktu prawnego konkretyzującego sytuację prawną innego podmiotu, jednostki prowadzącej parking strzeżony w zakresie jej prawa do zwrotu kosztów i wynagrodzenia za wykonanie dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi oraz dozorowania tego pojazdu do czasu jego odebrania lub likwidacji. Należności jednostki prowadzącej parking strzeżony (podmiotu prywatnego, który zrealizował dyspozycję usunięcia pojazdu z drogi oraz dozorował usunięty pojazdu do czasu jego odebrania lub likwidacji) ustala starosta w trybie określonym w art. 102 §2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Wydatki poniesione z tego tytułu obciążają właściciela pojazdu, co oznacza, że starosta dochodzi ich od właściciela na warunkach określonych w art. 130a ust. 10h, ust. 10j, ust. 10k i ust. 10l ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu.