III SA/Po 674/18

Dnia 16 stycznia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2019r. przy udziale sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia [...] sierpnia 2018r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), dalej: "K.p.a.", art. 18 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.), dalej: "p.e.a.", utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. z [...] maja 2018 r. o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniami z [...] lutego 2018 r. nr [...]-[...]. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny i prawny. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. prowadzi postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku M. J. na podstawie własnych tytułów wykonawczych nr [...]-[...], [...]-[...], [...], [...], [...] i [...], obejmujących zaległości z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W celu wyegzekwowania tych należności organ egzekucyjny zawiadomieniami z [...] lutego 2018 r. nr [...]-[...] dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w I Oddziale ZUS w P. Zobowiązany złożył "skargę" (pismo datowane na 27 lutego 2018 r., wpłynęło do organu 28 lutego 2018 r.), w treści której wskazał, że postępowanie egzekucyjne może tylko i wyłącznie dotyczyć należności istniejących, do których płatnik jest zobowiązany. Organ pierwszej instancji wezwał zobowiązanego do wyjaśnienia, czy jego pismo stanowi: 1. skargę na czynność egzekucyjną na podstawie art. 54 § 1 p.e.a., polegającą na zajęciu świadczenia emerytalno-rentowego czy 2. wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 p.e.a. Zobowiązany poinformował organ egzekucyjny, że jego pismo dotyczy zajęcia egzekucyjnego z [...] lutego 2018 r. i ma zostać rozpatrzone jako: 1. skarga na zajęcia egzekucyjne z [...] lutego 2018 r. nr [...]-[...] oraz 2. wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wyżej powołanych tytułów wykonawczych. Organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 54 § 1, § 5 i § 5a p.e.a., postanowieniem z [...] maja 2018 r. oddalił skargę, o której mowa wyżej w pkt 1. Zobowiązany w zażaleniu na to postanowienie wskazał, że postępowanie egzekucyjne może tylko i wyłącznie dotyczyć należności istniejących, do których płatnik jest zobowiązany, a egzekwowane należności uległy przedawnieniu. W uzasadnieniu zaskarżonego do Sądu postanowienia organ odwoławczy podniósł, że stosownie do art. 54 p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga przysługuje jedynie na czynności typu wykonawczego, a nie na czynności procesowe polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, w ramach których organ egzekucyjny rozstrzyga o prawach i obowiązkach uczestników postępowania. Skarga na czynności egzekucyjne nie przysługuje, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego) albo wniesienie pozwu do sądu. Organ egzekucyjny dokonuje zatem oceny czynności egzekucyjnej badając, czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego wypełniono dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka. Przedmiotem sprawy jest skarga na czynność egzekucyjną Dyrektora I Oddziału ZUS w P. dokonaną zawiadomieniami z [...] lutego 2018 r. nr [...] - [...], polegająca na zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w I Oddziale ZUS w P. Stosując ten środek egzekucyjny na podstawie art. 79 § 1 p.e.a organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw ich wypłaty zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących mu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zobowiązanemu zajętej części świadczenia, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności. Stosownie do art. 79 § 2 p.e.a. zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu, co nastąpiło 8 lutego 2018 r. Zgodnie z art. 79 § 4 pkt 1 p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia ani w żaden inny sposób nimi rozporządzać. Biorąc pod uwagę, że tytuły wykonawcze doręczono stronie już wcześniej ([...] - [...], [...] - [...] 28 lutego 2017 r., [...], [...] 29 maja 2017 r., [...] 13 czerwca 2017 r., a [...] 9 kwietnia 2017 r.), 14 lutego 2018 r. doręczono zobowiązanemu odpis zawiadomień o zajęciu nr [...] - [...]. Brak uchybień formalnych w zaskarżonych czynnościach organu egzekucyjnego. Zawiadomienie o zajęciu świadczeń odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w określonym w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych z dnia 22 sierpnia 2016 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 1339). Czynność egzekucyjną dokonano zatem zgodnie z art. 67 i art. 79 p.e.a. Organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił zaskarżone czynności egzekucyjne w zakresie mogącym podlegać ocenie w tym trybie, a uzasadniając rozstrzygnięcie słusznie ustosunkował się jedynie do zagadnień podlegających rozpatrzeniu w tym postępowaniu. Zakres postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne koncentruje się bowiem jedynie na czynnościach o charakterze wykonawczym, zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W skardze strona podniosła, że mimo powiadomienia organu o zmianie miejsca zamieszkania organ wysyłał zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego na adres, pod którym skarżący od 14 lat nie mieszka (na ul. [...] w P. zamiast na ul. [...] w P.), stąd nastąpiło przedawnienie zaległości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd w całości podziela argumenty organu zawarte w zaskarżonym postanowieniu. W związku z ich omówieniem powtarzanie ich byłoby zbędne. Odnosząc się do zarzutów skargi należy zaś podnieść, co następuje. Zarzuty skargi polegają na ograniczeniu się przez organ do kontroli zgodności z prawem jedynie konkretnej, kwestionowanej czynności egzekucyjnej (zajęcia wierzytelności pieniężnej) i to jedynie do jej aspektu formalnego (polegającego na zgodności z przepisami p.e.a. regulującymi formę jej dokonania), a nie merytorycznego (zasadności egzekucji). Zarzut ten nie jest słuszny, ponieważ - jak prawidłowo wskazał organ - skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 § 1 p.e.a., ma charakter subsydiarny. Nie przysługuje w sytuacji, gdy skarżący miał możliwość zakwestionowania danej czynności egzekucyjnej za pomocą innych środków zaskarżenia, ale nie wykorzystał ich lub nie przyniosły one żądanego rezultatu. W szczególności nie można podnosić w skardze okoliczności, które mogą być podstawą zarzutów z art. 33 § 1 p.e.a. (np. przedawnienia), zmierzających m. in. do zakwestionowania istnienia obowiązku podatkowego. W tym kontekście nie ma znaczenia zarzut doręczania zawiadomień o zajęciu na niewłaściwy adres. Niezależnie od tego należy podnieść, że wysłano je na adres prawidłowy (ul. [...] w P.). Postępowanie wszczęte skargą, o której mowa w art. 54 p.e.a. nie służy badaniu ogółu czynności składających się na postępowanie egzekucyjne, w tym zasadności wszczęcia czy prawidłowości jego prowadzenia. Jego celem jest wyeliminowanie uchybień i nieprawidłowości podczas realizacji jedynie określonej czynności egzekucyjnej. W tym stanie rzeczy zadaniem organu było zbadanie, czy kwestionowana czynność egzekucyjna była zgodna z przepisami p.e.a. regulującymi formę jej dokonania. Organ słusznie stwierdził, że spełnia ona takie wymogi. Zgodnie bowiem z art. 7 § 1 p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w tej ustawie. Do środków egzekucyjnych, do których stosowania w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych uprawniony jest organ egzekucyjny, należy egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych (art. 1a pkt 12 lit. a tiret 5 p.e.a.). Sposób dokonywania zajęcia reguluje art. 89 p.e.a. Organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności (art. 89 § 1 p.e.a.). Zawiadomienie o zajęciu sporządza się według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, a jego obowiązkowe elementy określa art. 67 § 1 i 2 p.e.a. Organ egzekucyjny zawiadomieniami z [...] lutego 2018 r. dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej. Zawiadomienia te są zgodne z wzorem określonym w załączniku nr 3 do obowiązującego w dacie podjęcia czynności egzekucyjnej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1339) i zawierają wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 p.e.a. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) skargę oddalił.