III SA/Po 675/18

Dnia 05 marca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 marca 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi "C." Sp.zo.o. we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej odrzucenia wniosku o dofinansowanie projektu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz strony skarżącej kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej: Kolegium) – w postępowaniu wszczętym na wniosek "C." Sp. z o.o. z siedzibą we W. (dalej: skarżąca) – odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Fundacji [...] w P. z dnia [...] czerwca 2016 r. o odrzuceniu wniosku [...] o dofinansowanie projektu. Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, ponieważ nie stwierdziło wystąpienia przesłanek z przepisu art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a." lub "Kodeks"), będących podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu w szczególności odniesiono się do przesłanki wynikającej z przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Decyzja ta został wydana w składzie: I. J. (przewodniczący - sprawozdawca), K. D. i K. S. (członkowie). "C." Sp. z o.o. z siedzibą we W. w terminie skierowała do Kolegium wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której została wydana decyzja z dnia [...] lutego 2016 r. Kolegium decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję własną, podtrzymując stanowisko wyrażone we wcześniejszej decyzji z dnia [...] lutego 2016 r. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, która wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skuteczną skargę na decyzję z dnia [...] października 2017 r. Wyrokiem z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Po 889/17 Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium w konsekwencji czego, organ ten w dniu [...] sierpnia 2018 r. wydał decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z dnia [...] lutego 2016 r., w związku z którą skarżący uprzednio wnosił o ponowne rozpatrzenie sprawy, podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] lutego 2016 r. Decyzja z dnia [...] sierpnia 2018 r. został wydana w składzie: W. S. (przewodniczący), K. S. i K. Ś. (sprawozdawca). W skardze na decyzję Kolegium z dnia [...] sierpnia 2018 r. "C." Sp. z o.o. z siedzibą we W. zarzuciła, iż Kolegium nie wywiązało się z obowiązku nałożonego na ten organ Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Po 889/17. Wskazanym powyżej orzeczeniem Sąd uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] października 2017 r. nr [...], wskazując jednocześnie, iż w ocenie Sądu w toku postępowania nieważnościowego niedostatecznemu badaniu poddano przesłankę rażącego naruszenia prawa w postaci braku umocowania dla T. K. do wydania orzeczenia z dnia [...] czerwca 2006 r. przez Fundację [...] w P. (dalej: Fundacja) o odrzuceniu wniosku o dofinansowanie projektu C. P. Kolegium ponownie rozpoznając sprawę na skutek orzeczenia Sądu winno ustalić czy T. K. posiadał upoważnienie do jednoosobowego składania oświadczeń woli w imieniu Zarządu Fundacji [...] w P. W ocenie skarżącego czynności podjęte w tym zakresie przez Kolegium uznać należy za niewystarczające, gdyż Kolegium poprzestało na przyjęciu oświadczenia pełnomocnika Fundacji o istnieniu należytego umocowania dla T. K., bez uzyskania pisemnego dokumentu tego umocowania. Skarżący wskazał też na okoliczność, iż w innych podobnych sprawach Samorządowe Kolegia Odwoławcze z innych części kraju orzekały odmiennie, tj. stwierdzając nieważność decyzji. Przy tak sformułowanych zarzutach skarżąca wniosła o: - uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Kolegium z dnia [...] lutego 2016 r. - zobowiązanie Kolegium na postawie art. 145a § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Fundacji [...] w P. z dnia [...] czerwca 2006 r. - zasądzenie od Kolegium na rzecz skarżącej kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę Kolegium, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej oddalenie. Nadto, Kolegium wskazało, że prawidłowo zrealizowało wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 lutego 2018 r. Za wystarczające w ocenie Kolegium uznać należy pisemne oświadczenie Fundacji z dnia 19.07.2018 r. o istnieniu prawidłowego umocowania dla T. K. do podpisywania, w tym jednoosobowego, w imieniu Fundacji orzeczeń. Brak dokumentu potwierdzającego to umocowanie nie przesądza o tym, iż takie umocowanie nie istniało w chwili wydawania decyzji przez Fundację. Od wydania przedmiotowego orzeczenia upłynęło 12 lat, a Fundacja była zobowiązana do przechowywania dokumentów, w tym umocowania, do 31 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Rozpoznając sprawę, wojewódzki sąd administracyjny wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - jak to wynika z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 t.j. z dnia 2018.07.05 - dalej: p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Kolegium z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] wydana w sprawie z wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Fundacji [...] w P. z dnia [...] czerwca 2006 r. o odrzuceniu wniosku o dofinansowanie projektu C. P. Z uwagi na stwierdzenie przez Sąd istotnych wad procesowych zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r. nie były badane w niniejszym postępowaniu sądowym merytoryczne podstawy rozstrzygnięcia sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Fundacji z dnia [...] czerwca 2006 r. Wobec uznania, że zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] sierpnia 2018 r., nie mogła być skontrolowana prawidłowość tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lutego 2016 r. w pozostałym zakresie, w tym wynikającym z zarzutów podniesionych w skardze. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast zgodnie z 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; względnie na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przepis art. 27 § 1a k.p.a. stanowi, że członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeżeli brał udział w wydaniu decyzji objętej wnioskiem. Przepis ten został wprowadzony do Kodeksu ustawą z dnia 24 września 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 195, poz. 1501). Nowelizacja ta stanowiła realizację wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. Akt P 57/07 (Dz. U. Nr 229, poz. 1539), w którym Trybunał stwierdził, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 w zw. Z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 78 Konstytucji. Omawiany przepis dotyczy określonej sytuacji prawnej, związanej ze złożeniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której została wydana przez samorządowe kolegium odwoławcze decyzja w pierwszej instancji. Ograniczony jest do określonej kategorii organów administracji publicznej i w związku ze skorzystaniem z określonego środka prawnego. Jest to kolejna z gwarancji zachowania bezstronności przez podmioty orzekające i istotny element realizacji zasady budzenia zaufania do organów władzy publicznej (por. stanowisko K. Klonowskiego (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. H. Knysiak-Molczyk, WK 2015, komentarz do art. 27). W tym względzie wypowiedział się także już wcześniej, jeszcze przed zmianą przepisu art. 27 k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku składu 7 sędziów NSA z dnia 10 marca 2009 r. sygn. Akt II OPS 2/09 (ONSAiWSA 2009/4/60; wyrok dostępny w bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) przyjął, że członek kolegium odwoławczego, który brał udział w wydaniu decyzji zaskarżonej wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w zw. Z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. Naruszenie przepisu art. 27 § 1a k.p.a. - tak, jak i naruszenie pozostałych przepisów o wyłączeniu członka organu kolegialnego - prowadzi do powstania kwalifikowanej wady procesowej aktu wydanego przez taki organ. Sądy administracyjne - podobnie, jak Sąd Najwyższy - przyjmują, że niezgodny z przepisami prawa procesowego lub ustrojowego skład organu powoduje, że decyzję administracyjną wydaną przez taki skład należy uznać za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, co stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r. sygn. Akt I OSK 1559/10 i powołane tam orzecznictwo - wyrok dostępny jw.). W niniejszej sprawie nie ulega żadnej wątpliwości, że pierwszą decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Fundacji [...] w P. z dnia [...] czerwca 2006 r. o odrzuceniu wniosku o dofinansowanie projektu C. P., tj. decyzję z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] wydało Kolegium w składzie: I. J. (przewodniczący - sprawozdawca), K. D. i K. S. (członkowie). Natomiast drugą decyzję, wydaną w wyniku skierowania do Kolegium przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz uchylenia wyrokiem z przez Sąd, tj. decyzję z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] Kolegium wydało w składzie: W. S. (przewodniczący), K. S. i K. Ś. (sprawozdawca). Niewątpliwie zatem, w obydwu składach orzekał w sprawie ten sam członek samorządowego kolegium odwoławczego - K. S., który na podstawie art. 27 § 1a k.p.a. podlegał z mocy prawa wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skoro brał udział w wydaniu decyzji objętej wnioskiem. Nie ma też w tym zakresie żadnego znaczenia, że K. S. nie był sprawozdawcą w związku z wydaniem pierwszej decyzji, ani też drugiej, wydanej na skutek zaskarżenia jej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ kolegialny działa bowiem in corpore, zatem rozstrzygnięcie jest podejmowane przez wszystkich członków organu kolegialnego, a nie tylko przez sprawozdawcę w danej sprawie (por. wyroki NSA z dnia 22 października 2000 r. sygn. akt I SA 1109/00 - niepubl. oraz z dnia 27 lutego 2003 r. sygn. Akt II SA 455/02 - publ. Wokanda 2003/7-8/76, a także wyrok SN z dnia 12 grudnia 2003 r. sygn. Akt III RN 135/03 - publ. OSNP 2004/16/274). Skoro w składzie Kolegium, które wydało zaskarżone rozstrzygnięcie był członek organu kolegialnego wyłączony od udziału w postępowaniu w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpatrując sprawę, Kolegium uwzględni przedstawione w uzasadnieniu wyroku rozważania i wykładnię prawa. W szczególności zadba o wyznaczenie składu organu zgodnego z przepisami ustrojowymi oraz procesowymi, uwzględniając bezwzględne wymogi wynikające z art. 27 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w punkcie II wyroku na podstawie art. 200 w zw. Z art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając wniosek skarżącej i wysokość poniesionych przez nią kosztów sądowych (uiszczonego wpisu).