III SA/Po 676/07

Dnia 7 lutego 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek ( spr.) Asesor sądowy Szymon Widłak Protokolant: sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2008 roku przy udziale sprawy ze skargi J.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie przekazania wniosku zgodnie z właściwością w sprawie korzystania z wód bez pozwolenia wodnoprawnego o d d a l a s k a r g ę /-/Sz. Widłak /-/M. Lorych – Olszanowska /-/T. M. Geremek Postanowieniem z dnia 15 maja 2007r. Starosta i przekazał na podstawie art. 65 § 1 Kpa wg właściwości Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej wniosek Zakładu Wodociągów i Kanalizacji z dnia 30 kwietnia 2007r. Zn. [...] w sprawie korzystania z wód bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego przez J.G. w w sprawie nie realizowania przez ww. przedsiębiorstwo wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...]., sygn. [...]. W uzasadnieniu orzeczenia organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 152 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005r. Nr 239 poz. 2019 ze zm.) kontrolę gospodarowania wodami w zakresie korzystania z wód wykonuje Prezes Krajowego Zarządu oraz dyrektorzy regionalnych zarządów gospodarki wodnej, wobec czego przekazanie wniosku jest konieczne i uzasadnione. Na powyższe postanowienie zażalenie w przewidzianym przepisami terminie złożył pełnomocnik J.G., zarzucając orzeczeniu naruszenie art. 162 w zw. z art. 4 ust. 4 Prawa wodnego. Zdaniem pełnomocnika skarżącej organem właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Starosta jako organ właściwy do wydawania pozwolenia wodnoprawnego oraz podejmowania czynności kontrolnych w tym zakresie.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 16 lipca 2007r. utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy podniósł, iż stosownie do rozwiązań art. 92 ust. 3 pkt 12 i art. 156 ust. 2 Prawa wodnego organem właściwym do wykonywania kontroli gospodarowania wodami dotyczącej korzystania z wód jest dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Zdaniem SKO w przedmiotowej sprawie uwzględniając powyższe przepisy oraz ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, to właśnie Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku Zakładu Wodociągów i Kanalizacji i prowadzenia działań, tj. przeprowadzenia kontroli sposobu korzystania przez ww. przedsiębiorstwo J.G. z wód. Zdaniem organu odwoławczego w istniejącym stanie prawnym brak jest podstaw by zastosować przepis art. 162 Prawa wodnego, o co wnosi pełnomocnik strony, gdyż przepis ten dotyczy sytuacji obligującej do działania organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, tj. starostę lecz w odniesieniu do posiadających pozwolenie wodnoprawne zakładów, w przypadkach gdy zakład dopuszcza się zaniedbań w zakresie gospodarki wodnej, w wyniku których może powstać stan zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi albo zwierząt bądź środowisku. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 2 sierpnia 2007r. złożył pełnomocnik J.G. Pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi II instancji naruszenie art. 162 Prawa wodnego, poprzez przyjęcie, iż przepis ten nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie z tego względu, że skarżąca nie posiada pozwolenia wodnoprawnego do korzystania z wód, podczas gdy wyrok Sądu w ww. sprawie określa jedynie, iż nie może być wykonana decyzja II-go instancyjna – Wojewody – co oznacza, że zastrzeżenie to nie dotyczy decyzji Starosty, który w I instancji wydał pozwolenie wodnoprawne. Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, powołując się przedstawioną wcześniej argumentacje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji uznał, iż skarga okazała się nieuzasadniona. Art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, iż "w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku." Przepis ten jest konsekwencją wprowadzenia dwuinstancyjnego postępowania sądowo-administracyjnego, w którego efekcie wyrok sądu I instancji nie jest od chwili jego wydania prawomocny i w przypadku uwzględnienia skargi, nie wywołuje jeszcze skutków prawnych w postaci wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu bądź czynności. W tej sytuacji niezbędne jest określenie przez Sąd w swoim orzeczeniu, czy uchylony akt lub czynność mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie z art. 152 stanowi obligatoryjny element każdego wyroku uwzględniającego skargę, niezależnie od tego czy wcześniej w postępowaniu administracyjnym czy sądowym wstrzymano wykonanie zaskarżonego orzeczenia. Intencją ustawodawcy w ocenie niniejszego składu orzekającego było uzyskanie przy pomocy omawianego przepisu instytucji powstrzymującej przed wejściem w życie orzeczeń, które wywołują negatywne skutki faktyczne i prawne, a które na mocy wyroku sądu pozbawionego jeszcze atrybutu prawomocności zostały uznane za niezgodne z prawem i wyeliminowane z obrotu prawnego. Rację mają organy administracji obu instancji, iż w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do zastosowania przepisu art. 162 Prawa wodnego. Przepis ten odnosi się do sytuacji zobowiązującej do działania organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, czyli starostę, jednakże tylko i wyłącznie w odniesieniu do podmiotów posiadających pozwolenie wodnoprawne, w przypadkach gdy podmiot dopuszcza się zaniedbań, w wyniku których "może powstać stan zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi albo zwierząt bądź środowisku". Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2006r. WSA w Poznaniu uchylił decyzję Wojewody z dnia [..]. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód, udzielonego na rzecz ww. przedsiębiorstwa J.G. oraz na mocy art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Upraszczając, przez powyższe orzeczenie Sąd pozbawił skarżącą pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód. Orzeczenie Sądu, iż "zaskarżona decyzja nie może być wykonana" oznacza, że decyzja ta nie wywołuje skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający tą decyzję nie był jeszcze prawomocny. "Wykonalność" tą należy rozumieć szeroko, jako możność doprowadzenia do wykonania obowiązku lub korzystania z uprawnienia. Choć więc Sąd orzekł, że nie może być wykonana decyzja Wojewody to w istocie fakt ten spowodował, iż pozbawiona wykonalności została również decyzja organu I instancji. Nie miałoby sensu bowiem w wyroku wstrzymywanie wykonania tylko zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy Sąd tym samym wyrokiem uchylił decyzje obu instancji, a decyzja organu II instancji de facto utrzymywała w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Tak więc zwrot "nie może być wykonana" należy rozumieć jako zawieszenie skutku wywołanego przez zaskarżone orzeczenia – tutaj udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na rzecz J.G. – do czasu uchylenia wyroku Sądu I instancji przez Naczelny Sąd Administracyjny, bądź do chwili uprawomocnienia się orzeczenia Sądu, kiedy to rozstrzygnięcie z art. 152 traci moc. Mając powyższe na uwadze oraz to, iż wobec podmiotów nie posiadających pozwolenia wodnoprawnego zgodnie z przepisami art. 92 ust. 3 pkt 12 i art. 156 ust. 2 Prawa wodnego organem właściwym do wykonania kontroli gospodarowania wodami dotyczącej korzystania z wód jest dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, Sąd uznał, że zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie, wobec czego należało orzec, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), o jej oddaleniu. /-/ Sz. Widłak /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ T.M. Geremek D.W.d