III SA/Po 677/11

PostanowienieWSA w Poznaniu2011-10-12

Skład orzekający: Robert Talaga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej ubezpieczeń społecznych jest zasadny, skoro ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwalnia stronę skarżącą w takich sprawach z obowiązku ich uiszczenia?
Ratio decidendi
Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest bezprzedmiotowy, ponieważ strona skarżąca jest z mocy prawa zwolniona z obowiązku ich uiszczenia na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. Niemniej jednak, wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu może zostać uwzględniony, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co miało miejsce w niniejszej sprawie ze względu na niskie dochody i trudną sytuację materialną wnioskodawczyni.
Stan faktyczny
M. K. złożyła skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i wniosła o zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Mimo że była już zwolniona z kosztów sądowych z mocy prawa, złożyła dodatkowe oświadczenie o stanie majątkowym, wskazując na trudną sytuację materialną (dochody z renty rodzinnej i zasiłku rodzinnego, samotne wychowywanie dwójki dzieci, wysokie koszty wynajmu mieszkania). Sąd uznał wniosek o zwolnienie z kosztów za bezprzedmiotowy, ale pozytywnie rozpatrzył wniosek o ustanowienie adwokata.
Rozstrzygnięcie
Ustanowiono dla M. K. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w P. i oddalono wniosek w pozostałym zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych).

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 12 października 2011 roku Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2011 roku wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne postanawia ustanowić dla M. K. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w P. i oddalić wniosek w pozostałym zakresie W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. K. zawarła wniosek o zwolnienie z kosztów postępowania oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W odpowiedzi na informację sądu, że wnioskodawczyni jest zwolniona od kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a., M. K. złożyła pismo w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w związku z trudną sytuacją materialną i przesłała w załączeniu oświadczenie o stanie majątkowym jej rodziny. W odpowiedzi na wezwanie Sądu przesłała natomiast wypełniony na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. We wniosku M. K. wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z małoletnim synem i córką. Wnioskodawczyni nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów finansowych (oszczędności, papierów wartościowych i.t.p.), ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3000 euro. Wspólne gospodarstwo domowe jest utrzymywane z renty rodzinnej w łącznej kwocie 640,34 zł oraz z zasiłku rodzinnego w wysokości 499,00 zł. Córka i syn nie posiadają żadnych dochodów. Wnioskodawczyni zamieszkuje w wynajętym, umeblowanym mieszkaniu, za które ponosi miesięczne opłaty w wysokości 720,00 zł. Wnioskodawczyni poinformowała również o problemach zdrowotnych jej córki oraz o kosztach leczenia. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej jako p.p.s.a., nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych: strona skarżąca działanie lub bezczynność z zakresu ubezpieczeń społecznych. W niniejszej sprawie na wnioskodawczyni nie ciąży obowiązek uiszczenia kosztów sądowych, a żądanie przyznania prawa pomocy w tym zakresie jest bezprzedmiotowe. Strona nie ma bowiem interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia o zwolnieniu od kosztów sądowych. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy jedynie w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z przepisem art. 246 §1 pkt. 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że trzyosobowe gospodarstwo domowe, w którym pozostaje wnioskodawczyni jest utrzymywane z łącznych dochodów w kwocie 1.139,34 zł. Wnioskodawczyni jest osobą samotnie wychowującą dwójkę małoletnich dzieci. Jej sytuacja nie pozwala zatem na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W konsekwencji nie jest ona w stanie pokryć kosztów związanych z wynagrodzeniem pełnomocnika z wyboru, co sprawia, że uzasadniony jest jej wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wobec powyższego na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w związku z art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 239 pkt 1 lit e p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło