III SA/Po 681/24

Dnia 9 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Marzenna Kosewska (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi D. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 4 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z 5 września 2024 r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] i nr [...] z 19 października 2017 r., od nr [...] do nr [...] z 3 stycznia 2018 r., od nr [...] do nr [...] z 6 lutego 2018 r. i od nr [...] do nr [...] z 22 marca 2018 r. Jako podstawę prawną zaskarżonego postanowienia powołano art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 61a § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej: "K.p.a.", art. 18, art. 27 § 1 pkt 9 i art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.; Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.), dalej: "p.e.a." oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm.) w zw. z art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 556 ze zm.). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawiono następujące uzasadnienie faktyczne i prawne. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie wyżej powołanych tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] w związku z zaległościami wynikającymi z nieopłacenia składek na ubezpieczenia społeczne za okres od czerwca 2013 r. do grudnia 2013 r., od marca 2014 r. do grudnia 2017 r., na ubezpieczenia zdrowotne za okres od kwietnia 2013 r. do grudnia 2013 r., od marca 2014 r. do grudnia 2015 r., od października 2016 r. do grudnia 2017 r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od maja 2013 r. do grudnia 2013 r., od kwietnia 2014 r. do grudnia 2015 r. i od października 2016 r. do grudnia 2017 r. w łącznej kwocie należności głównej wynoszącej 50 876,95 zł. Zawiadomieniami z 24 czerwca 2024 r. nr [...] i [...] organ egzekucyjny zajął inne wierzytelności pieniężne przysługujące stronie od [...] sp. z o. o. sp. j. Zawiadomienie zostało uznane za dręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności 16 lipca 2024 r. w trybie art. 44 K.p.a., natomiast stronie zawiadomienie o zajęciu doręczono 28 czerwca 2024 r. (odbiór przesyłki potwierdził dorosły domownik K. D.). Pismem z 1 lipca 2024 r. strona wniosła skargę na czynności egzekucyjne dokonane na podstawie zawiadomień o zajęciu z 24 czerwca 2024 r. podnosząc przedawnienie należności i wskazując, że 29 grudnia 2017 r. działalność gospodarcza strony została wykreślona z rejestru CEIDG w [...]. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] pismem z 16 lipca 2024 r. wezwał stronę do sprecyzowania charakteru podania przez wskazanie, czy stanowi ono: - wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 p.e.a. ze względu na wygaśnięcie obowiązku z uwagi na przedawnienie należności lub nieistnienie obowiązku, - zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej złożone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 p.e.a. ze względu na przedawnienie i nieistnienie obowiązku, - skargę z art. 54 § 1 p.e.a. na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego polegającą na zajęciu wierzytelności pieniężnej. Organ egzekucyjny zastrzegł, że w przypadku braku odpowiedzi na wezwanie w wyznaczonym terminie potraktuje pismo strony jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 p.e.a., tj. z powodu wygaśnięcia obowiązku z uwagi na przedawnienie należności i nieistnienie obowiązku. Odpowiadając na wezwanie pismem z 16 lipca 2024 r. strona sprecyzowała charakter podania z 1 lipca 2024 r. wskazując, że zostało ono złożone na podstawie art. 59 § 1 pkt 2, art. 33 § 1 pkt 1 i art. 54 § 1 p.e.a. Wobec tego w związku ze złożonym wnioskiem z 1 lipca 2024 r. organ pierwszej instancji 5 września 2024 r. wydał postanowienia: - nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych; - nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych, - nr [...] o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności pieniężnej z tytułu umowy zlecenia w [...] sp. z o. o., dokonaną zawiadomieniami z 24 czerwca 2024 r. Strona wniosła zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji z 5 września 2024 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Postanowieniem z 4 listopada 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z 5 września 2024 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, co następuje. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.), dalej: "nowela z 2019 r.", do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte z dniem wystawienia tytułów wykonawczych, tj.: 19 października 2017 r., 3 stycznia 2018 r., 6 lutego 2018 r. i 22 marca 2018 r. i nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie noweli z 2019 r., tj. przed 30 lipca 2020 r., stąd w sprawie mają zastosowanie przepisy p.e.a. obowiązujące przed 30 lipca 2020 r. Zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym przysługującym zobowiązanemu jedynie w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Termin ten wskazano w art. 27 § 1 pkt 9 p.e.a., zgodnie z którym zobowiązany może wnieść zarzuty nie później niż siódmego dnia od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Strona nie zachowała tego terminu do wniesienia zarzutów. Jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy zwrotnych potwierdzeń odbioru na adres strony za pośrednictwem poczty przesłano odpisy tytułów wykonawczych: - z 19 października 2017 r. i doręczono 25 października 2017 r. (odbiór potwierdziła K. D. - dorosły domownik); - z 3 stycznia 2018 r. i doręczono osobiście stronie 8 stycznia 2018 r.; - z 6 lutego 2018 r. i doręczono osobiście stronie 9 lutego 2018 r.; - z 22 marca 2018 r. i doręczono osobiście stronie 27 marca 2018 r. Przedmiotowe tytuły wykonawcze zawierają pouczenie o przysługującym zobowiązanemu, na podstawie art. 33 § 1 p.e.a., prawie do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Ostatni z terminów do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji prowadzonej na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych upłynął zatem 3 kwietnia 2018 r., natomiast zarzuty te strona wniosła pismem z 1 lipca 2024 r., a więc po upływie terminu określonego w ustawie. Brak zatem podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego (art. 18 p.e.a. w zw. z art. 61a § 1 K.p.a. i art. 27 § 1 pkt 9 p.e.a.). W skardze strona wyraziła niezadowolenie wydaniem zaskarżonego postanowienia wskazując, że: 1) organ wszczął postępowanie egzekucyjne po bardzo długim okresie bezczynności (29 grudnia 2017 r. skarżący wyrejestrował działalność gospodarczą); 2) na stronie 3 akapit dolny zaskarżonego postanowienia wskazano postanowienie organu pierwszej instancji z 5 września 2023 r., a takiego nie ma; 3) ma problemy zdrowotne i nie ma wykształcenia prawniczego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Sąd podziela argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu o wniesieniu zarzutów po terminie, co uniemożliwiło ich merytoryczne rozpatrzenie, skutkując odmową wszczęcia postępowania w sprawie ich wniesienia. W dniu 30 lipca 2020 r. nastąpiła nowelizacja p.e.a., w szczególności w zakresie art. 33 i art. 34 p.e.a. dotyczących wnoszenia i rozpatrywania zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 13 noweli z 2019 r. do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. 30 lipca 2020 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli p.e.a. w brzmieniu sprzed 30 lipca 2020 r. Postępowanie egzekucyjne w sprawie egzekucji składek na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych zostało wszczęte przez doręczenie zobowiązanemu odpisów tych tytułów, co nastąpiło 25 października 2017 r. (odbiór potwierdziła K. D. - dorosły domownik, art. 43 K.p.a.) oraz 8 stycznia 2018 r., 9 lutego 2018 r. i 27 marca 2018 r. (osobiste doręczenie stronie) i nie zostało zakończone przed 30 lipca 2020 r. W tej sytuacji stosuje się przepisy p.e.a. w brzmieniu sprzed 30 lipca 2020 r. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 p.e.a. (w brzmieniu sprzed 30 lipca 2020 r.) tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Termin ten liczy się od doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Skarżącego pouczono o tym terminie. Terminy do zgłoszenia zarzutów, w związku z doręczeniem zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych 25 października 2017 r., 8 stycznia 2018 r., 9 lutego 2018 r. i 27 marca 2018 r., upłynęły odpowiednio 2 listopada 2017 r., 15 stycznia 2018 r., 16 lutego 2018 r. i 3 kwietnia 2018 r. Zarzuty wniesiono zaś dopiero 4 lipca 2024 r. (data stempla pocztowego), czyli już po terminie. Wniesienie zarzutów po terminie skutkuje odmową wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. (por.: wyroki o sygn. akt III FSK 915/24 i I GSK 1821/20 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zgodnie z tym przepisem jeżeli żądanie, o którym mowa w art. 61 K.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Nie mają w tym kontekście znaczenia dla rozstrzygnięcia podniesione w skardze okoliczności: 1) kiedy skarżący wyrejestrował działalność gospodarczą i kiedy dokonano zawiadomieniami z 24 czerwca 2024 r. zajęć innej wierzytelności pieniężnej przysługującej stronie od [...] sp. z o. o. sp. j.; 2) na stronie 3 akapit dolny zaskarżonego postanowienia błędnie wskazano postanowienie organu pierwszej instancji z 5 września 2023 r. (w ocenie Sądu błąd ten nie ma wpływu na wynik sprawy); 3) problemy zdrowotne i brak wykształcenia prawniczego skarżącego. Wobec tego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.