III SA/Po 685/10

Dnia 11 maja 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Marzena Kosewska (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: stażysta Anna Zys – Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi D. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2009 rok oddala skargę Decyzją z dnia 13 maja 2010 r., nr [...] Burmistrz – działając na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 47 § 3w zw. z art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 8 pkt 4 i pkt 6 i art. 10 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) oraz uchwały Rady Miejskiej Nr [...] z dnia 21 listopada 2008 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od środków transportowych oraz zwolnień w tym podatku (Dz.Urz. Województwa [...] z dnia 17.12.2008 r. Nr 244, poz. 4286) – określił D. L. SP. z o.o. z siedzibą w P. wysokość należnego podatku od środków transportowych za 2009 r. w kwocie 4.180 zł., wskazując sposób naliczenia podatku od środków transportowych o numerach rejestracyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. W uzasadnieniu decyzji Burmistrz wyjaśnił, iż postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2010 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych na 2009 r. Stwierdził, iż przeprowadzone w tej sprawie postępowanie wyjaśniające potwierdziło, że Spółka była właścicielem pojazdów, na których zgodnie z art. 8 pkt 4 i pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ciążył obowiązek uiszczenia podatku od środków transportowych. Organ wskazał, że jako właściciel pojazdów Spółka miała obowiązek uiścić za nie podatek, jednakże do dnia wydania przedmiotowej decyzji nie dokonała tego. W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka podniosła, iż wymienione w decyzji pojazdy przejęła w datach przerejestrowania, a nie w datach wystawienia faktur. Wskazała, że sytuacja ta była spowodowana rozstaniem się z spółką P. L. P., której większościowym udziałowcem były podmioty francuskie, a ich zachowanie wskazywało na zawładnięcie spółki i nie rozliczenie się ze spółka D. L. z zobowiązań finansowych. Wyjaśniła w odwołaniu "iż faktury zostały wystawione wcześniej natomiast pojazdy były nadal w użytkowaniu poprzedniego właściciela, a stan taki miał na celu wyłącznie zabezpieczenie się przed większymi stratami w przypadku wrogiego przejęcia, które to też w dniu 30 grudnia nastąpiło. Natomiast ona pozostała, pomimo częściowego rozliczenia się tymi pojazdami z niezapłaconymi fakturami na kwotę 180 tys. zł." Spółka stwierdziła, iż z przymusu pozostała więc posiadaczem tych pojazdów i dopiero wówczas podjęła decyzję o wykonywaniu usług transportowych, ponieważ sytuacja kryzysowa na rynku nie dawała możliwości sprzedaży tych środków. Dlatego też w styczniu wystąpiła o uzyskanie wypisów z licencji na te pojazdy. W ocenie Spółki z powyższego wynika, że przedmiotowe pojazdy z datą przerejestrowania stały się jej własnością i od tego czasu winna jest opłacać podatek od środków transportu, a nie jak określono w decyzji od daty wystawienia faktury. Odwołująca podniosła, że gdyby nie nastąpiło wrogie przejęcie w spółce P. L. P., nastąpiłaby korekta wystawionych faktur a środki te pozostałyby nadal własnością sprzedawcy. Zdaniem spółki rzeczywistym okresem, za który deklaruje podatek jest okres od dnia 28 grudnia 2009 r., który jest dniem przejęcia wszystkich pojazdów we władanie - przymusowe władanie - w celu odzyskania części długu. Spółka zaznaczyła ponadto, iż opodatkowane pojazdy nie zostały w 2009 r. wciągnięte na listę środków trwałych. Do odwołania dołączyła: potwierdzenie sald, wystąpienie o wypisy z licencji, tabelę środków trwałych za rok 2009. Decyzją z dnia 22 lipca 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w części określającej wysokość zobowiązania ponad kwotę 3.766,00 zł. i w tej części umorzyło postępowanie w I instancji jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał art. 9 ust. 1 i ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Podkreślił, iż z powyższych regulacji wynika, że w przypadku zmiany właściciela środka transportowego zarejestrowanego, obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności. Od pierwszego dnia kolejnego miesiąca obowiązek podatkowy obciąża nabywcę i powstaje niezależnie od tego, czy właściciel pojazdu może z niego korzystać. Kolegium wskazało przy tym, iż powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym m.in. WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 4 grudnia 2007 r., sygn. akt I S.A./Bd 533/07. Zdaniem organu odwoławczego fakt nabycia środków transportowych przez odwołującą, co zostało potwierdzone odpowiednimi fakturami, przesądza o jej obowiązku uiszczania podatku. Stwierdził zatem, iż zasadnie organ I instancji ustalił daty nabycia pojazdów i powstania obowiązku podatkowego w oparciu o "Wykaz zarejestrowanych i wyrejestrowanych pojazdów dla potrzeb podatku od środków transportowych" (w aktach adm. sprawy str. 11 i 12). Jednak za niewłaściwe uznał określenie przez organ I instancji należnego podatku na kwotę 4180,00 zł., bowiem środek transportowy o nr. rej. POB 51 UU, został przyjęty do ewidencji w dniu 28 grudnia 2009 r. W konsekwencji obowiązek podatkowy w odniesieniu do tego pojazdu może obciążać odwołującą od dnia 01.01.2010 r. Wobec powyższego organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej wysokość zobowiązania ponad kwotę 3.766,00 zł., jako że kwota 414,00 zł. została naliczona nienależnie zakresie w tym zakresie postępowanie umorzył jako bezprzedmiotowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spółka zarzuciła organowi odwoławczemu: - naruszenie przepisów prawa formalnego przejawiającego się w niedopełnieniu obowiązków organu wynikających z zasady postępowania administracyjnego – brak właściwego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie; - a w wyniku naruszenia zasad postępowania doprowadzenie do błędnej wykładni bądź zastosowania tego prawa do ustalonego, a nieprawdziwego stanu faktycznego. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Zdaniem Spółki Kolegium dokonało niewłaściwej interpretacji przepisów. Spółka stwierdziła bowiem, że faktyczne nabycie wszystkich pojazdów nastąpiło w dniu 28 grudnia 2009 r. Zawróciła uwagę, iż o braku przejęcia pojazdów świadczy m.in. tabela posiadanych na grudzień 2009 r. środków trwałych. Nadmieniła, iż dla amortyzacji koniecznym było ich umieszczenie w tej tabeli, jednak ich nie wykazano, bo zaledwie dwa dni 2009 r. nie umniejszałoby wyniku ekonomicznego spółki. Jej zdaniem również uzyskane licencje świadczą o przejęciu pojazdów w terminie dużo odleglejszym jak data wystawionych faktur sprzedaży pojazdów. Skarżąca podniosła ponadto, iż w czasie prowadzonego postępowania podatkowego nie przeprowadzono dowodu np. z zeznań Prezesa Zarządu w charakterze świadka na okoliczność sprzedaży spornych pojazdów, a w szczególności ich wydania spółce. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Kolegium stwierdziło dodatkowo, iż w przedmiotowej sprawie stan faktyczny nie był sporny. Zaznaczyło, że organ podatkowy uznał bowiem fakt, że data nabycia własności środków transportowych przez spółkę różni się od daty faktycznego objęcia ich w posiadanie przez skarżącą. Jednak w ocenie organu nie miało to wpływu na powstanie obowiązku podatkowego skarżącej. Za niesłuszny organ odwoławczy uznał zarzut dotyczący zaniechania przeprowadzenia w toku postępowania podatkowego dowodu z zeznań Prezesa Zarządu Spółki na okoliczność sprzedaży pojazdów i ich wydania skarżącej. Wskazał bowiem, że stan faktyczny sprawy ustalony został przez organ podatkowy na podstawie niekwestionowanych przez spółkę dowodów z dokumentów i jest on w zakresie nabycia i objęcia w posiadanie przez spółkę nabytych środków transportu bezsporny. Organ podniósł również, iż skarżąca w toku postępowania nie zgłosiła wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka. Natomiast wobec ustalenia przez organy podatkowe okoliczności faktycznych sprawy na podstawie zgromadzonych dokumentów, zbędnym było sięganie do dowodów osobowych. Na rozprawie w dniu 11 maja 2011 r. strona skarżąca podtrzymała w całości swoje dotychczasowe stanowisko. Podkreśliła jednak, że organ odwoławczy pominął ustalenia w zakresie elementów istotnych umowy sprzedaży wynikających z Kodeksu cywilnego. Podniosła również, iż jedynie w Wydziale Komunikacji Urzędu Miasta funkcjonuje praktyka ustalania dnia powstania obowiązku podatkowego w dacie przerejestrowania pojazdu, a nie w dacie wystawienia faktury. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest bezzasadna. Spór w niniejszej sprawie dotyczy daty powstania obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych. Organy obu instancji stoją na stanowisku, iż – zgodnie z art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) - obowiązek podatkowy powstał od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wystawiono fakturę nabycia środka transportowego potwierdzającą fakt nabycia przez skarżącą Spółkę jego własności. Natomiast w ocenie Spółki rozstrzygające znaczenie ma data przerejestrowania na nią spornych pojazdów. Ponadto skarżąca podkreśliła, iż faktycznie przejęła sporne środki transportowe dopiero w dniu 28 grudnia 2009 r. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejsze sprawy stanowił art. 9 ust. 1 i ust. 4 powołanej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z ust. 1 wskazanego przepisu obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Z kolei ust. 4 art. 9 powołanej ustawy stanowi, że obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty. W komentowanym przepisie wskazane zostały dwie sytuacje, których zaistnienie powoduje powstanie obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych. Są to - zarejestrowanie pojazdu oraz nabycie zarejestrowanego środka transportowego. Przy czym należy podkreślić, iż pierwszy przypadek – gdzie znacznie ma fakt rejestracji – dotyczy sytuacji, gdy pojazd został po raz pierwszy zarejestrowany na terytorium RP przez nowego właściciela. Natomiast w przypadku nabycia pojazdu już zarejestrowanego – jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie – obowiązek podatkowy obciąża nabywcę od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty. Pozbawiony znaczenia jest wówczas fakt, czy nabywca dokonał przerejestrowania samochodu na siebie, czy też nie (wyrok WSA w Krakowie z dnia 15.01.2009 r., sygn. akt I SA/Kr 939/07). W orzecznictwie podkreśla się również, iż w sytuacji zbycia środka transportu zarejestrowanego (nadal eksploatowanego) obowiązek podatkowy odnosić należy do każdorazowego właściciela tego pojazdu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 12.09.2008 r., sygn. akt III SA/Wa 64/08). Stwierdzić zatem należy, iż obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych nie jest związany wyłącznie z faktem rejestracji pojazdu, jest on również podatkiem majątkowym związanym z posiadaniem prawa własności. Użyty w omawianym przepisie zwrot "nabycie" nie jest zdefiniowany w żadnej ustawie podatkowej, podobnie jak w innych gałęziach prawa, w tym prawa cywilnego. Przyjąć zatem należy potoczne rozumienie tego pojęcia. Nabyciem będą zatem wszelkie czynności, bądź zdarzenia prawne skutkujące przejściem prawa własności pojazdu na inny podmiot. Może to więc być zarówno umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, ale także orzeczenie sądowe, a nawet objęcie w posiadanie samoistne tzw. rzeczy niczyjej – art. 181 k.c. (L. Etel, S. Presnarowicz, Podatek od środków transportowych. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC 2003). Zatem w świetle komentowanego art. 9 ust. 4 u.p.o.l. w sytuacji nabycia środka transportowego już uprzednio zarejestrowanego na terytorium RP decydujące znaczenie ma przeniesienie prawa własności tego pojazdu, a nie jak twierdzi strona faktyczne objęcie pojazdu w posiadanie, przerejestrowanie na nią i możliwość jego eksploatacji. Reasumując powyższe stwierdzić należy, iż nabywca, czyli nowy właściciel zarejestrowanego (na terytorium Polski) środka transportowego, obowiązany jest do opłacania podatku od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło przeniesienie prawa własności. W przedmiotowej sprawie organy podatkowe właściwie ustaliły, czemu nie zaprzeczyła strona skarżąca, iż nabyła ona sporne środki transportowe w drodze umowy sprzedaży. Jak słusznie przyjęły organy dowodem zawarcia umowy są faktury wystawione na przedmiotowe pojazdy. Niewątpliwe o prawidłowości poczynionych przez organy ustaleń świadczą ponadto wyjaśnienia samej Spółki, która w odwołaniu podniosła, iż przedmiotowe pojazdy miały służyć rozliczeniu z firmą P. L. P., zostały one zaliczone na poczet wierzytelności przysługujących jej wobec P. L. P. Zgodnie z art. 535 Kodeksu cywilnego przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. W doktrynie podkreśla się, iż umowa sprzedaży jest umową konsensualną, odpłatną, dwustronnie zobowiązującą i wzajemną, która jednak, jeśli dotyczy rzeczy oznaczonej co do tożsamości wywołuje skutek rozporządzający ( E. Gniewek [w:] KC. Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2006, str. 915). Stosownie bowiem do treści art. 155 § 1 k.c. umowa sprzedaży zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Z kolei konsensualny charakter umowy sprzedaży oznacza, że stosunek zobowiązaniowy dochodzi do skutku solo consensu, czyli przez samo porozumienie stron. Wydanie rzeczy nie jest więc konieczną przesłanką zawarcia umowy sprzedaży, lecz elementem wykonania zawartej umowy. Nawet wówczas, gdy wydanie następuje równocześnie z zawarciem umowy (tzw. sprzedaż odręczna), traktuje się je jako wykonanie zaciągniętego zobowiązania. W świetle powyższego zasadnie organy obu instancji przyjęły, iż umowa sprzedaży spornych środków transportu między skarżącą Spółką a P.L. P. została zawarta najpóźniej w dniu wystawienia faktur na poszczególne pojazdy. Oznacza to, że w dacie wystawienia faktur skarżąca stała się właścicielem pojazdów będących przedmiotem opodatkowania w 2009 r., a więc nabyła je – w rozumieniu art. 9 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Niezasadne jest zatem stanowisko Spółki, iż dopiero w dniu 28 grudnia 2009 r. – w dniu faktycznego objęcia w posiadanie – nabyła ona własność spornych środków transportu. Jak powyżej zaznaczono wydanie przedmiotu umowy sprzedaży nie jest konieczną przesłanką skuteczności umowy, gdyż dochodzi ona do skutku w chwili porozumienia stron. Wobec zarzutów strony stwierdzić ponadto należy, iż bez znaczenia dla niniejszej sprawy są motywy zawarcia umowy sprzedaży przedmiotowych środków transportu. Istotny jest bowiem sam fakt skutecznego zawarcia umowy sprzedaży, co poza sporem nastąpiło, o czym świadczą wystawione faktury. Podkreślenia wymaga ponadto, iż organy obu instancji nie kwestionowały daty faktycznego przejęcia przez Spółkę spornych pojazdów. W świetle art. 9 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, decydujące bowiem znaczenie ma data nabycia (nabycia własności) środka transportowego, a nie data faktycznego jego przejęcia (wejścia w jego posiadanie). W konsekwencji zasadnie organy podatkowe przyjęły, iż nie ma znaczenia data umieszczenia spornych pojazdów w wykazie środków trwałych, wystąpienie o wypisy z licencji, czy ewentualne zeznania Prezesa Spółki na okoliczność przejęcia środków transportowych, gdyż istotny dla sprawy fakt zawarcia umowy sprzedaży ustaliły na podstawie dokumentów, w tym niekwestionowanych przez stronę faktur. Słusznie zatem organy obu instancji przyjęły, iż obowiązek podatkowy od spornych pojazdów powstał od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wystawiono faktury. Jak prawidłowo wskazało Kolegium w uzasadnieniu swojej decyzji, organ I instancji ustalił datę nabycia przez skarżącą spornych pojazdów oraz datę powstania obowiązku podatkowego w oparciu o znajdujący się w aktach sprawy Wykaz zarejestrowanych i wyrejestrowanych pojazdów dla potrzeb podatku od środków transportowych (str. 12 i 11 akt adm.), stąd też brak w aktach administracyjnych faktur będących dowodami nabycia własności spornych pojazdów, nie stanowi braku uniemożliwiającego ocenę zasadności rozstrzygnięcia organów obu instancji. Dodatkowo faktycznie ze wspomnianego Wykazu wynika, iż pojazd o nr rej. [...] został przyjęty do ewidencji w dniu 28.12.2009 r., stąd obowiązek podatkowy w odniesieniu do tego środka może obciążać skarżącą dopiero od dnia 1 stycznia 2010 r. W tym stanie sprawy Sąd stwierdził, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze podjęło wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i prawidłowo zastosowało przepisy prawa materialnego. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.