III SA/Po 686/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek . As. Sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant : sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2008 r. przy udziale sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej opłaty manipulacyjnej dodatkowej o d d a l a s k a r g ę /-/M. Bejgerowska /-/W. Długaszewska /-/T. M. Geremek Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego po ujawnieniu nadwyżki towaru w toku przeprowadzonej w dniu [...] rewizji celnej środka przewozowego o numerze rejestracyjnym [...], wymierzył A. K. opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości celnej ujawnionej nadwyżki towaru w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu [...]r. przyjęte zostało zgłoszenie celne nr OBR [...], w którym spółka A. z siedzibą w C. wnioskowała o objęcie zgłoszonego towaru procedurą dopuszczenia do obrotu. Po przyjęciu zgłoszenia celnego przystąpiono do jego weryfikacji poprzez kontrolę oraz przeprowadzenie rewizji celnej w trybie art. 70 Kodeksu celnego. Organ celny ustalił, że A. K. był przewoźnikiem towaru, który objęty został procedurą tranzytu w ramach wspólnej procedury tranzytowej, zgodnie z dokumentem T2 nr [...] z dnia [...]r. z przeznaczeniem dla spółki A. w C. W konsekwencji stwierdzono, że na skutek przeprowadzonej rewizji celnej i ujawnienia w jej wyniku towaru nie ujętego w przedłożonych dokumentach, zaistniała podstawa do wymierzenia A. K. - na podstawie art. 39 i art. 276 § 2 Kodeksu celnego - wyliczonej opłaty manipulacyjnej. Pismem z dnia [...] A. K. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego. W uzasadnieniu pisma wnioskodawca przyznał, że wiedział o przedmiotowym postępowaniu i korzystając z możliwości zaznajomienia się ze zgromadzonymi dokumentami, w dniu [...] złożył obszerne wyjaśnienia na piśmie. Usprawiedliwiając uchybienie terminu do wniesienia odwołania zaznaczył, że ma nietypowy zawód - zajmuje się konserwacją i strojeniem fortepianów - w związku z czym często, w celu poszukiwania zleceń, wyjeżdża za granicę. Wskazał, że po zapoznaniu się z aktami niniejszej sprawy i złożeniu wyjaśnień wyjechał za granicę i wrócił w [...]r. Stąd nie miał możliwości zapoznania się z przedmiotową decyzją i wniesienia odwołania w ustawowym terminie. Do wniosku o przywrócenie terminu A. K. dołączył odwołanie od decyzji z dnia [...]. Wraz z pismem z dnia [...]r. A. K. przedłożył pismo w języku niemieckim oraz jego tłumaczenie, z którego wynika, że przebywał on w dniach od [...]r. do [...]r. na terenie Niemiec Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej- na podstawie art. 162 § 1 i § 2 oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w związku z art. 262 Kodeksu celnego - odmówił A. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]. Uzasadniając swoje stanowisko organ celny przytoczył treść art. 162 § 1, § 2 i art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej, wymieniając cztery przesłanki, których łączne spełnienie warunkuje skuteczność wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Poddano w wątpliwość, czy wnioskodawca wyczerpał przesłankę wynikającą z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej - czy złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Ostatecznie organ odwoławczy stwierdził, że ze względu na trudności w ustaleniu daty ustania przyczyny uchybienia terminowi, odstąpił od dalszego wyjaśniania przedmiotowej kwestii. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedłożone przez wnioskodawcę zaświadczenie o przebywaniu za granicą potwierdza jedynie pobyt w miejscowości H. od dnia [...] do dnia [...]. Zaznaczono, że z akt sprawy bezspornie wynika, że organ I instancji wydał decyzję w dniu [...]r. a następnie została ona wysłana pod adres wnioskodawcy, pod którym dotychczas skutecznie doręczano mu korespondencję. Wobec faktu, że przesyłka ta została zwrócona do nadawcy pomimo dwukrotnego awizowania została ona uznana za doręczoną w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej z dniem [...]. Organ celny podkreślił, że zarówno próby doręczenia, jak i moment uznania doręczenia za skuteczny, miały miejsce ponad miesiąc przed udokumentowanym pobytem za granicą. W konsekwencji stwierdził, że wyjazd zagraniczny wcale nie był przyczyną zwłoki w zakresie powzięcia informacji o wydaniu decyzji i skorzystania ze środków zaskarżenia. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono również, że nawet przy założeniu, iż wnioskodawca (tak jak pisze we wniosku) wyjechał za granicę niezwłocznie po zapoznaniu się z aktami sprawy i złożeniu wyjaśnień, bezspornym jest, że nie wykazał on w sposób dostateczny braku własnej winy w uchybieniu terminu. Organ odwoławczy zaznaczył, że wnioskodawca będąc stroną postępowania celnego winien spodziewać się korespondencji ze strony organu celnego. Tym bardziej, że skorzystał on z uprawnienia do zapoznania się z aktami sprawy i złożenia wyjaśnień. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej trudno wobec powyższego przyjąć, że wnioskodawca nie miał świadomości na jakim etapie znajduje się dotyczącego go postępowanie. Ponadto powołując się na treść art. 147 § 1 Ordynacji podatkowej, organ celny podkreślił, że wnioskodawca przebywając za granicą powinien ustanowić pełnomocnika lub co najmniej pouczyć członków rodziny o konieczności przekazania mu informacji na temat odebranej korespondencji. W konkluzji postanowienia stwierdzono, że powyższe zaniechanie bezspornie uniemożliwiło pozytywne rozpatrzenie wniosku strony w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postępowania i rozstrzygnięcie sprawy lub uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie do rozpoznania Dyrektorowi Izby Celnej. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, że działanie organu podatkowego jest rażąco sprzeczne z zasadami prawa podatkowego sformułowanymi w art. 121, art. 122 i art. 125 Ordynacji podatkowej. Podniósł, że w wielu miejscach organ administracji opiera swoje rozstrzygnięcie na domniemaniach, a nie na ustaleniach poczynionych w toku postępowania. Argumentując zarzut naruszenia art. 125 Ordynacji podatkowej skarżący wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożył w dniu [...]r., a zaskarżone postanowienie zostało wydane w dniu [...]r., czyli po prawie 3 latach. Dodatkowo podniósł, że z uzasadnienia postanowienia nie wynika, jakie to przeszkody uniemożliwiły organowi celnemu rozpatrzenie jego wniosku w ustawowym terminie. W piśmie z dnia [...]r. skarżący podtrzymał swoje zarzuty i wnioski zawarte w skardze. Dodatkowo podkreślił, że faktycznie przebywał za granicą znacznie dłużej, bo od marca [...]r. Jednakże były to pobyty jedno lub dwudniowe, dopiero po uzyskaniu większej ilości zleceń zamieszkał w jednym miejscu tj. w miejscowości H. skąd mógł uzyskać potwierdzenie pobytu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Na rozprawie w dniu 5 marca 2008r. skarżący podał, że w Ł. przy ul [...] mieszka wraz z rodziną, ale rodzina z zasady nie odbiera kierowanej do niego korespondencji, nawet jeśli jest to korespondencja urzędowa. Ponadto oświadczył, iż nie pamięta kiedy wyjechał za granicę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego powyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Przedmiotem niniejszego postępowania jest zagadnienie procesowe - przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]r. W konsekwencji ocena zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu ogranicza się wyłącznie do badania poprawności zastosowania przez organ II instancji przepisów postępowania. Stosownie do treści art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (t.j. Dz.U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa. Zatem podstawę prawną postanowienia organu odwoławczego stanowi art. 162 § 1 i § 2 oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) - zwanej w dalszej części Ordynacja podatkowa - zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Ponadto § 2 art. 162 stanowi, iż podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z powyższego wynika zatem, że dla przywrócenia terminu konieczne jest łączne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: uchybienie terminowi, złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminu oraz dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. W przedmiotowej sprawie - co wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia - organ odwoławczy stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi i w związku z tym odmówił jego przywrócenia. W orzecznictwie podkreśla się, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (wyrok NSA z dnia 18.08.2000r., III SA 1716/99, niepubl.). Podkreśla się, że jakiekolwiek niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi, jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu, należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. Ponadto art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wskazuje, że osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia w oparciu o powyższe rozważania należy stwierdzić, że zostało ono wydane zgodnie z przepisami prawa. Zasadnie zatem Dyrektor Urzędu Celnego odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...]r. W ocenie Sądu, organ odwoławczy rozważył całokształt okoliczności przedmiotowej sprawy, a kwestie trudne do wyjaśnienia rozstrzygnął na korzyść skarżącego. Tym samym niezasadny jest zarzut skarżącego, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ II instancji słusznie oparł się na logice faktów, a nie na dowodach. Jest to bowiem dopuszczalne i wynika z samej istoty podania o przywrócenie terminu. Jak bowiem wskazano powyżej, art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej nakłada na wnioskodawcę jedynie obowiązek uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a więc nie ma on obowiązku przedstawiania dowodów, a jedynie podawania wiarygodnych faktów. Z kolei rozstrzygając o zasadności podania o przywrócenie terminu organ celny winien dokonać oceny tych faktów z punktu widzenia logiki, doświadczenia życiowego oraz wynikającego z przepisów procesowych obowiązku staranności w prowadzeniu swoich spraw przez stronę postępowania celnego. Należy zatem uznać za nieuzasadniony zarzut skarżącego, iż organ celny oparł swoje rozstrzygnięcie na domniemaniach, a nie na ustaleniach faktycznych. Sąd uznał również za słuszne stanowisko organu odwoławczego rozstrzygające kwestię zachowania przez skarżącego 7- dniowego terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu. Faktycznie, ocena, czy skarżący złożył podanie w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu jest trudna. Zasadnie zatem organ celny odstąpił od dalszego wyjaśniania tej kwestii. Podkreślenia wymaga fakt, iż organ II instancji rozstrzygnął powyższe zagadnienie na korzyść skarżącego i uznał, że podanie o przywrócenie terminu zostało wniesione w ustawowym 7-dniowym terminie. Dokonując z kolei oceny podanej przez skarżącego przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, stwierdzić należy, iż organ celny rozpatrzył wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, działał zatem zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej w zakresie koniecznym do rozpoznania podania o przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu, organ celny zasadnie przyjął, że podana przez skarżącego przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nie zasługuje na uwzględnienie. Za w pełni racjonalne i logiczne Sąd uznał również argumenty organu odwoławczego przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Skarżący korzystając z prawa do zapoznania się z materiałem sprawy i złożenia wyjaśnień był świadomy na jakim etapie znajduje się postępowanie i powinien mieć na uwadze, że zostanie ono zakończone w krótkim czasie przez wydanie decyzji. Zatem zachowanie skarżącego, jako strony postępowania celnego, od której wymaga się dbałości o własne interesy, należy uznać - z punktu widzenia obiektywnych mierników staranności - za niewłaściwe i nieusprawiedliwiające uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Słusznie zatem organ odwoławczy wskazał na treść art. 147 Ordynacji podatkowej stwierdzając, że skarżący opuszczając swoje miejsce zamieszkania powinien ustanowić pełnomocnika lub co najmniej pouczyć członków rodziny o konieczności przekazania mu informacji na temat odebranej korespondencji. Oceniając zasadność zarzutu dotyczącego naruszenia przez organ II instancji art. 125 Ordynacji podatkowej, stwierdzić należy, że nie może on skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Z kolei § 2 art. 125 stanowi, że sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień powinny być załatwiane niezwłocznie. Gwarancją przestrzegania zasad szybkości postępowania mają być przepisy przyznające stronie uprawnienia w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie (art. 141 Ordynacji podatkowej) oraz przepisy przewidujące odpowiedzialność pracownika organu celnego winnego naruszenia terminu załatwienia sprawy. Istnieje również możliwość wniesienia skargi na bezczynność organu do sądu administracyjnego. Natomiast podniesienia w skardze zarzutu naruszenia art. 125 Ordynacji podatkowej z reguły nie odnosi dla skarżącego skutku. Należy bowiem mieć na uwadze, że sąd administracyjny tylko wtedy może uchylić postanowienie z powodu naruszenia prawa procesowego, gdy naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W przedmiotowej sprawie wydanie postanowienia rozstrzygającego zasadność podania o przywrócenie terminu niemalże po upływie 3 lat od dnia jego złożenia, stanowi niewątpliwe naruszenie przepisu art. 125 Ordynacji podatkowej. Podkreślenia jednak wymaga fakt - co słusznie zaznaczył organ odwoławczy - że uchybienie to choć istotne, jednak nie miało wpływu na wynik sprawy. Zasadność podania o przywrócenie terminu zależy bowiem od wskazanych w nim przyczyn uchybienia terminowi, a nie od czasu trwania postępowania przed organem odwoławczym. Mając na względzie powyższe, stwierdzić należy, że organ odwoławczy zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]r. nr [...]. Wobec bezzasadności zarzutów podniesionych w skardze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę. /-/M. Bejgerowska /-/W. Długaszewska /-/T.M. Geremek