III SA/Po 687/13

Dnia 3 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2013 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego kwotę 100,- zł ( sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 roku, na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego, stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2012 roku o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że Zastępca Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], działając z upoważnienia Prezesa ARiMR ustalił P. M. kwotę nienależnie pobranych płatności. Decyzja została doręczona stronie w dniu 03 sierpnia 2012 roku. W dniu 23 sierpnia 2012 roku P. M. zwrócił się z prośbą o ponowne rozpoznanie sprawy. Na mocy art. 5 ustawy z dnia 27 stycznia 2012 roku o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2012, poz. 243)z dniem 01 sierpnia 2012 roku został znowelizowany art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634). Po wskazanych zmianach organem właściwym do w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych jest Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, a strona niezadowolona z decyzji może wnieść odwołanie do Dyrektora ARiMR. W związku powyższym wniosek P. M. o ponowne rozpoznanie sprawy należało, zgodnie z powołanymi przepisami, rozpoznać jako odwołanie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej jest także zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Bezskuteczny upływ terminu do wniesienia odwołania prowadzi do ostateczności decyzji. Przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego przewidują możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ale jest ona uwarunkowana prośbą zainteresowanego, który obowiązany jest uprawdopodobnić, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2012 roku zawierała pouczenie, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia stronie. Przedmiotowa decyzja została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu 03 sierpnia 2012 roku. Koniec terminu na wniesienie odwołania przypadał więc na 17 sierpnia 2012 roku (nie był dniem ustawowo wolnym od pracy). Uznać więc należało, że podanie z dnia 23 sierpnia 2012 roku zostało złożone po terminie. P. M. skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. W skardze zarzucił "brak merytorycznego rozpoznania odpowiedzi". Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wniósł o oddalenie skargi podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Z treści podania strony (pismo złożone w ARiMR Biuro Powiatowe w [...] w dniu 23 sierpnia 2012 roku) jednoznacznie wynika, że intencją strony jest ponowna merytoryczna kontrola decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Jednak w tym piśmie Strona ujawnia także, że oczekuje merytorycznego rozpoznania sprawy, pomimo tego, że na decyzję odpowiada z opóźnieniem, które spowodowane zostało intensywnymi pracami przy żniwach. W ocenie Sądu w treść podania (pismo złożone w ARiMR Biuro Powiatowe w [...] w dniu 23 sierpnia 2012 roku) zostały wyartykułowane konieczne elementy żądania przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Strona była świadoma opóźnienia, wyraziła wolę merytorycznego rozpoznania sprawy oraz wskazała okoliczności, które w jej ocenie uzasadniają brak winy w uchybieniu terminowi. Prośba o przywrócenie terminu bez wątpienia została złożona w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Podanie zostało złożone w dniu 23 sierpnia 2012 roku, a więc w szóstym dniu po upływie terminu do wniesienia odwołania. Ustawodawca nie zakazuje łączenia w jednym piśmie kilku żądań opartych na różnych podstawach prawnych – art. 63 § 2 w związku z art. 66 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.). O tym, jaki charakter ma pismo strony, decyduje sama strona. Jeśli jednak charakter wniesionego pisma, na gruncie okoliczności faktycznych i prawnych konkretnej sprawy, uzasadnia stanowisko, że strona może ponieść szkodę z powodu nieznajomości prawa, to organ administracji wypełniając obowiązek ustanowiony przepisem art. 9 Kpa musi mieć na uwadze prawnie skuteczną realizację woli strony, a w razie potrzeby udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wyjaśnienia i wskazówki powinny dotyczyć w szczególności dopuszczalności pisma (A. Wróbel: w System Informacji Prawnej Lex "Komentarz do art. 63 Kodeksu postępowania administracyjnego", teza 5). Zgodnie z art. 7 oraz art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności. Z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a nadto czuwają nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Natomiast zgodnie z treścią art. 63 § 2 Kpa podanie powinno zawierać żądanie. Przy czym związanie organu rozpatrującego sprawę zakresem żądania strony co do przedmiotu postępowania dotyczy określonej we wniosku podstawy faktycznej żądania, a nie powołanej przez stronę podstawy prawnej (wyrok NSA z dnia 16 grudnia 1987 r., sygn. akt IV SA 757/87, Lex nr 9978). W ocenie Sądu w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy zaktualizowały się przesłanki co najmniej obowiązku wyjaśnienia ilości i treści żądań zawartych w piśmie z dnia 23 sierpnia 2012 roku. Od daty wniesienia podania na organie spoczywał także obowiązek należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na skorzystanie przez nią z prawa do merytorycznej kontroli decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2012 roku o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Tymczasem organ nie realizując wskazanych obowiązków samodzielnie zdecydował o treści i ilości żądań zawartych w podaniu strony z dnia 23 sierpnia 2012 roku, przez co naruszył przepisy postępowania, a w szczególności art. 7, art. 77 w związku z art. 9, art. 63 § 2 w związku z 58 § 1 i § 2 Kpa w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.). Rozpoznając sprawę ponownie Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], stojąc na straży praworządności, czuwając nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa oraz uwzględniając stan faktyczny sprawy (a w szczególności to, że w dacie złożenia podania aktualną możliwością doprowadzenia do merytorycznej weryfikacji decyzji był wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania), organ udzieli stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek oraz wystąpi z zapytaniem czy podanie zawiera także wniosek o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 58 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270), Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W pkt 3 orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach Sąd postanowił w punkcie 2 sentencji wyroku zgodnie z art. 200 powyższej ustawy.