III SA/Po 689/19

Dnia 3 grudnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2019r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 oddala skargę W dniu [...] maja 2018 roku M. N. złożył do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wniosek o przyznanie płatności na rok 2018. Wnioskiem objął Płatność dla młodych rolników, Jednolitą Płatność Obszarową, Płatność na zazielenienie, Płatność redystrybucyjną, Płatność do bydła, Płatność do krów. Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] odmówił mu przyznania płatności dla młodych rolników, w pozostałym zakresie uznał wniosek skarżącego i przyznał dopłaty. W uzasadnieniu wskazano, że producent rolny nie spełniał warunków określonych w art. 50 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenie Rady(EWG) nr 332/78(WE), nr 165/94(WE), nr 2799/98(WE), nr 814/2000(WE), nr 1290/2005(WE) i nr 485/2008(WE), bowiem rozpoczął działalność jako rolnik w okresie dłuższym niż 5 lat przed pierwszym złożeniem wniosku. Z akt wynikało bowiem, że M. N. podlegał ubezpieczeniu w KRUS od [...] lipca 2006 roku . M. N. złożył odwołanie od decyzji. Wskazał, że wprawdzie był ubezpieczony w roku 2006 w KRUS, ale gospodarstwa nie prowadził, faktycznie objął je dopiero [...] października 2017 roku. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. Dyrektor ARiMR w [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ wskazał w pierwszej kolejności na treść art. 50 ust.1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) Nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013) str.608 ze zm.). Przepis art. 50 ust.2 w pkt 1 stanowi, że młodzi rolnicy to osoby fizyczne, które po raz pierwszy rozpoczynają działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący tym gospodarstwem rolnym lub które rozpoczęły już działalność w gospodarstwie rolnym w ciągu 5 lat przed pierwszym złożeniem wniosku w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej, o którym mowa w art.72 ust.1 rozporządzenia nr 1306/2013. Dalej organ przywołał § 7 ust. 1 rozporządzenia sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich, który wskazuje, że za datę rozpoczęcia działalności, o której mowa w art. 52 ust.2 cyt. wyżej rozporządzenia uznać należy najwcześniejszą z nast. dat i tutaj wymienił pkt 5 rozporządzenia, a mianowicie –datę objęcia rolnika ubezpieczeniem społecznym rolników na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników – w przypadku, gdy został on objęty tym ubezpieczeniem jako rolnik. M. N. skorzystał z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze powtórzył argumenty odwołania. Zarzucił też organom, że nie ustaliły przed wydaniem decyzji prawidłowo stanu faktycznego poprzez ustalenie, kto objął spadek po zmarłym ojcu i nie uwzględnił, że skarżący dopiero od momentu otrzymania darowizny od matki objął gospodarstwo w posiadanie i faktycznie zaczął je prowadzić i nim kierować. Zdaniem skarżącego prawodawca wspólnotowy w art.50 rozporządzenia nr 1307/2013 formułując podstawowe warunki przyznawania pomocy ustanawia przesłankę działalności w gospodarstwie w charakterze kierującego gospodarstwem. Tym samym tak rozumiana być musi w prawodawstwie krajowym przesłanka prowadzenia gospodarstwa, czyli faktycznego władztwa nad gospodarstwem, kierowania nim. Sam fakt nabycia go w drodze spadkobrania nie jest wystarczający do uznania, że spadkobierca wszedł w tak rozumiane posiadanie gospodarstwa rolnego. Strona na potwierdzenie takiego stanowiska przywołała rozstrzygnięcie i uzasadnienie decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji I Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2019 roku , który uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w sprawie ze skargi M. N.. Strona wskazała na uzasadnienie organu odwoławczego, w którym Prezes ARiMR nakazał organowi I instancji przeprowadzenie analizy materiału dowodowego w aspekcie rozpoczęcia przez stronę prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie jako kierującego przy uwzględnieniu poza ubezpieczeniem w KRUS z mocy ustawy dowodów uprawdopadabniających, że M. N. nie rozpoczął prowadzenia działalności rolniczej przed dniem przejęcia gospodarstwa w dniu [...] października 2017 r. na podstawie umowy o dożywocie i umowy darowizny. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a"), sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej (postanowienia) polega na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zaś stosownie do treści art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Badając sprawę w tak określonej kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w pełni należy podzielić stanowisko organów zawarte w zaskarżonych decyzjach. Wyjaśnić należy zatem, że zgodnie z art. 50 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 608, z późn. zm.) młodzi rolnicy oznaczają osoby fizyczne: a) które po raz pierwszy rozpoczynają działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący tym gospodarstwem rolnym lub które rozpoczęły już działalność w gospodarstwie rolnym w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej, o którym mowa w art. 72 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, oraz b) których wiek w roku składania wniosku, o którym mowa w lit. a, nie przekracza 40 lat. Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r. poz. 351), za datę rozpoczęcia działalności, o którym mowa w art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, uznaje się najwcześniejszą z następujących dat: 1) datę rozpoczęcia działalności rolniczej przez rolnika ustaloną na podstawie informacji zawartych w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON); 2) datę rozpoczęcia działalności rolniczej przez rolnika ustaloną na podstawie informacji zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG); 3) datę złożenia przez rolnika wniosku o: a) przyznanie płatności na podstawie przepisów o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru lub przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, b) pomoc finansową dla rolników w ramach programu SAPARD, c) dofinansowanie realizacji projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006", przeznaczone dla osób prowadzących działalność rolniczą lub rolników, d) udzielenie pomocy finansowej na działania objęte Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006, przeznaczonej dla osób prowadzących działalność rolniczą lub rolników, e) przyznanie pomocy finansowej w ramach działań objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, przeznaczonej dla osób prowadzących działalność rolniczą lub rolników, f) przyznanie pomocy finansowej w ramach działań lub poddziałań objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, przeznaczonej dla osób prowadzących działalność rolniczą lub rolników; 4) datę objęcia przez rolnika w posiadanie zwierząt gospodarskich objętych obowiązkiem zgłoszenia do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, lub 5) datę objęcia rolnika ubezpieczeniem społecznym rolników na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników - w przypadku gdy został objęty tym ubezpieczeniem jako rolnik. Weryfikacji daty rozpoczęcia działalności rolniczej według kryteriów, o których mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu, dokonano w oparciu o pkt 5 tego przepisu. Przepis ten należy interpretować w ten sposób, że za datę rozpoczęcia działalności rolniczej uznaje się bowiem najwcześniejszą datę ze wszystkich zdarzeń uznawanych za rozpoczęcie działalności rolniczej na potrzeby realizacji płatności dla młodego rolnika i wymienionych w § 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu. Przepisy rozporządzenia nie wyróżniają żadnej ze wskazanych tam przesłanek jako przesłanki najistotniejszej, w sposób jednoznaczny nakazują przyjęcie daty najwcześniejszej i nie pozwalają organom na dokonanie odmiennego wyboru. Nie ulega wątpliwości, że skarżący i czemu on sam nie przeczy podlegał ubezpieczeniu jako rolnik w okresie od [...] stycznia 2007 roku do [...] maja 2009 roku i od [...] lipca 2006 roku do [...] września 2006 roku. Tym samym, zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników prowadził osobiście i na własny rachunek działalność w będącym w jego posiadaniu gospodarstwie rolnym. A skoro tak, to za prawidłowe należy uznać stanowisko organów, że rozpoczął on działalność rolniczą wcześniej niż 5 lat przed złożeniem wniosku o przyznanie płatności. Załączona do skargi decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dotyczy innego stanu faktycznego, bowiem związanego z płatnością na operacje typu "premie dla młodych rolników" w ramach Poddziałania "pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników objętego PROW2014-2020", w ramach której to pomocy przepisy wprost nakazują odniesienie do posiadania gospodarstwa w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Także moment rozpoczęcia działalności rolniczej w zakresie tych płatności związany jest z koniecznością ustaleń odnośnie władztwa nad gospodarstwem w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Tymczasem w niniejszym postępowaniu data rozpoczęcia działalności jest określona wprost jako data ubezpieczenia rolnika na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. – o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j.Dz.U. 2019,poz.299) wynika, że ubezpieczeniu podlega się z mocy ustawy lub na wniosek, co oznacza, że powstanie ubezpieczenia wiąże się z faktem posiadania statusu rolnika albo domownika i nie wymaga żadnej czynności (np. zgłoszenia). Status rolnika lub domownika nabywa się, posiadając określone w ustawie cechy. I wyłącznie do takiego statusu odsyła § 7 ust.1 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu. Dowodem na rozróżnienie przez ustawodawcę warunków początkowego terminu "rozpoczęcia działalności w gospodarstwie rolnym" w rozumieniu art. 50 Rozporządzenia Nr 1307/2013 w zależności od rodzaju płatności jest fakt, że w cyt. wyżej § 7 ust. 1 pkt 3 lit f za datę rozpoczęcia tej działalności uznaje się datę złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Także więc w tym punkcie znaczenie ma konkretna data – złożenie wniosku, a nie faktyczne prowadzenie gospodarstwa. Tym samym uznać należy, że dla przesłanek warunkujących przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu określonych w § 7 ust.1 pkt 5 nie należy odnosić okoliczności faktycznego, osobistego kierowania gospodarstwem, jak w przypadku np. Poddziałań objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. W konsekwencji uznać należy, że organy prawidłowo przyjęły początkowy termin rozpoczęcia działalności z uwzględnieniem objęcia skarżącego ubezpieczeniem społecznym rolników. Z uwagi na powyższe, skargę na podst. art. 151 P.p.s.a należało oddalić.