III SA/Po 689/23

Dnia 7 sierpnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (sprawozdawca) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2024 roku sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 16 sierpnia 2023 r. (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 21 czerwca 2023 r. (znak: [...]) w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikał następujący stan sprawy: Decyzją Starosty [...] z dnia 21 czerwca 2023 r. cofnięto M. D. (dalej: skarżąca) uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B prawa jazdy (nr [...]; druk nr [...]) wydane w dniu 9 lipca 2018 r. przez Starostę [...]. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, że na wniosek prokurotora skierowano skarżącą na badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. Skarżąca poddała się powyższym badaniom, w następstwie czego uzyskano orzeczenie lekarskie W. Centrum Medycyny Pracy w K., w którym uprawniony lekarz orzekł, że w przypadku kierowcy istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami. Powołując się na przepis art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami (Dz. z 2023 r. poz. 622 ze zm., dalej: u.k.p.) Starosta [...] wskazał, że zobowiązany był wydać zaskarżoną decyzję o cofnięciu uprawnień. Od powyższej decyzji organu I instancji skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc jednocześnie o jej uchylenie. Skarżąca argumentowała, że decyzja Starosty [...] jest dla niej krzywdząca i nieweryfikowalna. Zdaniem skarżącej tylko od woli i nastawienia lekarza zależy czy ktoś może kierować pojazdami czy też nie. Ponadto, przedstawiła dwa zaświadczenia lekarskie o odmiennej diagnozie. Wymienioną na wstępie decyzją z 16 sierpnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również: SKO) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie SKO przepis art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p. ma charakter związany, bowiem w sposób precyzyjny i bezsporny wskazuje, w jakim przypadku starosta orzeka o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. Związany charakter oznacza, że w razie wystąpienia przesłanki w nim wymienionej organ administracji publicznej jest zobowiązany do wydania decyzji. SKO uznało za bezzasadne zarzuty skarżącej kwestionujące rzetelność spornego orzeczenia lekarskiego wydanego przez W. Centrum Medycyny Pracy w K.. Organ wskazał, że nie posiada kompetencji co oceny tego rodzaju orzeczeń. Zgodnie z przepisem §10 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2022 poz. 2503) jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3-5 u.k.p. są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy. SKO nadmieniło także, że jednostką uprawnioną do przeprowadzenia ponownego badania lekarskiego, o którym mowa w art. 79 ust. 4 i 5 u.k.p. jest w przypadku orzeczenia lekarskiego wydanego przez uprawnionego lekarza zatrudnionego w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, Instytut Medycyny Pracy im. [...] w [...]. Skarżąca – w sytuacji kwestionowania ustaleń dokonanych przez lekarza wydającego orzeczenie lekarskie – miała możliwość wystąpienia z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 81 u.k.p. Organ odwoławczy wskazał, że wniosek o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego składa się pisemnie, w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego, za pośrednictwem lekarza, który je wydał. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, która pismem z 14 września 2023 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zaskarżonej decyzji SKO zarzuciła naruszenie prawa i interesu prawnego, polegającego na pozbawieniu możliwości kierowania pojazdami mechanicznymi na podstawie arbitrażowej i jednostronnej decyzji lekarza, która nie zawiera żadnego uzasadnienia oraz żadnych wskazań. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazała także ponownie, że przedłożyła organowi dwa odmienne zaświadczenia lekarskie, zawierające przychylną dla niej diagnozę. Zdaniem skarżącej argumentacja SKO pozbawia obywatela możliwości domagania się rozpoznania sprawy przez niezależny organ – nawet Sądy nie byłyby władne do badania decyzji lekarza, czego nie da się pogodzić z zasadami państwa prawa, konstytucją oraz prawami człowieka i obywatela. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Natomiast w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organy nie naruszyły przepisów prawa. Zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W realiach niniejszej sprawy skarżąca została skierowana na badania lekarskie w związku z prowadzonym postępowaniem wyjaśniającym przez Prokuraturę Rejonową w [...] w przedmiocie zbadania podstaw do skierowania wniosku o zobowiązanie skarżącej do podjęcia leczenia odwykowego. Stosownie do brzmienia art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. W toku prowadzonego postępowania przez Prokuraturę (sygn. akt: [...]) pozyskano opinię biegłych, zawierającą informacje o zdiagnozowanej u skarżącej chorobie alkoholowej. Dlatego też zasadnie Prokurator pismem z dnia 10 grudnia 2021 r. (k. 1 akt administracyjnych) złożył wniosek do Starosty [...] o wszczęcie postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji o skierowaniu skarżącej na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem mechanicznym, a w konsekwencji w celu stwierdzenia czy nie występują przesłanki do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. Lekarz z W. Centrum Medycyny Pracy w P., Oddział w K., w orzeczeniu lekarskim z dnia 8 maja 2023 r. (nr [...]) stwierdził, że w przypadku skarżącej istnieją przeciwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T (k. 7 akt administracyjnych). Termin następnego badania ustalono na 8 maja 2024 r. Powyższe orzeczenie lekarskie zawierało prawidłowe pouczenie o możliwości wystąpienia w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego. Skarżąca z tej sposobności jednak nie skorzystała i dlatego też orzeczenie lekarskie stało się ostateczne. Wobec powyższego należy podkreślić, że organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że nie był uprawniony do dokonywania merytorycznej oceny powyższego orzeczenia lekarskiego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) nakłada na starostę obowiązek wydania decyzji o pozbawieniu uprawnień do kierowania pojazdami w przypadku, gdy w postępowaniu wyjaśniającym, poprzedzającym wydanie takiej decyzji, zostanie wydane orzeczenie lekarskie stwierdzające istnienie przeciwwskazań u danej osoby do kierowania pojazdami. Decyzja w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy jest decyzją związaną, co powoduje, że wobec istnienia przesłanki faktycznej w postaci orzeczenia o przeciwwskazaniach zdrowotnych do kierowania pojazdami organ nie może w drodze uznania odstąpić od wydania takiej decyzji (zob. wyroki NSA z 10 sierpnia 2018 r., sygn. akt: I OSK 733/18, z 4 maja 2021 r., sygn. akt: I OSK 3243/18; wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, postępowanie, którego celem jest ocena stanu zdrowia kierowcy, prowadzone jest przez uprawnionych lekarzy posiadających szczególne uprawnienia i kwalifikacje. Na tym etapie strona może kwestionować wynik badań, przedstawiać posiadane dokumenty lekarskie i opinie medyczne, a także posiadane wyniki innych badań. Przesłanie do organu kopii ostatecznego orzeczenia lekarskiego kończy pierwszy diagnostyczno-orzeczniczy etap postępowania w przedmiocie weryfikacji uprawnień kierowcy ze względu na stan jego zdrowia. Organy prowadzące postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji, o której stanowi art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o kierujących pojazdami, nie mają prawnej możliwości weryfikacji wydanego orzeczenia lekarskiego pod względem jego treści. Organy są związane orzeczeniem lekarskim i nie mają jakichkolwiek podstaw do kwestionowania okoliczności objętych jego treścią (zob. wyrok NSA z 8 września 2017 r., sygn. akt: I OSK 362/17). Raz jeszcze należy zatem podkreślić, że skarżąca miała możliwość skutecznego odwołania się od zapadłego orzeczenia lekarskiego, poprzez wystąpienie z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego, w terminie 14 dni od otrzymania orzeczenia lekarskiego. Wówczas – jak słusznie zauważyło to SKO – ponowne badanie lekarskie zostałoby przeprowadzone przez uprawnionego lekarza zatrudnionego w Instytucie Medycyny Pracy im. [...] w [...]. Skarżąca nie skorzystała jednak z powyższego uprawnienia, wobec czego orzeczenie lekarskie z 8 maja 2023 r. (nr [...]) stało się ostateczne. To natomiast poskutkowało brakiem możliwości dokonania merytorycznej oceny przedmiotowego orzeczenia lekarskiego przez SKO. Odnosząc się do wniosku skargi, podtrzymanego na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej, należy wyjaśnić, że sądy administracyjne nie przeprowadzają takich dowodów, co wynika z art. 106 § 3 p.p.s.a., gdzie mowa wyłącznie o możliwości przeprowadzeniu uzupełniającego dowodu z dokumentu. Mając na uwadze powyższe, Sąd ocenił, że skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja odpowiadała prawu. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.