III SA/Po 690/11

Dnia 18 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Beata Sokołowska ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi W. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia .... roku nr w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2010 rok oddala skargę Decyzją z dnia 11 lutego 2011 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.) oraz art. 58 akapit 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., odmówił W. przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 ze względu na przedeklarowanie powierzchni zgłoszonej we wniosku w wariancie K01c powyżej 20 %. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona zadeklarowała we wniosku o płatność rolnośrodowiskową działki rolne o łącznej powierzchni 87,66 ha, a stwierdzono ostatecznie wysiew poplonu jedynie na 69,70 ha, czyli różnicę – 17,96 ha, co daje procentową różnicę – 25,77 %. Z tego też powodu, mając na względzie wyniki kontroli, należało odmówić stronie wnioskowanych płatności. W. poinformowała wprawdzie kontrolera w dniu 18 listopada 2010 r. o tym, iż nie była pouczona o obowiązku zgłoszenia do organu do końca września 2010 r. niemożności wykonania zasiewu poplonu środowiskowego ze względu na podtopienia na części działek (szczególnie działka rolna AD), jednakże organ I instancji podkreślił, iż informacja o takim obowiązku była powszechnie dostępna dla producentów rolnych korzystających z płatności rolnych (Biuro Powiatowe ARiMR, urzędy gmin, strona internetowa Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz ARiMR). Ponadto w przypadku niemożności wykonania wysiania poplonu strona mogła dokonać zmiany we wniosku rolnośrodowiskowym – przed datą wykonania zasiewu, najpóźniej jednak do dnia 30 września 2010 r. Producent mógł też wycofać część wniosku. Warunkiem uznania działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności (pozwalającego na zachowanie prawa do pomocy lub uniknięcie sankcji) jest natomiast zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 817/2004 z 20 kwietnia 2004 r. pisemne poinformowanie organu o zaistnieniu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent jest w stanie dokonać tych czynności. Do Kierownika BP ARiMR nie wpłynęła żadna informacja od strony o zaistnieniu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, wobec czego organ nie miał podstaw od odstąpienia od zastosowania sankcji. W odwołaniu od powyższej decyzji W. wskazała, iż dochowała wszelkich starań w zakresie zrealizowania planowanych upraw, mimo podtopienia części gruntów. W dniu 27 września 2010 r. wysiała rzutowo – ręcznie gorczycę, licząc że aura się poprawi, woda z pól zejdzie całkowicie a gorczyca łatwa w uprawie pokryje pole w stopniu zadowalającym. O trudnościach w realizacji pakietu i wszystkich zabiegach pisała na bieżąco w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej. Nie poinformowała jednocześnie organu o szkodach powodziowych, gdyż nadmierne uwilgocenie dotyczyło jedynie powierzchni UR mniejszej niż 30 %. Odwołująca wniosła o dokonanie ponownych pomiarów i ocenę jej działań rolnośrodowiskowych. Wskazała, że w dniu 16 lutego 2011 r. dokonano głęboszowania zastoisk wodnych. Decyzją z dnia 1 lipca 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając generalnie jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniach 12 i 18 listopada 2010 r. dokonano kontroli działek zgłoszonych przez W. we wniosku z dnia 17 maja 2010 r. do realizacji pakietu K01 c (uprawa międzyplonu środowiskowego na pow. 87,66 ha), w trakcie której stwierdzono zawyżenie zadeklarowanej powierzchni. Powierzchnia uprawniona do płatności zawnioskowanej wyniosła 69,70 ha. Strona podpisała we wniosku o przyznanie płatności, iż zobowiązuje się do informowania organu o okolicznościach mogących mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności finansowej, nie dopełniła jednak tego obowiązku w przepisanym terminie, czego zresztą nie kwestionowała w toku prowadzonego postępowania. Organ II instancji wyjaśnił, iż wprawdzie rozporządzenie (WE) nr 796/2004 z dnia 11 kwietnia 2004 r. zostało uchylone, jednak zgodnie z art. 86 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. odesłania do rozporządzenia nr 796/2004 traktuje się jako odesłania do rozporządzenia nr 1122/2009 i odczytuje zgodnie z tabelą korelacji zawartą w załączniku II. Art. 73 ust. 2 tego aktu prawnego wskazuje natomiast na wyjątki w stosowaniu wyłączeń w uzyskiwaniu płatności, gdy rolnicy powiadomią odpowiedni organ o nieprawidłowościach zawartych we wniosku pomocowym. Przepis ten nie miał zastosowania w sprawie, gdyż nie było podstaw do uznania, że strona nie była winna nieprawidłowości. W. nie zgłosiła ponadto szkód spowodowanych powodzią do organu w przepisanym terminie 10 dni (art. 75 ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. wskazała, że nie uczestniczyła w przedmiotowej kontroli jej gospodarstwa, a jedynie w dniu 18 listopada 2010 r. podpisała protokół pokontrolny. Pomiary działki rolnej AD dokonane przez nią odbiegały od pomiarów dokonanych w trakcie kontroli na miejscu. W ocenie skarżącej jej działanie środowiskowe było uszczuplone, ale w mniejszym wymiarze i nie przez jej zaniedbania agrotechniczne, tylko przez warunki pogodowe, klęskowe. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 4 listopada 2011 r. strona skarżąca podniosła, iż wnosiła o ponowny pomiar działek w jej obecności, gdyż miała zastrzeżenia do przeprowadzonej kontroli w tym zakresie. Nigdy sama nie zlecała wykonania pomiaru działek zgłoszonych we wniosku, a mówiąc o swoich pomiarach miała na względzie wieloletnie użytkowanie przedmiotowych działek, a więc to jakie ilości zasiewów wykonywała przy uwzględnieniu terenu i warunków atmosferycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), a także art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) bada, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności czy przy jej wydawaniu doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania, dającego podstawę do wznowienia postępowania, względnie mającego istotny wpływ na wynik tego postępowania (art. 145 p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd uznał, że skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.) płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu prowadzącemu działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni minimum 1 ha, który zobowiązał się do przestrzegania określonych wymagań oraz zrealizowania wskazanych pakietów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. W sekcji IX wniosku o płatności z dnia 17 maja 2010 r. strona zobowiązała się do informowania organu o wszystkich okolicznościach faktycznych mogących mieć istotny wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności objętych danym wnioskiem. Zgodnie natomiast ze znajdującym zastosowanie w sprawie art. 73 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. zmniejszeń i wykluczeń nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem, że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Obniżek pomocowych nie stosuje się również wtedy, gdy rolnik nie był w stanie wypełnić swoich zobowiązań w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności (art. 75 ust. 1 rozp. nr 1122/2009), winno to być jednak zgłoszone do właściwego organu w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskał taką możliwość (art. 75 ust. 2 cyt. rozp.). W przedmiotowym wniosku o płatności rolnośrodowiskowe na 2010 r. strona skarżąca zadeklarowała realizację pakietu K01 – ochrona gleb i wód w wariancie K01 c – uprawa międzyplonu ścierniskowego na powierzchni 87,66 ha. Na skutek kontroli działek rolnych na miejscu przeprowadzonej w dniach 12 i 18 listopada 2010 r. inspektorzy terenowi stwierdzili ostatecznie, iż powierzchnia kwalifikująca się do wnioskowanej płatności wyniosła jedynie 69,70 ha. Przedeklarowana powierzchnia to 17,96 ha, co stanowi 25,77 %. Z protokołu z czynności kontrolnych wynikają nieprawidłowości ujawnione przez inspektorów (DR 13+) oraz uwagi wyżej wymienionych dotyczące m. in. terminu obsiewu gorczycy. Sporządzono też dokumentację fotograficzną. Działki rolne zostały zmierzone przy zastosowaniu uprawnionej metody GPS. W wyniku pomiaru stwierdzono: – działka rolna S – pow. deklarowana 0,41 ha pow. stwierdzona 0,36 ha – działka rolna T – pow. deklarowana 0,68 ha pow. stwierdzona 0,63 ha – działka rolna U – pow. deklarowana 0,87 ha pow. stwierdzona 0,69 ha – działka rolna W – pow. deklarowana 0,56 ha pow. stwierdzona 0,49 ha – działka rolna Y – pow. deklarowana 0,97 ha pow. stwierdzona 0,72 ha – działka rolna D – pow. deklarowana 10,62 ha pow. stwierdzona 10,35 ha – działka rolna AD– pow. deklarowana 21,56 ha pow. stwierdzona 4,47 ha co potwierdza, zdaniem Sądu, prawidłowość przyjętych przez organ obliczeń powierzchni, którą przedeklarowano. Organy zasadnie wskazały przy tym na wspólnotowe uregulowania prawne umożliwiające dokonywanie kontroli tego rodzaju, w tym bez udziału danego producenta rolnego (art. 67 i 69 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r.). W dniu 18 listopada 2010 r. W. podpisała protokół z czynności kontrolnych, zaś protokół po korekcie wysłano stronie skarżącej pocztą dnia 21 stycznia 2011 r. W dniu 18 listopada 2010 r. W. w odrębnym oświadczeniu wskazała, że nie była poinformowana o konieczności zgłoszenia do Biura Powiatowego do końca września 2010 r. niemożności wykonania zasiewu poplonu rolnośrodowiskowego ze względu na podtopienia. Podała też, że na działce rolnej AD podtopienia miały miejsce w ciągu całej wegetacji i problem ten został odnotowany w rejestrze działań agrotechnicznych. W odwołaniu strona wniosła zaś o powtórne wykonanie pomiarów działek rolnych podnosząc, że w miarę możliwości pogodowych starała się wszystko wykonać zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej i złożonym wnioskiem. Skarżąca negowała więc wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu, podając w toku prowadzonego postępowania, iż obszar na którym niezrealizowano uprawy wskazanej we wniosku był mniejszy niż ustalony przez kontrolerów, jednakże nie wykazała nieprawidłowości kontroli na miejscu i nie potrafiła wykazać w jakikolwiek sposób zasadności dokonania przez organ ponownych pomiarów spornych działek. Na rozprawie w dniu 4 listopada 2011 r. W. oświadczyła zaś, iż nigdy nie dokonywała samodzielnie ani też nie zlecała wykonania pomiarów mogących podważyć wyniki przeprowadzonej kontroli. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie organ tak I jak i II instancji zasadnie stwierdziły konieczność odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej, albowiem kontrolna została przeprowadzona prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa a podnoszona przez stronę okoliczność dotycząca siły wyższej (podtopienia części gruntów, w szczególności działki rolnej AD) nie została zgłoszona pisemnie w przepisanym terminie 10 dni właściwemu organowi. Skarżąca nie spełniła tym samym precyzyjnych wymogów umożliwiających odstąpienie od zastosowania negatywnych konsekwencji stwierdzonej niezgodności pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną. Brak zawiadomienia organu nie może być przy tym zastąpiony zapisami prowadzonymi przez W. w rejestrze działań rolnośrodowiskowych. Podkreślić należy przy tym, iż w postępowaniu wszczynanym wyłącznie na wniosek producenta rolnego dążącego do otrzymania określonych płatności jest on zobowiązany do uzyskania pełnej informacji o warunkach ich przyznania oraz do ich wszechstronnego przestrzegania, a wszelkie zaniechania w tym zakresie obciążają negatywnie samego producenta rolnego. Z tego też względu, zdaniem Sądu, organy prawidłowo stwierdziły brak podstaw do odstąpienia od odmowy przyznania płatności z powodu wystąpienia tzw. siły wyższej. Rację miały też oba organy wskazując na możliwość dokonania zmiany we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej lub cofnięcia jego części w zakresie dotyczącym podtopionych gruntów, czego strona skarżąca również jednak nie uczyniła. Ostatecznie organy obu instancji zasadnie stwierdziły, iż skoro różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekroczyła 20 % (25,77 %), to należało odmówić przyznania płatności, powołując się na przepis art. 58 akapit 2 rozporządzenia komisji (WE) nr 1122/2009. W tym stanie rzeczy Sąd, uznając że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja Kierownika BP ARiMR odpowiadają prawu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku o oddaleniu skargi.