III SA/Po 691/15
PostanowienieWSA w Poznaniu2015-12-18
Skład orzekający: Starszy Referendarz Sądowy Robert Talaga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy strona skarżąca w sprawie dotyczącej ubezpieczeń społecznych, która jest zwolniona z mocy prawa z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, ma interes prawny w uzyskaniu orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od tych kosztów?Ratio decidendi
Strona skarżąca w sprawie dotyczącej ubezpieczeń społecznych, zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a., jest zwolniona z mocy prawa z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W związku z tym nie posiada interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu. Prawo pomocy może być jednak przyznane w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.Stan faktyczny
Z. K. złożył skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą umorzenia odsetek za zwłokę. Po wydaniu wyroku oddalającego skargę, Z. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe utrzymywane z renty, nie posiada innych zasobów finansowych ani majątku, a jego wydatki przekraczają możliwości finansowe.Rozstrzygnięcie
1. Ustanowiono dla Z. K. radcę prawnego. 2. Umorzono postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 18 grudnia 2015 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu nieopłaconych składek postanawia 1. ustanowić dla Z. K. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w P 2. umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w poznaniu oddalił skargę Z. K. na decyzję w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu nieopłaconych składek.
Z. K. wraz z wnioskiem sporządzenie i przesłanie w uzasadnienia wyroku złożył wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.
Z wniosku wynika, że Z. K prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca posiada mieszkanie lokatorskie o powierzchni [...] m². Wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych i w gotówce, ani żadnych papierów wartościowych i innych praw majątkowych (udziałów, polis inwestycyjnych, jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych), a także żadnych wierzytelności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000,00 zł (np. pojazdów, maszyn, biżuterii). Wnioskodawca posiada następujące zobowiązania i stałe wydatki: czynsz + ugoda dotycząca zaległości finansowych – [...] zł, energia elektryczna – [...] zł, UPC – [...] zł, alimenty na córkę – [...] zł. Wnioskodawca zaznaczył, że wysokość jego renty po uiszczeniu podstawowych opłat wynosi [...] zł. Ze sprawy wynika, że wnioskodawca pobiera rentę w wysokości [...] zł brutto, to jest [...] zł netto (k. 20 akt administracyjnych).
Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. tj. z 2012 r., poz. 1270), dalej jako "P.p.s.a.", nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych: strona skarżąca działanie lub bezczynność z zakresu ubezpieczeń społecznych.
W rozpoznawanej sprawie Z. K. wniósł skargę na decyzję w przedmiocie ubezpieczeń społecznych. W przypadku złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy (obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych) należy uwzględnić, że w świetle przytoczonego przepisu pozostaje on zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Strona nie ma zatem interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy w tym zakresie. Na skarżącym nie ciąży bowiem obowiązek poniesienia kosztów sądowych. W tej sytuacji prowadzenie postępowania w zakresie przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych jest zbędne i podlega ono umorzeniu.
Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy jedynie w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.
Zgodnie z przepisami art. 245 §1 i §3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepis art. 246 §1 pkt. 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z informacji zgromadzonych w sprawie wynika, że gospodarstwo domowe, jakie prowadzi wnioskodawca jest utrzymywane wyłącznie ze świadczenia rentowego. Wnioskodawca nie posiada żadnych innych zasobów finansowych, które mógłby przeznaczyć na pokrycie kosztów związanych z wynagrodzeniem pełnomocnika z wyboru. Sytuacja wnioskodawcy nie pozwala zatem na poniesienie przez niego pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W konsekwencji za uzasadniony należy uznać wniosek Z. K. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postaci radcy prawnego.
Wobec powyższego na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w związku z art. 249a oraz art. 239 pkt 1 lit e, a także w związku z art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło