III SA/Po 7/25
WyrokWSA w Poznaniu2025-03-25
Skład orzekający: Marek Sachajko, Zbigniew Kruszewski, Piotr Ławrynowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych, niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz nieustosunkowania się organu do pisma strony, zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązkowych szczepień ochronnych, są zasadne?Ratio decidendi
Obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z przepisów prawa, a jego wymagalność jest określona przez ramy czasowe wskazane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia. Brak przedstawienia przez stronę dokumentów potwierdzających wykonanie szczepień lub istnienie przeciwwskazań do ich wykonania, a także brak formalnych podstaw do uznania zarzutów niewykonalności obowiązku, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz nieustosunkowania się do pisma strony, skutkuje oddaleniem skargi.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. J. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego odrzucające zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty dotyczyły braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych dziecka, niewykonalności tego obowiązku, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz nieustosunkowania się organu do pisma strony. Organy administracji uznały obowiązek szczepień za wymagalny i zasadnie egzekwowany.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 25 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2025 roku sprawy ze skargi K. J. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 25 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę
Postanowieniem z 25 listopada 2024 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: [...]PWIS) po rozpoznaniu zażaleniem K. J. (matki małoletniego F. J., dalej: skarżąca/zobowiązana) na postanowienie z 11 października 2024 r. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPIS) w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
PPIS w dniu 16.02.2021 r. uzyskał z Oddziału Noworodkowego Szpitala [...] w [...] informację o uchylaniu się rodziców od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniego F. J. ur. [...] r. Następnie Centrum Medyczne [...] w [...] 9.09.2021 r. poinformowało organ o dalszym uchylaniu się K. i M. J. - rodziców ww. dziecka od wykonania szczepień.
PPIS w związku z tym 14.09.2021 r. wezwał K. J. do poddania F. J. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae oraz ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis).
W reakcji na powyższe pismem z 24.09.2021 r. rodzice małoletniego skierowali zapytania dotyczące szczepień ochronnych.
Z uwagi na niedopełnienie obowiązku szczepień oraz nieprzedłożenie zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach do szczepień lub o przesunięciu terminu szczepień dziecka, PPIS 16.09.2022 r. wystawił K. J. upomnienie znak [...], wzywając do poddania dziecka szczepieniom ochronnym przeciwko: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce, informując, że w razie niewykonania obowiązku w podanym terminie zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w administracji.
Dnia 26.09.2022 r. do organu wpłynęło pismo zobowiązanej ustosunkowujące się do upomnienia.
C.M. [...] 2.02.2023 r. przekazało PPIS informację, że małoletni F. J. nadal nie został zaszczepiony.
PPIS jako wierzyciel 14.03.2023 r. skierował do organu egzekucyjnego – Wojewody [...] do egzekucji administracyjnej tytuł wykonawczy wystawiony na K. J..
Wojewoda [...] skierował do zobowiązanej zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Następnie postanowieniem z 24.09.2024 r. Wojewoda [...]. nałożył na K. J. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 1075 zł.
Pismem z 28.09.2024 r. K. J. zgłosił zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zarzucając: 1. brak wymagalności obowiązku, 2. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, 3. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz 4. nieustosunkowanie się do pisma z 16.09.2022 r. Odnośnie 1. zarzutu podniosła, powoławszy się na art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 924 ze zm., dalej: u.z.z.) oraz § 2 i § 3 rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2172 ze zm., dalej: rozporządzenie z 2011 r.), że na wykonanie poszczególnych szczepień zobowiązany ma wyznaczony konkretny okres ograniczony wiekiem dziecka. W związku z tym moment wymagalności dla szczepień określonych w tytule wykonawczym nie nadszedł, ponieważ dziecko nie ukończyło jeszcze 4. roku życia. Moment wymagalności dla szczepienia przeciwko inwazyjnemu zakażeniu Haemophilkus influenzae typu b nastąpi dopiero w 6. roku życia, a dla pozostałych szczepień w 19. roku życia. Ponadto wskazano, że Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego, wydany na podstawie art. 17 ust. 1 u.z.z., na podstawie którego ustala się roczny kalendarz szczepień obowiązkowych nie jest źródłem prawa obowiązującego w Polsce, zgodnie z art. 87 Konstytucji RP. Zatem informacje wynikające z Komunikatu GIS nie mogą stanowić określać obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Co do zarzutu 2. zobowiązana podniosła, że stosownie do art. 17 ust. 2 u.z.z., nie jest możliwe przeprowadzenia szczepień jej syna bez wykonania badania kwalifikacyjnego w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W dniu wystawienia zaś tytułu wykonawczego F. J. nie miał takiego badania wykonanego, po ustosunkowaniu się przychodni do zapytań nt. możliwych powikłań poszczepiennych. Zarzucając zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (3.) wskazano, że wyznaczając wysokość grzywny organ nie wziął pod uwagę, że w stosunku do tego samego zobowiązanego wystosował 4 postanowienia (2 na M. J. i 2 na K. J.), każde ustalające grzywnę w wys. 1075 zł. Dodatkowo zobowiązana jest zapłacić opłatę 68 zł za wydanie postanowienia, co łącznie daje 4.572 zł. Nie można zatem na gruncie art. 7 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej: u.p.e.a.), że organ wybrał najmniej uciążliwy środek. Ww. kwota dla rodziny posiadającej dwoje dzieci jest nazbyt dotkliwa. Organ zaś nie wziął pod uwagę sytuacji majątkowej zobowiązanej. Wspomniano też, że PPIS nie odniósł się do pisma zobowiązanej z 16.09.2022 r. dotyczącego wątpliwości co do terminów szczepień (4.). Tym samym, zobowiązana uznała, że organ zgadza się z jej argumentacją.
Postanowieniem z 11 października 2024 r. PPIS działając na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 w związku z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej: u.p.e.a.) oddalił zarzut nr 1, jednocześnie stwierdzając, że zarzuty nr 2, 3 i 4 nie mogą być uznane za podstawę zarzutów w świetle art. 33 u.p.e.a.
Organ wyjaśnił, że w zamkniętym katalogu zarzutów wymienionych w art. 33 § 2 pkt -6 u.p.e.a. nie znajdują się zarzuty oznaczone przez zobowiązaną nr 2, 3 i 4, a zatem nie mogą one stanowić przedmiotu stanowiska wierzyciela wyrażonego w oparciu o art. 34 § 2 u.p.e.a. Odnośnie zaś zarzutu nr 1 (braku wymagalności obowiązku) podano, że podstawę nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.z., który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium RP do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie. Zgodnie z art. 5 ust. 2 u.z.z. w odniesieniu do osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca prawną pieczę nad osobą małoletnią albo jej opiekun faktyczny. Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom określa art. 17 ust. 1 oraz § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. poz. 2077 ze zm., dalej: rozporządzenie z 2023 r.). PPIS wskazał, że pismem z 14.03.2023 r. jako wierzyciel na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 17 ust. 1 u.z.z. oraz rozporządzenia z 2023 r. wystąpił do Wojewody [...]. z wnioskiem o przeprowadzenie egzekucji obowiązków niepieniężnych wobec K. J.. Tytuł wykonawczy wystawiono w związku z brakiem realizacji obowiązku poddania małoletniego F. J. ww. szczepieniom. Wojewoda pismem z 24.09.2024 r. zawiadomił zobowiązaną o nałożeniu nań grzywny w celu przymuszenia na podstawie ww. tytułu wykonawczego. PPIS wyjaśnił, że w zał. nr 1 do rozporządzenia z 2023 r. pn. "Schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży" określono wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia oraz termin wykonania każdej dawki szczepienia. Terminy te są uwarunkowane przepisami, jakie określono w rozporządzeniu z 2023 r. i zał. nr 1 do tego rozporządzenia, w zależności od wieku kalendarzowego dziecka. Obowiązek szczepień staje się egzekwowalny w chwili wejścia dziecka objętego obowiązkiem, w granice wiekowe zakreślone przez ww. przepisy, w tym to bowiem okresie obowiązkowe szczepienia ochronne powinny zostać wykonane. Obowiązkiem zaś matki jest poddanie dziecka tymże szczepieniom, a od tego obowiązku uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie. W aktach sprawy brak jest dokumentu na okoliczność stwierdzenia przez lekarza specjalistę przeciwwskazań do wykonania szczepień dziecka. W piśmie z 14.09.2021 r. zobowiązaną wezwano do dostarczenia takiego dokumentu do PPIS, lecz ta takiego dokumentu nie przedłożyła. Obowiązek jest więc wymagalny.
Odnosząc się do zarzutu nr 2 i 3 wierzyciel podał, że zarzuty niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego można było wnieść przed wejściem w życie art. 1 pkt 20 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. poz. 2070). Od 30 lipca 2020 r. tj. po wejściu w życie ww. nowelizacji oba zarzuty nie znajdują się w katalogu zarzutów zawartych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Niewykonalność obowiązku może zaś być podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego, do czego właściwy jest organ egzekucyjny. Z kolei "zarzut" zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego może być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną, którą również rozpoznanie organ egzekucyjny.
Co do zaś zarzutu nieustosunkowania się do "pisma z 16.09.2022 r." (nr 4) PPIS podał, że nie mieści się on w katalogu zarzutów z art. § 2 u.p.e.a. Organ wyjaśnił, że ww. pismo K. i M. J. z 23.09.2023 r. było ich odpowiedzią na upomnienia z 16.09.2022 r., która stanowi wyraz wątpliwości co do terminów szczepień oraz własnej interpretacji przepisów.
W zażaleniu na ww. postanowienie skarżąca zakwestionowała odrzucenie zarzutów, wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. sygn. SK 81/19 i niekonstytucyjność obowiązku szczepień na podstawie art. 17 ust. 1 u.z.z. w zw. z § 5 rozporządzenia z 2011 r., zarzuciła naruszenie art. 7 § 2 u.p.e.a. przy ustaleniu wysokości grzywny w celu przymuszenia oraz nierozpoznanie informacji publicznej odnośnie szczepionki EUV AX B o serii UFA 22507.
[...]PWIS utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie (jak wskazano na wstępie) wskazał, że termin wykonania obowiązku szczepień ochronnych u małoletniego F. J. został przekroczony przez rodziców, którzy do dnia wydania niniejszego postanowienia nie wykonali go. Każde szczepienie określone w zał. nr 1 do rozporządzenia z 2023 r. ma swój własny harmonogram realizacji, tj. liczbę dawek oraz termin wykonania, w związku z czym obowiązek wykonania szczepienia staje się wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostanie wykonane w terminie określonym w obowiązującym schemacie.
Wskazano, że z przepisów art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 u.z.z. (Dz. U. z 2024 r., poz. 924, dalej: u.z.z.) wynika obowiązek poddania się szczepieniu. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych z u.z.z. oraz rozporządzenie z 2023r. można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży i okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje z mocy przepisów prawa. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa jest zabezpieczone przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przez ustawę z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2023 r., poz. 2119). Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Przytoczono § 3 rozporządzenia z 2023 r., by wskazać, że przepisy określają ramy czasowe, w których należy zrealizować obowiązek szczepienia. Wyznaczenie maksymalnego terminu wykonania tego obowiązku nie oznacza, że dopiero po jego upływie staje się on wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 9a u.z.z. obowiązkowe szczepienia są przeprowadzane według schematów określonych w rozporządzeniu z 2023 r. W związku z tym zdaniem [...]PIWIS twierdzenia o działaniach Inspekcji, które miałyby być niezgodne z przepisami prawa, są nieuzasadnione.
[...]PWIS wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z. lekarskie badania kwalifikacyjne jest integralną częścią szczepienia i dokonywane jest bezpośrednio po stawieniu się osoby zobowiązanej, po czym w przypadku braku przeciwwskazań podawana jest szczepionka. Odmowa poddania dziecka takiemu badaniu oznacza odmowę wykonania szczepienia obowiązkowego. Zobowiązana nie przedstawiła zaś zaświadczenia o przeprowadzonym przez lekarza POZ badaniu kwalifikacyjnym, które wydawanie jest na prośbę rodzica, zaświadczenia o przeciwwskazaniach do szczepień swego syna, jak i jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego odbycie konsultacji specjalistycznej, której poddano dziecko z podstawą do odroczenia szczepień.
Odnosząc się do wyroku TK z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 [...]PWIS wskazał, że Trybunał nie podważa zasadności szczepień ochronnych u dzieci. TK stwierdził, że Minister Zdrowia, w drodze rozporządzenia, powinien regulować termin i liczbę dawek obowiązkowych szczepień, a nie Główny Inspektor Sanitarny w formie komunikatu. Powyższy wyrok został wykonany wejściem w życie rozporządzenia z 2023 r. Aktualnie więc obowiązek szczepienia wynika bezpośrednio z przepisów u.z.z.z. oraz rozporządzenia z 2023 r., w którego załączniku nr 1 określono schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży ze względu na wiek, w którym powstaje obowiązek szczepień, liczbę dawek oraz termin wykonania poszczególnych szczepień. Obowiązek pozostaje jest więc wymagalny.
Co do zarzutu nieustosunkowania się do wniosku z 11.10.2024 r. o dostęp do informacji publicznej organ wskazał, że w aktach sprawy brak tegoż wniosku, a pismo K. J. z 7.10.2024 r. znajduje się w dokumentacji dotyczącej zgłoszenia niewykonania obowiązkowych szczepień u małoletniej K. J.. Wątpliwości zaś co do preparatu EUVAX B organ I instancji rozwiał w piśmie z 22.10.2024 r. w ramach dostępu do informacji publicznej. Ponadto PPIS poprawnie poinformował państwo J. , że jednostkami kompetentnymi do udzielenia informacji o preparatach szczepionkowych rekomendowanych do wykonania szczepień są podmioty odpowiedzialne za ich dopuszczenie do obrotu na terenie Polski, a nie organy Inspekcji Sanitarnej.
[...]PWIS powołał przepisy art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 u.z.z., podkreślając, że delegację ustawową zawartą w art. 17 ust. 10 u.z.z. wypełnia rozporządzenie z 2023 r., w którym ustalono schemat przeprowadzenia szczepień ochronnych. Podkreślono, że obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z przepisów prawa, a nie z decyzji PPIS, który decyzji w tym przedmiocie nie wydaje.
Co do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego WPWIS wskazał, że organ I instancji trafnie podał, że jako wierzyciel nie nakładał ani nie ustalał wysokości grzywny. Nadto kwestie te nie mogą być rozpoznawane w sprawie zarzutów, lecz w ramach zażalenia do Ministra Zdrowia.
K. J. wnosząc do tutejszego Sądu skargę na powyższe postanowienie zarzuciła:
1. brak wymagalności obowiązku – podała, że moment wymagalności dla szczepień określonych w tytule wykonawczym jeszcze nie nadszedł, ponieważ jego dziecko nie ukończyło jeszcze 4 roku życia, a terminy wymagalności dla poszczególnych szczepień mijają dopiero w 19 roku życia; podniosła też, że komunikat GIS nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego i nie może stanowić podstawy do nałożenia obowiązku;
2. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym - skarżąca podniosła, że wykonanie obowiązku szczepienia jest niezgodne z prawem bez uprzedniego lekarskiego badania kwalifikacyjnego, którego jego dziecko nie miało, a ona jako rodzic ma prawo odmówić jego wykonania; jej zdaniem w związku z brakiem aktualnego badania kwalifikacyjnego obowiązek jest niewykonalny w sposób trwały;
3. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, bowiem PPIS nie jest właściwym organem do prowadzenia egzekucji obowiązku szczepienia ochronnego; obowiązek ten wynika bezpośrednio z przepisów prawa i nie wymaga wcześniejszej decyzji administracyjnej PPIS; właściwym organem do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków niepieniężnych jest wojewoda;
4. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego - organ ustalając wysokość grzywny nie wziął pod uwagę łącznej kwoty nałożonych grzywien na nią i jej małżonka w tej samej sprawie, co czyni ją zbyt dotkliwą dla ich rodziny; nadto organ nie zbadał sytuacji majątkowej skarżącej przed nałożeniem grzywny;
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi WPWIS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Wyjaśnienia wymaga, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, do czego uprawniały Sąd przepisy art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.). Wedle art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane m.in. w postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdził, że nie narusza ono przepisów prawa procesowego ani prawa materialnego w stopniu, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem oceny Sądu było postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 25 listopada 2024 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Egzekucję obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji(pełną nazwę i publikator podano wyżej).
Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Przepis art. 15 § 1 u.p.e.a. określa, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Wedle art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Stosownie do treści art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:
1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.
W myśl art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 14 marca 2024 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] (dalej: PPIS) wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący skarżącą do poddania małoletniego F. J. urodzonego [...] r., obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce. Podstawę wydania tytułu wykonawczego stanowiło niedopełnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na poddaniu małoletniego syna skarżącej obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca była informowana o konieczności wykonania wskazanego obowiązku. Z uwagi na nieskuteczność tej informacji wierzyciel (PPIS) wystosował w dniu 16 września 2022 r. upomnienie, w którym wezwał skarżącą do wykonania obowiązku.
W ww. tytule wykonawczym, jako podstawę prawną obowiązku. organ wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu i zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077). W oparciu o wskazany tytuł wykonawczy wierzyciel wystąpił do właściwego organu egzekucyjnego (Wojewody [...] o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, w toku którego skarżąca pismem z dnia 28 września 2024 r. wniósł zarzut, o jakim mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a. wskazując na: brak wymagalności obowiązku szczepień, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężny,m, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz nieustosunkowanie się PPIS do pisma z 16 września 2022 r.
W skardze powtórzono powyższe zarzuty.
W ocenie Sądu stanowisko skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, a organy Inspekcji Sanitarnej prawidłowo rozpoznały wniesiony zarzut.
W pierwszej kolejności zważyć należy, iż rację miały organy orzekające, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z. osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie.
Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP obowiązkiem władz publicznych. W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 u.z.z. wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych. Podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącej obowiązku stanowi zatem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.z. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.).
W myśl zaś art. 17 ust. 1 u.z.z. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.).
Z powołanych przepisów art. 17 ust. 2-4 u.z.z. wynika zatem, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. W przepisie art. 17 ust. 10 u.z.z. udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia.
W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077). Powołane rozporządzenie zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172). W dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie, to jest 14 marca 2024r., obowiązywało rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r., które weszło w życie z dniem 1 października 2023 r.
Co prawnie relewantne, Sąd, badając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia, dokonał również oceny, czy rozporządzenie z 2023 r., którego przepisy stanowiły podstawę prawną nałożonego na skarżącą obowiązku niepieniężnego poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zostało wydane w zgodzie z delegacją ustawową określoną w przepisie art. 17 ust. 10 u.z.z. W tym celu Sąd zarządził włączenie do akt sprawy dokumentacji urzędowej dotyczącej procesu legislacyjnego poprzedzającego uchwalenie ww. rozporządzenia (publ. na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji http://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12376156/katalog/13001616#13001616).
W projekcie rozporządzenia wskazano, że stanowi on wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19 w zakresie określenia terminów wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych oraz liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, który to zakres, zgodnie z wyrokiem TK, powinien być określany w drodze rozporządzenia wydawanego przez ministra właściwego do spraw zdrowia, tj. w akcie prawa powszechnie obowiązującego. Projektowane rozporządzenie zgodnie z upoważnieniem ustawowym określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia, kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne, sposób przeprowadzania szczepień ochronnych, tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznych dla osób, w przypadku których lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, wzory zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, książeczki szczepień oraz karty uodpornienia, sposób prowadzenia dokumentacji medycznej dotyczącej obowiązkowych szczepień ochronnych i jej obiegu, wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania oraz papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania.
Dodać należy z dokumentów procesu legalislacyjnego wynika, że projekt rozporządzenia został poddany konsultacjom i zaopiniowaniu przez: Naczelną Izbę Lekarską, Naczelną Izbę Pielęgniarek i Położnych, Naczelną Radę Aptekarską, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, Polskie Towarzystwo Pediatryczne, Polskie Towarzystwo Wakcynologii oraz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Nadto w ramach konsultacji publicznych uwagi do projektu zgłosili: pełnomocnik Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Wiedzy o Szczepieniach "Stop NOP" z s. w Poznaniu, Fundacja Wolne Społeczeństwo oraz United For Freedom. W świetle powyższego Sąd przyjął, że uchwalając przedmiotowe rozporządzenie Minister Zdrowia nie tylko uwzględnił treść powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19, ale i uwzględni dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Stanowiska wskazanych wyżej podmiotów publicznych opierały się bowiem na danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań oraz aktualnej wiedzy medycznej popartych zaleceniami WHO.
W związku z powyższym uznać należy, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z., skonkretyzowany został w rozporządzeniu z 2023 r., wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.
Wskazane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.
Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż organy Inspekcji Sanitarnej prawidłowo przyjęły, że w wystawionym w dniu 14 marca 2024 r. tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, że brakujące szczepienia ochronne u syna skarżącego dotyczą szczepień przeciw: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce.
Wskazane wyżej szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia. Jak wskazano wyżej, w rozporządzeniu określone zostały grupy osób, które ze względu na wiek lub inne okoliczności, obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym. W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:
1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy,
2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi,
3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw:
a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b,
b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae,
4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),
5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce,
6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy,
7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
W świetle powyższego prawidłowo [...]PWIS i PPIS przyjęły, że w dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do syna skarżącej obowiązkowe i wymagalne. Bezsporne jest, że syn skarżącej nie został poddany szczepieniom ochronnym wymienionym w tytule wykonawczym pomimo, że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia z 2023 r. W tej sytuacji stwierdzić należy, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom stał się wymagalny.
Podzielić należy również stanowisko organu odwoławczego, że do dnia wydania zaskarżonego postanowienia skarżąca nie przedstawiła ani żadnego dokumentu poświadczającego wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych syna, ani żadnego dokumentu uzasadniającego brak wymagalności ich wykonania.
Nadto wymaga wyjaśnienia, że wedle art. 17 ust. 3 i 4 u.z.z. lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne, co nie oznacza, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań stanowią przesłankę, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej (§ 11 rozporządzenia z 2023 r.). Tymczasem z dokumentacji dotyczącej małoletniego znajdującej się w aktach sprawy nie wynika, aby obowiązek szczepień został w stosunku do niego odroczony.
Przypomnieć należy, że w pierwszej kolejności, przeprowadzane jest badanie kwalifikacyjne do szczepienia, podczas którego lekarz przeprowadzający kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Następnie dopiero lekarz specjalista przeprowadza konsultację i decyduje o ewentualnym odroczeniu obowiązkowego szczepienia ochronnego. Wynik tej konsultacji odnotowuje się w dokumentacji, o której mowa w § 12 ust. 1 rozporządzenia, tj. karcie uodpornienia (pkt 1), książeczce szczepień (pkt 2), Karcie Szczepień raz innej dokumentacji medycznej, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (pkt 3).
Dodać należy, iż wbrew stanowisku skarżącej, wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia z 2023 r., przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Określony w załączniku 1 do rozporządzenia z 2023 r. okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego.
Z przedstawionych względów jako niezasadne należało ocenić zarzut skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniego syna przez skarżącej.
Zarzut oparcia obowiązku na Komunikacie GIS jawi się zaś jako nieodnoszący do stanu prawnego i faktycznego niniejszej sprawy, w której obowiązek podlegający egzekucji administracyjnej został oparty – jak wyżej wyjaśniono i co wynika wprost z tytułu wykonawczego – na przepisach art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 u.z.z. oraz przepisach rozporządzenia z 2023 r. (a nie na przepisach u.z.z., rozporządzenia z 2011 r. i komunikacie GIS).
W świetle powyższego brak podstaw do kwestionowania istnienia oraz wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a także stanowiska wierzyciela wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu.
Sąd podziela również stanowisko organów orzekających w pozostałym zakresie. Zarzuty "niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym" (nr 2) oraz "zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego" (nr 3) można było wnieść wejściem w życie ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070). Od chwili wejścia w życie tej nowelizacji, tj. od 30 lipca 2020 r., zarzuty tego rodzaju nie znalazły się w katalogu enumeratywnie wymienionych zarzutów w art. 33 § 2 u.p.e.a. Zobowiązana uprawniona zaś była zarzucić zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego środka egzekucyjnego i naruszenie art. 7 § 2 u.p.e.a., w formie orzeczonej postanowieniem Wojewody [...]. z 24 września 2024 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w wkopcie 1075 zł, wnosząc zażalenie na to postanowienie. Z kolei zagadnienie "niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym organ egzekucyjny, w tym wypadku Wojewoda [...] rozważa z urzędu przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, jak i następnie w jego trakcie. Tego rodzaju przesłanka stanowi – aktualnie zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. – podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Prawidłowo również [...]PWIS odniósł się do zarzutu nr 4 "nieustosunkowania się PPIS do pisma z 16.09.2022 r. przedstawiającego wątpliwości skarżącej co do terminów szczepień". I w tym zakresie brak było formalnych podstaw, by przyjąć, że tak sformułowany zarzut mieści się w katalogu zarzutów określony w art. 33 § 2 u.p.e.a. Brak więc było podstaw do jego merytorycznego rozpatrzenia. Niemniej, zważywszy, że pismo skarżącej i jej małżonka z 23.09.2022 r. stanowiło odpowiedź na upomnienie PPIS z 16.09.2022 r., trafnie organ I instancji wyjaśnił, że pismo to stanowiło jedynie próbę wykładni przepisów u.z.z. i rozporządzenia z 2011 r. odnośnie obowiązujących terminów szczepień. Jak już wyjaśniono przepisy te nie miały w sprawie zastosowania.
Podsumowując, w ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wystawienie przez wierzyciela tytułu wykonawczego oraz wystąpienie przez wierzyciela do organu właściwego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego było uzasadnione. Z akt sprawy nie wynika, by w przypadku syna skarżącej stwierdzone zostały przeszkody do wykonania szczepień. W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że syn skarżącej nie został zaszczepiony, brak też dokumentacji medycznej, z której wynikałyby przeciwwskazania do szczepienia. W tej sytuacji obowiązek skarżącej poddania małoletniego szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny w dacie wystawienia upomnienia, a następnie wystawienia tytułu wykonawczego oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Obowiązek ten nie został wykonany do dnia wniesienia skargi, co wynika wprost z treści skargi i akt sprawy. Tym samym zarzuty skargi w przedmiocie braku wymagalności obowiązku, we wskazanym wyżej zakresie, są bezzasadne. Treść obowiązku poddania syna szczepieniom ochronnym przez skarżącej jest determinowany treścią powołanych wyżej przepisów tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 u.z.z., w których ustawodawca posłużył się sformułowaniami odpowiednio: "poddawania się szczepieniom ochronnym" oraz "poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym".
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło