III SA/Po 702/11

Dnia 2 grudnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie NSA Maria Lorych - Olszanowska WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia .... r. nr w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. oddala skargę Decyzją w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia 14.01.2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał P., w rozpoznaniu jego wniosku o przyznanie płatności na rok 2010 płatność w wysokości 35824,14 zł, w tym: – jednolitą płatność obszarową (JPO) w wysokości 25 019,75 zł, w tym środki unijne 25 019,75 zł, środki krajowe 0,00 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 6 254,94 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości, – uzupełniającą płatność obszarową (UPO) do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 10 479,51 zł, w tym środki unijne 0,00 zł, środki krajowe 10 479,51 zł, – uzupełniającą płatność obszarową (UPO) do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 324,88 zł, w tym środki unijne 0,00 zł, środki krajowe 324,88 zł oraz płatność cukrową w wysokości 25 912,25 zł, w tym środki unijne 25 912,25 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 6 478,06 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podał, iż pomniejszenie wartości JPO oraz płatności cukrowej poprzez zastosowanie redukcji płatności wynoszącej 20 % wynikającej z celowej niezgodności nastąpiło w związku z przeprowadzoną u wnioskodawcy kontrolą na miejscu dokonaną w dniu 16.09.2010 r. przez inspekcję terenową. Kontrola ta stwierdziła, że rolnik nie przechowuje danych zawartych w księdze rejestracji bydła przez okres 3 lat od dnia utraty zwierzęcia, wpisy w księdze rejestracji bydła nie zostały dokonane w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące obowiązek wpisu oraz stwierdzono, że posiadacze bydła nie zgłaszają faktu urodzenia, śmierci oraz przewozu bydła do i z siedziby stada wraz z datami tych zdarzeń kierownikowi biura powiatowego ARiMR w terminie 7 dni od dnia nastąpienia tego zdarzenia. Wszystkie te niezgodności zakwalifikowane zostały jako celowe. Wobec takich ustaleń zastosowano redukcję płatności zgodnie z art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (EW) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. WE L 316/65 z 2.12.2009r., ze zm.). Odwołanie od powyższej decyzji wniósł wnioskujący o dopłaty P. Wskazał, iż ujawnione w wyniku kontroli przypadki niedotrzymania terminów nałożonych przez ustawę miały miejsce wskutek prowadzenia szerokiej działalności rolniczej, zaś nałożone restrykcje są niewspółmierne do zaistniałych uchybień. Odwołujący zaprzeczał aby nieprawidłowości ujawnione w wyniku kontroli były celowe bowiem wynikły one z nawału prac gospodarczych, choroby odwołującego i leczenia sanatoryjnego jego żony a także z powodu nieznajomości procedur w sytuacji prowadzenia produkcji rolnej na terenie kilku siedzib gospodarstwa. Rozpatrując odwołanie w toku postępowania odwoławczego Dyrektor Regionalnego ARiMR wniósł o ponowną weryfikację i ustalenie, czy w omawianej sprawie powinna być stosowana klasyfikacja celowej niezgodności. W wyniku ponownej weryfikacji pisemnie wypowiedział się Powiatowy Lekarz Weterynarii pismem z dnia 15.06.2011 r. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia 19.07.2011 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy podał, iż na podstawie wyjaśnień Powiatowego Lekarza Weterynarii ustalił, że podczas kontroli z dnia 16.09.2010 r.doszło do wskazanych w protokole kontroli uchybień i po weryfikacji raportu z dnia 16.09.2010 r. z kontroli wymogów wzajemnej zgodności w obszarze identyfikacji i rejestracji bydła potwierdził on prawidłowość wartości wyznaczonych kryteriów, które ostatecznie wyniosły: "zasięg"(3), "dotkliwość" (3), "trwałość" (3), jak i podtrzymał klasyfikację celowej niezgodności dla kodów wymogów wskazanych w raporcie. Konsekwencją tego- zdaniem organu odwoławczego- biorąc pod uwagę treść załącznika nr 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego (Dz. U. Nr 67, poz. 434), jest procentowa wielkość zmniejszenia płatności wynosząca 20 %. Zdaniem organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie nie można było odstąpić od zastosowanej sankcji w zakresie braku przestrzegania wskazanych wymogów z uwagi na ujawnione niezgodności, którym odwołujący nie zaprzeczał. Organ przy tym zwrócił uwagę na fakt, iż przedmiotowe płatności mają charakter warunkowy i są uzależnione od przestrzegania zasad wymienionych wymogów podstawowych w zakresie zarządzania. Zasady związane z identyfikacją i rejestracją zwierząt są również zawarte w ustawie z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. Nr 91, poz. 872, ze zm.), której przepisy prawne obowiązują od 1 maja 2004 r. Organ odwoławczy zauważył, iż informacje w powyższym zakresie są powszechnie znane, a Agencja prowadzi rejestr zwierząt gospodarskich oznakowanych w systemie informatycznym. Dopiero od 1 stycznia 2009r. w Polsce wysokość przyznawanych płatności bezpośrednich uzależniona została od spełnienia przez rolników wymogów wzajemnej zgodności i wielkość stosowanych obniżek z tytułu nieprzestrzegania tychże zasad została ściśle określona w przepisach prawa wspólnotowego, gdzie nie przewidziano "luzu decyzyjnego" do odstąpienia od 20 % sankcji w przypadku ujawnienia umyślnej niezgodności. Obecnie skargę na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia ... r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł P. zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego: – art. 7, 75 i 77 §1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego w sprawie wskutek nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego i wydania rozstrzygnięcia na podstawie dokumentów prywatnych, mimo wskazówek WSA w Poznaniu, – art. 80 w zw. z art. 107 §3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji, w szczególności niewskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawnych. W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie skarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację podaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Sąd uznał za nieuzasadnione zarzuty skargi . Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej m. in. poprzez orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne – zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 stycznia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami (zwana dalej u.p.p.s.a.). Kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest zarówno co do zgodności z prawem materialnym jak i co do zachowania przy jej wydaniu przepisów postępowania procesowego. Ponadto przy kontroli legalności decyzji Sąd bierze pod uwagę prawo wspólnotowe. Podstawę materialnoprawną rozpoznania przez sąd skargi P. na decyzje organów Agencji przyznające płatności bezpośrednie po rozpoznaniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2010, pomniejszone ze względu na stwierdzone nieprawidłowości stanowiły następujące przepisy: 1. art. 52, 70, 71, 72 79 rozporządzenia komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. WE L 316/65 z 2.12.2009r., ze zm.) 2. art. 2, 23,24 rozporządzenia rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r.) 3. art. 7 ust. 1 pkt 2 lit.a , art. 19 ust. 3ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach bezpośrednich w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 r. Nr 170, poz. 1051). Zgodnie z ustawą z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach bezpośrednich w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (art. 31 a) skarżący został wytypowany do kontroli na miejscu w zakresie wymogów wzajemnej zgodności w obszarze IRZ. Kontrola została przeprowadzona w dniu 16.09.2010 r. i został z czynności kontrolnych sporządzony protokół oraz raport z czynności kontrolnych w zakresie wymogów wzajemnej zgodności w obszarze IRZ. Podczas tej kontroli stwierdzono opisane w protokole nieprawidłowości o kodach: BW 1.3 – rolnik nie przechowywał danych zawartych w księdze rejestracji bydła przez okres 3 lat od dnia utraty zwierzęcia, BW 2.1 – wpisy w księdze rejestracji bydła nie zostały dokonane w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące obowiązek wpisu, BW 4.1 – nie zgłaszano faktu urodzenia, śmierci oraz przewozu bydła do i z siedziby stada wraz z datami tych zdarzeń kierownikowi biura powiatowego ARiMR w terminie 7 dni od dnia nastąpienia tego zdarzenia. Zgodnie z treścią raportu z czynności kontrolnych nieprawidłowości te oceniono według wagi wykrytych naruszeń w skali 1-3-5 i liczba punktów uzasadniała wyrażoną w procentach wielkość zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej (20 %) stosownie do załącznika nr 6 ww. ustawy. Ocena wagi wykrytych niezgodności względem każdego wymogu dokonana została na podstawie kryteriów "dotkliwości", "zasięgu", "trwałości" w myśl art. 24 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009. Nadto stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości sklasyfikowano jako celowe (C), co zgodnie z art. 72 ww. rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 obniżka stosowana do całkowitej kwoty płatności bezpośrednich wynosi z zasady 20 %. Stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości nie były przez skarżącego kwestionowane (co potwierdził również Powiatowy Inspektor Weterynarii w piśmie z 10.06.2010r. kierowanym do organu odwoławczego) . Jedynie skarżący twierdził, iż – w jego ocenie – nie były one celowe. W tym względzie powoływał się na takie okoliczności jak szeroka działalność rolnicza, w tym posiadanie dwóch siedzib stad położonych na terenie dwóch powiatów, nawał prac gospodarczych, choroba skarżącego , leczenie sanatoryjne jego żony czy też nieznajomość procedur. Skarżący przy tym opierał się jedynie na samych twierdzeniach i subiektywnie oceniał owe nieprawidłowości jako nie wynikające z działań celowych. Tymczasem dokonana klasyfikacja przez organ kontrolujący opierała się na ocenie i określeniu wagi wykrytych niezgodności w kontekście zasięgu, dotkliwości i trwałości i nie była ona dowolna. Jak wynika bowiem z powołanego już pisma Powiatowego Inspektora Weterynarii, który na wniosek organu odwoławczego dokonał weryfikacji przedmiotowego raportu, przedstawione w nim naruszenia nie mogły zostać zakwalifikowane przez organ kontrolujący jako drobne niezgodności (stwierdzono ponad 80 % niezgodności w stosunku do liczebności stada). Także trudno byłoby uznać, że zaniechania prowadzenia księgi rejestracji zwierząt w okresie 6 – letnim (od 2004 do 2009 roku) były działaniem wynikłym wyłącznie z okoliczności podnoszonych przez skarżącego. Jak słusznie zauważył Powiatowy Inspektor Weterynarii w rzeczonym piśmie, o celowości zaniechania prowadzenia księgi poprzez brak wpisów do niej świadczy to, że skarżący posiadał księgę rejestracji a zatem miał świadomość obowiązku jej prowadzenia, czego jednak przez tak długi okres nie czynił. Otóż należy podkreślić, że postępowanie w przedmiocie uzyskania płatności rolnych jest wszczynane na wniosek producenta rolnego. Przyznawane płatności mają charakter warunkowy i są uzależnione od przestrzegania zasad, w tym wypełniania przez rolników obowiązków z sankcją zmniejszenia lub pozbawienia płatności w przypadku ich niewypełnienia. Zasady związane z identyfikacją i rejestracją zwierząt są również zawarte w ustawie z dnia 2 kwietnia 2004r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. Nr 91, poz. 872, ze zm.), które to przepisy winne być rolnikowi znane skoro posiada stada i ubiega się o dofinansowanie. Nadto skarżący miał możliwość zapoznania się z nałożonymi na niego jako wnioskującego o dopłaty, zobowiązaniami, które zostały określone w pkt. IX przedmiotowego wniosku. Także mając w posiadaniu księgę rejestracji zwierząt skarżący musiał mieć świadomość istnienia obowiązków związanych z jej prowadzeniem. Nie można wobec tego uznać, że podane przez skarżącego okoliczności braku wypełnienia obowiązków w zakresie jej prowadzenia mają usprawiedliwiać działania rolnika polegające na całkowitym zaniechaniu dokonywania odpowiednich wpisów do księgi rejestracji zwierząt przez okres 6- letni. W sytuacji gdy strona dąży do uzyskania określonego przywileju finansowego (środków unijnych) winna dołożyć wszelkiej należytej staranności w celu jednoznacznego i pełnego wykazania, iż spełnia ona wszelkie ustawowe przesłanki uzyskania danej płatności w pełnej wysokości. Jakiekolwiek zaniechania w tym zakresie obciążają natomiast ujemnie danego wnioskodawcę. W tym zakresie należy podkreślić, że organ I jak i II instancji prawidłowo ustalił, że uchybiono wymogom wskazanym w raporcie z czynności kontrolnych, dodatkowo zweryfikowanym przez kompetentny do analizy zastrzeżeń, organ. Prawidłowo też uznano, iż stwierdzone niezgodności były celowe. Stąd też organy obydwu instancji prawidłowo zastosowały obniżki 20 % całkowitej kwoty JPO i płatności cukrowej. Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja organu II instancji w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wydana została bez naruszenia prawa i brak podstaw do uwzględnienia skargi P B. Zarzuty skargi okazały się nietrafne. Jak zostało powyżej wskazane organy obydwu instancji ustaliły stan faktyczny w oparciu o zebrany materiał dowodowy w postaci protokołu z czynności kontrolnych z 13.09.2010 r., raportu z czynności kontrolnych w zakresie wymogów wzajemnej zgodności w obszarze IRZ , które to dokumenty – wbrew zarzutom skargi – nie można nazwać prywatnymi. Nadto, jedynie dodatkowo zwróciły się o wyjaśnienia do Powiatowego Inspektora Weterynarii , który potwierdził celowość wykrytych niezgodności. W zamian, skarżący nie zaoferował niczego oprócz gołosłownych twierdzeń. Niezrozumiałym dla Sądu jest zarzut skarżącego nieuwzględnienia przez organ wskazówek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skoro w omawianej sprawie żadnych wskazówek Sąd ten nie udzielał organowi. Także nie jest trafny zarzut naruszenia przez organ przepisów art. 80 w zw. z art. 107 §3 k.p.a. Organ odwoławczy prawidłowo powołał podstawę prawną rozstrzygnięcia, dokonał prawidłowej interpretacji i wykładni prawa jak również powołał dowody, na podstawie których dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych. Ponieważ nie było dowodów, których organ by nie uwzględnił jako pomocnych dla ustaleń faktycznych, toteż nie można czynić zarzutu, że nie uzasadnił przyczyn, dla których odmówił rzekomym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i tym samym uznał, że podlega ona oddaleniu z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmian.).